Kopie van `Studenten.net - Cursus Het ancien régime`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Studenten.net - Cursus Het ancien régime
Categorie: Geschiedenis en volkskunde > 1450 tot 1650
Datum & Land: 15/02/2007, NL
Woorden: 77


aards
geur of smaak van een wijn, ook wel gronderig, lijkt op grond of paddestoelen. Door de bodemsamenstelling veroorzaakt. Aards kan ook duiden op een gebrek in de wijn, wanneer slechte kurk is gebruikt of onvoldoende gereinigd hout. Kan typerend zijn voor een bepaalde druivensoort (bron; http://www.wijnwinkel.nl)

abboccato
halfzoet

abruzzo
Italië: Abruzzen. Wijngebied tussen de Apennijnen aan de Adriatische Zee. Montepulciano d`Abruzzo (druivenras) is de bekendste rode wijn en de Trebbiano d`Abruzo de witte wijn.

abstufen
Een wijn van hoge kwaliteit als lagere kwaliteit verkopen. Zo maak je bijvoorbeeld van een Spätlese een Kabinett. Wordt door prestigieuze producenten toegepast

acetaldehyde
Bijproduct van de gisting, heeft een onaangename smaak

afdronk
smaakindruk na uitspugen of inslikken van de wijn; belangrijk om de kwaliteit te bepalen. Hoe intenser en langer de afdronk waarneembaar is, des te beter de wijn

agiogitiko
blauw druivenras, traditioneel Grieks. Zeer fijne wijn, zoals bijvoorbeeld de elegantfruitige Nemea. Ook assemblages

Ahr
Klein wijnbouwgebied aan de noordelijke voet van de Eiffel. De Ahr is een westelijke zijrivier van de Rijn; 50 km zuidelijk van Bonn. Kenmerkend zijn de vele blauwe druiven die op de steile hellingen van het Ahrdal goed tot ontwikkeling kunnen komen. Vooral van Spätburgunder, Dornfelder en Frühburgunder worden mooie krachtige wijnen gemaakt. Bodem: vulkanische leisteen Opp. 506 ha. Dit is 0,5% van het totaal in Duitsland

aleatico
druivenras, Italië. Levert rode, veelal zoete wijnen; verwant aan muscat, Goede komt bijvoorbeeld uit Elba-Porteferraio

aligoté
witte druif, met name in de Bourgogne aangeplant, waar chardonnay de meest aangeplante druif is. Jong drinken, want oxideert snel en-of heeft veel zuur. Geeft met Crème de Cassis het heerlijke Kir. Ook in Zwitserland

AOC
Appellation d`Origine Contrôlée, herkomstbenamingsclassificatie. In 1935 is het Institut National des Appllations d`Origine (INAO) opgericht. Nu zijn er ongeveer 400 AOC`s verspreid over 38000 hectare en produceert ongeveer 21 milljoen hectoliter. (bron: Sotheby`s World Wine Encyclopedia, 1988)

appellation
herkomstbenaming waarin is bepaald welke druif gebruikt moet worden, hoeveel hectoliter de opbrengst mag zijn en wat de geografische begrensing is.

arôme de bouche
geur smaak combinatie die door de neus terugkomt na het walsen en doorslikken van wijn

aszú
aszú (uitspraak `ossu`)is de hongaarse naam voor verschrompelde druiven aangetast door de botrytis cinerea. (bron: Sotheby`s Wine Encyclopedia, 4th edition)

auslese
hoog Duits Prädikatsniveau. Meestal zoete wijn, mogelijk met edele rotting. Suikergehalte 90° tot 100° Oechsle. Er bestaat ook een weinig droge auslese.

Bacchus
1 - Romeinse god van de wijn. Gaat vaak vergezeld van de vrouwen maenades of bacchantes. 2 - geelgroene druif, ontstaan uit een kruising van müller-thurgau met een kruising van silvaner en riesling. De wijn is geparfumeerd. Kan goede wijn uit Franken geven 3 - in de USA staat Bacchus bekend als een druif voortgekomen uit een kruising van Vitis Riparia en de Vitis Labrusca. De druif groeit in het noorden van Ohio en er staat iets in New York State (bron: http://www.wijnwinkel.nl)

Baden
Wijnbouwgebied met de hoogste temperaturen van Duitsland. Het zuidelijke deel licht oostelijk van de Elzas en westelijk van het Schwarzwald. De Neckar doorsnijdt het noordelijke deel. Traditioneel veel droge burgunder wijnen. Tweederde is pinot gris. Behoort in EU-landbouwzone B, evenals de Elzas, Champagne en Savoie. Opp. ca. 16.225 ha. Dit is 15,3% van het totaal in Duitsland. Veel coöperatieve verwerking van het fruit

Bal
Een verwijzing naar het helemaal af zijn van wijn, voor het eerst geintroduceerd door JB, teneinde oeverloos geneuzel te voorkomen.

Balthasar
fles met inhoud van 12 liter = 16 flessen. Genoemd naar een van de drie wijzen uit het oosten

barrique
oorspronkelijk uit Bordeaux afkomstig vat van 225 liter.

botrytis cinerea
edelrot, of grauwe schimmel. Dit tast de druiven aan en is de basis voor desertwijnen zoals we die kennen uit de Bordeaux, maar ook uit Tokaji (Hongarije). (bron: www.wikipedia.nl)

botrytis cinerea
edele rotting, gewenst voor Sauternes (Bordeaux), Beeren- en Trockenbeerenauslesen etc.

bouche
mond

bouquet
Bouquetstoffen zijn de geurstoffen die in de neus van een wijn kunnen voorkomen. Het zijn de geurstoffen als gevolg van het rijpingsproces. Dus niet iedere wijn heeft bouquet!

cabernet sauvignon
Een oud, rood druivenras dat door zijn hoog tanninegehalte garant staat voor uitstekende, donkere, langrijpende wijn en daarom overal in de wereld wordt aangeplant.



carignan
druifsoort, De Carignan vinden we vooral in Spanje, maar ook in het zuiden van Frankrijk en Californië. De druiven komen pas laat uit, waardoor de vruchten zelden aangetast worden door vorst. Ook rijp worden de druiven pas laat op het jaar, waardoor deze geschikt is voor teelt in warme tot hete klimaten. Het resultaat is een wijn die rijk aan tannine en zuur is en een diepe kleur heeft. De Carignan wordt echter vooral gebruikt in blends. Synoniemen: carignane, carignan noir, carinena, catalan, crujillon, bois dur, mataro, mazuelo, roussillonen, tinto mazuela.

château
fr. lett. kasteel, meestal de plek waar de wijn is gebotteld.

cot
synoniem voor malbec

decanteren
overgieten van de wijn vanuit de fles in een karaf. Dit gebeurt of bij jonge wijnen als deze veel tanninen bevatten en door de zuurstof de smaakstoffen vrijkomen (ook wel karaferen genoemd), of bij oude wijnen om de droesem van de wijn te scheiden.

depot
bezinksel. Wijn van cabernet sauvignon druiven geeft veel depot, pinot noir amper. Kan zeer bitter smaken
1 - ontstaat tijdens de gisting op de bodem van het vat (lie). Wanneer de wijn ongefilterd wordt gebotteld zullen vaste delen in de fles kunnen komen
2 - ontstaat tijdens de rijping van rode wijn in de fles en verzamelt zich op de bodem. Is te verwijderen met decanteren.
Te verwijderen door decanteren. Niet te verwarren met wijnsteen (bron: www.wijnwinkel.nl)

desication
Door de steel van de druiventros te pletten ontneemt men de druiven van sap en ontstaan ingedroogde druiven. Methode toegepast in Zuid Afrika.

droesem
Droesem is het bezinksel dat zich onderaan de fles bevindt. Hoewel vele denken dat dit negatief is, is het meestal een positief verschijnsel dat voornamelijk te vinden is in rode wijnen die niet geklaard of gefilterd worden of in wijnen die lang op de fles gerijpt hebben. (bron: www.wijnspecialist.be)

en primeur
voorproeven van wijnen voordat ze gebotteld worden. Op deze manier kan men bepalen of ze in een halve fles of magnum moeten en gunstiger hun wijn inkopen.

fattoria (it.)
wijngoed

firne
(Duits) smaak en geur welke bij oudere Rieslingwijn ontstaat en dan nog lang een aanvulling op de overige smaken kan zijn. Kruidig, harsig en olieachtig. Wordt het te sterk dan is het een gebrek; niet te verwarren met gout de pétrol. (bron: wijn.org)

gemaderiseerd
geoxideerd, te oud, naar madeira ruikend (bron: Van rank tot drank, J. Priewe)

geoxideerd
een wijn die door teveel contact met zuurstof teveel aldehyde bevat en onfris, vermoeid en gamadeiriseerd smaakt. Versterkte wijnen zoals sherry, port, madeira, vino santo, of ook marsala worden bewust oxidatief gemaakt.(bron: Van rank tot drank, J. Priewe).

gesloten
onontwikkelde geloten (jonge) wijn.

gout de pétrol
de smaak van petroleum. Aroma met olieachtige kenmerken, komt veel bij riesling voor. Dit is afhankelijk van de wijngaard en het jaar, gaat weg met decanteren. Komt voor in gerijpte wijnen. (Bron: wijn.org)

grains nobles
hoogwaardige zoete wijn van druiven met edelrot in de Elzas. Kan alleen gemaakt zijn van riesling, muscat, gewürztraminer en pinot gris. (bron: Van rank tot drank, J. Priewe)

herkomstbenaming
wettelijk geregelde basis van alle Europese kwaliteitswijnen (bron: Van rank tot drank, J. Priewe)

IGT
Indicazione Geografica Tipica. Nieuwe categorie in Italië (komt ongeveer overeen met de VDQS in Frankrijk) waarin veel van de vroegere supertafelwijnen opgaan.

kurk
1 - grondstof voor de afsluiting van wijnflessen; wordt uit de schors van de kurkboom gesneden
2 - fout in de wijn. Kurk betekent niet dat er kurk in de wijn zit, maar dat de wijn muf en chemisch ruikt. In de mond geeft hij een onaangenaam bittere nasmaak. Wanneer bepaalde schimmels, welke van nature op kurk en de druivenschillen voorkomen, in contact komen met het chloor ontstaat de stof TCA: 2,4,6-trichlooranisol. Deze stof is verantwoordelijk voor de kurksmaak.

kwaliteitswijn
Hoogste trap in de EG-wetgeving. In Frankrijk valt 40% in deze categorie (AOC, VDQS), in Italië 15% (DOc, DOCG), in Spanje 25% (DO) en in Duitsland 95% (QbA, QmP).

looizuur
in rode wijn sterk, in witte wijn nauwelijks aanwezige wrange stof, tannine. Tannines kunnen onaangenaam sterk en storend zijn of mooi in balans met de zuren. Jonge Bourgogne en Bordeaux wijnen bevatten vaak veel tanninen, dit geeft ze bewaarpotentieel.

magnum
fles van 1.5 liter

malbeck
aanduiding voor malbec in de Médoc

malolactische gisting
tweede gisting, hierdoor wordt appelzuur omgezet in melkzuur.

merlot
Een druivenras dat veel gebruikt wordt in de wijnen van de rechteroever van de Bordeaux. De merlot biedt een gevarieerd beeld. Enerzijds is het een productief ras dat zonder beperkingen van mensenhand eenvoudige, wat boerse wijn oplevert. Anderzijds brengt het ras enkele van de grootste rode wijnen ter wereld voort. (St-Émilion, Pomerol)

Méthusalem
fles met inhoud van 6 liter voor mousserende wijn. Genoemd naar de grootvader van Noach. Voor stille wijn: impériale.

most
sap van uitgeperste druiven

mutage
het stoppen van de gisting: gistonderbreking door alcohol aan de most toe te voegen, zoals bij Beaume-de-Venise, port en Banyuls.(Bron: www.wijnwinkel.nl)

neus
De neus van een wijn is het samenspel van geuren. Deze kunnen bestaan uit primaire, secundaire en tertiare geuren.

oechsle
suikergehalte in de druif, welke het moment van de oogst bepalen en daarmee het alcoholgehalte.

oenologie
wetenschap van de wijnbouw en het wijnmaken.

oxidatief
de wijn is gemaakt onder grote hoeveelheden zuurstof (aeroob).

Petillant
Licht mousserend als in een cidre, poire of vouvray petillant. Bij moderne stijl stille, witte wijn een licht prikkelende ervaring bij de eerste paar slokken.

phylloxera vastatrix
druifluis. halverwege de 19e eeuw werden de Europese wijngaarden getroffen door een ramp die heeft geleid tot de vernietiging van vrijwel alle Europese wijngaarden. Hoogstwaarschijnlijk is de luis vanuit Amerika naar Europa gekomen. Rond 1990 is in Californië weer een phylloxera plaag uitgebroken, grote delen van Napa Valley moesten opnieuw aangeplant worden.

pinot noir
Een van de oudste rassen ter wereld, aan de basis van wijn met soms edele elegantie, maar ook soms boerse eenvoud. De kleur is niet al te diep purperrood, de geur is die van zoete rode vruchten. De trossen zijn opvallend klein, de druiven hebben een dunne schil. Deze druif wordt de hemel ingeprezen in de hollywoodfilm `sideways`.

puttony
(lett. houten bak) gebruikt om aszú druiven in te leggen bij het maken van Tokaji.

puttonyos
(lett. meervoud van puttony)

QbA
Qualitätswein bestimmter anbaugebieter

QmP
Qualitätswein mit Prädikat. Duitse kwaliteitswijn.

quinta
Portugese wijnboerderij

remuage
fr. het draaien van de Champagneflessen in de rekken (prupitres) en wel zo dat uiteindelijk het bezinksel in de hals terecht komt en verwijderd kan worden.

Sauternes
beroemd vanwege de zware zoete wijnen die er worden gemaakt, houtgerijpt. Toegestane druivenrassen: sémillon, sauvignon, muscadelle; allen wit. Er heerst een microklimaat dat zeer geschikt is voor edele rotting (Botrytis cinerea). Lage opbrengst: max. 25 hl-ha

Savoie
wijnbouwgebied tegen de Alpen, bekend bij wintersporters. Chambéry is de hoofdplaats van deze streek. Druiven zijn voornamelijk roussette-altesse, jacquère en mondeuse. Cru`s: Marestel en Monthoux, Apremont, Abymes, Chignin, Arbin

Sekt (Sect)
mousserende kwaliteitswijn die minimaal 9 maanden lagering heeft ondergaan, minimaal 4 bar CO2-druk.

semillion
wit druivenras veel gebruikt in desertwijnen zoals sauterne

solera
systeem van fractionele menging veel in Jerez gebruikt, waarbij de smaak constant gehouden wordt. Afgeleidt van de vaten het dichst bij de suelo (vloer). Hiervan wordt de wijn betrokken. (Bron: Oxford companion to wine)

sommelier
wijnkelner

terroir
fr. complex samenspel van bodem en klimaat.

VDQS
Vin Délimité Qualité Supérieure, deze wijnen staan aan dezelfde beperkingen bloot als de AOC wijnen, maar met grotere opbrengst. Gemiddeld 2% van de totale franse productie, waarvan 20% wordt geexporteerd en 80% in Frankrijk zelf wordt geconsumeerd.

vinificatie
wijnbereiding. De verwerking van de druif en vergisting tot wijn.

vintage port
port met een jaartal, meestal hoger van kwaliteit.

vitis vinefera
(Lat.) klimplant, wingerd, de europese druivenplantsoort waarvan wijn wordt gemaakt.

wijnsteen
kaliumzout dat neerslaat in kleine witte kristallen in de fles. Kan geen kwaad.