Kopie van `Wijn Encyclopedie On-Line`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Wijn Encyclopedie On-Line
Categorie: Landbouw, voedsel en voedselverwerking > Wijn
Datum & Land: 15/02/2007, NL
Woorden: 529


Abboccata
Italiaanse wijnmakersterm. Halfzoet, maar meestal aan de lichte kant.

Abestong
bamboe mondharp van de Kankana-ey uit de Filippijnen

Abkhiardza
2-snarige vedel uit Abkhazië

Agan
ijzeren schoffel die op Curaçao als percussie-instrument wordt gebruikt. De agan is een voorloper van de chapi

Agogô
verchroomde metalen koebellen. Agogô’s kunnen zowel uit 2 als 3 koebellen bestaan, maar zijn altijd met een metalen lus aan elkaar verbonden tot één instrument. Dit Braziliaanse instrument wordt met een houten stok bespeeld en is met name geschikt voor samba, afoxé, frevo, maracatú en capoeira

Agogo
`chinese woodblock` uit Zuid-India. Zie aldaar

Agong
gong uit Mindanao en de Sulu Eilanden

Agong apa
tweevellige trommel van de Bidaye uit Sarawak (Borneo)

Agwa m’basa
basxylofoon van de Banda uit Centraal-Afrika

Ahr
Duitsland - Ahr Het rodewijnland van het noorden van Duitsland. Ongeveer 500 ha teeltoppervlak (30 km lang). Meer dan de helft van het teeltoppervlak is beplant met spätburgunder. Verder wordt de blauwe portugieser en de frühburgunder geteelt. Witte wijn druiven als de riesling, müller-thurgau, bacchus of kerner komen hier niet of nauwelijks voor. De wijnbouwgebieden in het Ahrdal zijn de meest noordelijke wijngebieden ter wereld en daarmee klimatologisch het meest veel eisend. Door de ideale ligging en schieferbodem van de steile hellingen vangen de druivestokken veel zonlicht. De kwaliteit van wijnen uit Ahr is wisselend. De droog opgevoede spätburgunder (gerijpt in barriques) kan af en toe een buitengewoon goede kwaliteit vertonen. De beste wijngaarden liggen tussen Bad Neuenahr en Altenahr.

Aidjé
snorrebot uit het Amazonegebied in Brazilië

Aihao
ratel van de Luo uit Kenia

Ajeng
gestreken Koreaanse plankciter, veelal gebruikt in shamanistische muziek

Akadinda
zeer grote Oegandese xylofoon met houten toetsen, meestal door meerdere personen bespeeld

Akagovogovo
1-snarige vedel van de Nande uit Zaïre veelal bespeeld door herders. De klankkast van de akagovogovo bestaat uit een uitgeholde koehoorn bespannen met een vel. De enkele snaar van metaal of raffia wordt aangestreken door een strijkstok van hout en raffia

Akakelaya
kleine trommel van de Nande uit Zaïre

Akalere
instrument uit Oeganda

Akasai
duimpiano van de Nande uit Zaïre bestaande uit een houten plank met daarop bevestigd 16 metalen tongen in twee rijen van 8, die een octaaf in toonhoogte van elkaar verschillen. Om het geluid te versterken wordt de akasai bespeeld in een halve kalebas, dat dus als losse klankkast fungeert

Akoogo
duimpiano uit het noorden en oosten van Oeganda

Amabile
Italiaanse wijnmakersterm Zoeter en voller dan abboccata

Amadinda
grote Oegandese xylofoon, meestal door meerdere personen tegelijk bespeeld

Amakondera
lange hoorn van boombast of kalebas, en onmisbaar in de muziek van pygmeevolkeren uit Ruanda, Burundi en Oeganda. De hoorns worden vaak in aantallen tegelijk bespeeld

Amalengga
fluit van de Nande uit Congo-Zaire

Amay
rieten fluit van de Maya uit Mexico

Ambala
houten hoorn van de Mangbele uit Congo-Zaïre. De ambala produceert slechts één toon en wordt daarom meestal in groepen bespeeld



Amicra
lange cederhouten pijp van zo’n 60 à 70 cm., omwonden met rendierdarm of boomschors en door Tuvaanse jagers gebruikt om prooien te lokken. De amicra wordt bespeeld door de pijp tegen de lippen te drukken met de tanden op elkaar, en hard te zuigen. Er kunnen verschillende tonen op worden gespeeld

Amzat
1-snarige vedel met korte hals en een ronde houten resonator afgedekt met geitenhuid. Dit strijkinstrument van de Berbers uit Marokko wordt met een strijkstok van paardenhaar bespeeld

Anand lahari
ritmisch snaarinstrument uit Bengalen. De anand lahari bestaat uit een  houten trommel, een soort kleine dholak, maar dan slechts aan één kant met een vel bespannen. In het midden van het vel is met een knoop een darmsnaar bevestigd die door de drum loopt en aan het andere eind is bevestigd aan een stukje hout dat in de linkerhand wordt gehouden. Als men het stukje hout aantrekt spant de snaar zich en wordt de toon verhoogd. Andersom wordt de toon weer verlaagd. De snaar wordt door de rechterhand met een klein houten stokje getokkeld. Op dit volksinstrument kunnen gecompliceerde en interessante ritmes worden gespeeld

Andalusië
Spanje - Andalusië Wijngebieden: DO Montilla-Moriles DO Málaga DO Jerez-Xérès-Sherry y Manzanilla de Sanlúcar de Barameda DO Condado de Huelva

Angklung
set van 18 of 24, ingenieus gebouwde, bamboe rammelaars van verschillende lengte. Zorgvuldig gestemde, verticale bamboebuizen kunnen op en neer glijden in een groeve in een horizontaal stuk bamboe en produceren een aangenaam geluid bij het stoten tegen de rand. Oorspronkelijk in slendro (5-toons systeem) gestemd, maar tegenwoordig ook in de westerse stemming verkrijgbaar. Eén persoon bespeelt slechts twee angklungs tegelijkertijd en melodieën worden door middel van een hoketus-systeem geproduceerd. Angklung-orkesten komen voor in Thailand en op West-Java

Anjou
Frankrijk - Loirevallei - Anjou Dit omvangrijke wijngebied is voornamelijk bekend om zijn lichtzoete, fruitige rosé-wijnen die de appellation Rosé d`Anjou dragen. Vin de Pays du Jardin de la France Herkomstbenaming van wijnen binnen de Anjoustreek. Veel van deze wijnen behoren tot de categorie `cépagewijnen`.

Annata
Italiaans: Het wijnjaar

Ansonica Costa dell`Argentario
Italië - Toscane - Ansonica Costa dell` Argentario

Aponga
met stokken geslagen trom uit Madagaskar

Apostelhoeve
Nederland - Apostelhoeve Met 6 Ha. de grootste wijngaard van Nederland. Verbouwde druivensoorten: Müller Thurgau, Riesling, Pinot Gris en Auxerrois. Alle wijnen zijn cépagewijnen.

Appassimento
Italiaanse wijnmakersterm. Het laten indrogen van druiven, bestemd voor het maken van passito wijnen.

Ashiko
op conga gelijkende trom uit Nigeria

Atabakes
Braziliaanse trommel in de vorm van een vat

Atabal
brede, dubbelzijdige cilindrische bastrommel uit het Baskenland

Atompan
Ghanese ‘talking drum’

Atranyatra
simpele xylofoon die op de knieën wordt bespeeld en waarvoor een kuil in de grond als klankkast dienst doet. Dit instrument wordt alleen bespeeld door de Antanosi-vrouwen uit het zuiden van Madagaskar

Atsimevu
grote Ghanese ‘master-drum’

Atumpan
Ghanese keteltrom

Avignonesi
Italië - Toscane - Vino Nobile di Montepulciano - Avignonesi Één van de allerbeste producenten van Vino Nobile di Montepulciano. De wijnen hebben meer finesse en in veel gevallen ook een langere levensduur van vele van zijn tegenhanger (Brunello). Door de opbrengst te beperken tot 30 hl/ha en het verblijf in het vat te verkorten produceert men een wijn die in zijn jonge jaren nog wat wrang is. Na 5 to 7 jaar komt de wijn tot ontplooiing en bereikt de élégance van een Bordeaux cru classé. Door de zorg die men hier aan de kwaliteit van de wijn besteedt, is het waarschijnlijk de aller beste van de streek..

Awaj
twee, met de ruggen aan elkaar verbonden, keteltrommen uit de Moghulperiode in Noord-India

Awal
halve kalebas, die met een ijzeren kammetje wordt aangeslagen. De awal is populair onder de Oegandese Acholi

Axatse
schudinstrument uit Ghana

Ayan mbasa
kleine xylofoon met 5 toetsen van de Banda uit Centraal-Afrika

Ayariqi
Boliviaanse pansfluit

Ayarkuzhal
curieuze herdersfluit uit Zuid-India van zo`n 120 cm. lengte. Precies in het midden van de fluit is een mondstuk gemaakt waarin een riet van palmblad wordt geplaatst. Aan beide zijden van het mondstuk bevinden zich 6 vingergaten, waarbij de verste vingergaten voor de melodie worden gebruikt en de vingergaten die dichter bij het mondstuk zitten doen dienst als drone. De drone kan worden volgehouden doordat de bespeler de techniek van het `circular breathing` gebruikt. De klank  van de ayarkuzhal is zacht en zoet

Azienda
Italiaans: Een landgoed of wijnboerderij. Een Azienda Agricola is een boerderijk waar alleen de eigen druiven voor de wijnproduciktie worden gebruikt. Een Azienda Vinicola koopt de druiven voor de wijnproductie in.

Bheri
conische keteltrom uit het oude India en één van de voorlopers van de tegenwoordige nagara (of naqara)

Bhuri
gebogen koperen hoorn uit India, gebruikt in Hindoetempels en tijdens religieuze aangelegenheden

Bual
witte druif. Hiervan wordt tamelijk rijke en zware madera gemaakt

Buccino
andere naam voor de Romeinse cornu

Budongo
Oegandese duimpiano

Budubuduke
zandlopertrom uit India. De budubuduke  is veel kleiner dan de damaru  - tot welke familie het behoort - en wordt tussen de duim en de wijsvinger van één hand vastgehouden en rondgedraaid. De budubuduke  is bijzonder in zwang bij rondtrekkende goochelaars, acrobaten en dat soort volk om de aandacht van het publiek te trekken

Bugjail
cimbalen van de Kinnaur in Himalchal Pradesh (India)

Buisine
lange, dunne middeleeuwse fanfare trompet, vaak afgebeeld als het instrument der engelen.

Buk
1#) Koreaanse trommel
2#) kleine Tibetaanse handcimbalen

Bulaman
op een hobo gelijkend dubbelriet blaasinstrument uit Uzbekistan

Bulbul Tarang
90 cm. lange Indiase versie van de Japanese banjo, zie ook benju en taishokoto

Bulgarije
Bulgarije (met name het oostelijke gedeelte) lijkt voorbestemd om kwaliteitswijn te produceren. Meer dan 3.000 jaar geleden werden er al druiven verbouwd die in het Bulgaarse landklimaat met zijn hete zomers en koude winters, goed rijpten. Toch nam de wijncultuur pas na 1918 een grote vlucht. Ieder wijnbedrijf is er vandaag de dag op gericht om zoveel mogelijk wijnen te produceren voor de export. Bulgarije maakt met zijn heerlijke Cabernet-Sauvignon de meeste indruk op wijnliefhebbers Het oostelijke gebied van Bulgarije grenst aan de Zwarte Zee die zorgt voor een verkoelende bries. Dit deel van Bulgarije produceert de beste witte wijn van het land, waaronder die van de - op wijngebied - regerende districten Preslav en Shumen. Vooral de wijnen die gemaakt zijn van de lokale Aligoté-druif, zijn vaak erg aantrekkelijk. Hoewel er in dit gebied al jaren gewerkt wordt aan verbeteringen op wijn(bouw)gebied, blijft de kwaliteit van de wijnen vaak onbetrouwbaar

Bullas
Spanje - Murcia - Bullas DO opgericht in 1994. Omvang 2500 ha. Druiven rood: monastrell (94%) en tempranillo. Druiven wit: airén en maccabeo.

Buloh merindu
bamboe fluit uit Aceh (Noord-Sumatra)

Bumbass
1-snarig, Duits strijkinstrument uit de 17de eeuw, dat nog het meeste weg heeft van een muziekboog. De bumbass  werd ofwel gestreken met een stok voorzien van inkepingen, ofwel getokkeld

Bumpa
ongebruikelijke idioglotte dwarsklarinet uit Burkina Faso. Het instrument is gemaakt van een gierststengel en heeft een vibrerend rietblad aan het ene einde en een zijgat aan het andere. Aan elk uiteinde is een kleine kalebas bevestigd met meerdere gaten

Bunde
drum van de Luo uit Kenia

Bunkaka
bamboe trilstokken van de Tingguian op de Filippijnen

Buschenschank
Duits wijnlokaal voor het proeven van nieuwe wijnen. Deze wijnlokalen zijn door Karel de Grote in Duitsland in het leven geroepen in de twaalfde eeuw.

Buzet
Frankrijk - Sud Ouest - Buzet De wijngaarden van de Buzet streek zijn zo’n 100 km ten zuiden van de stad Bordeaux gelegen. Een gevarieerde bodemgesteldheid, een groot aantal zonne-uren en een gunstige ligging van de wijngaarden zijn de factoren die de productie van de grote Buzet- wijnen mogelijk maken. De wijngaarden van Buzet zijn al van voor onze jaartelling bekend. Dit is een van de weinige gebieden die niet door de phylloxera aantasting voor lange tijd was uitgeschakeld. In 1953 werd Buzet een VDQS en in 1973 is de AOC status verkregen. Buzet brengt hoofdzakelijk (95%) rode wijn voort, geperst uit de soorten die ook in de Bordeaux voorkomen (Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Merlot). De merlot druif speelt een hoofdrol. Voor de witte wijnen worden de Sauvignon Blanc, Semillon en Muscadelle gebruikt. De grootste inspanning wordt geleverd door de Vignerons du Buzet. Deze wijngaard is ontstaan in 1955. De omvang bedraagt 1700 ha over een totale lengte van 40 kilometer berghelling tussen Agen en Marmande. In totaal 95% van de Buzet wijnen komt van de Vignerons du Buzet (100.000 hl/jaar). Dit is voor Franse AOC wijnen relatief uniek. Ongeveer eenderde van omzet komt voort uit export naar meer dan 30 landen. Rode Buzet wijnen zijn soepel, vol en toch niet te zwaar. De wijnen hebben een aroma van rood fruit, vanille en gekonfijte vruchten. Zij kunnen jong gedronken worden, maar zeker de betere met meer body en tannine laten zich ook uitstekend bewaren (tien tot vijftien jaar).

Buzuk
3-snarige, getokkelde langhalsluit uit Libanon sterk gelijkend op de Turkse saz

Byaw
Birmaanse trom die veel gebruikt wordt binnenshuis, maar ook in de zgn. Shinbyu-ceremonie

Celempung
Indonesische citer met 13 paar dubbele snaren. Deze zijn gespannen over een houten klankkast in de vorm van een doodskist op 4 pootjes. De snaren worden met de nagels van de duimen getokkeld

Ceng-ceng
Balinese bekkens, zie ook cheng-cheng

Centa
dubbelzijdige, cilindrische trommel uit Indonesië, die met stokken wordt bespeeld

Cenufu
type balafoon uit Mali

Cépagewijn
Wijn die geproduceerd is uit een enkele druivenvariëteit

Ceracuolo
Italiaans: Rosé. Voor iets donkerder rosés wordt ook wel Chiaretto gebruikt.

Cetira
Transsylvaanse viool

Cifteli
3-snarige Albanese langhalsluit, gelijkend op de Turkse saz

Cinqueterre
Italië - Ligurië - Cinqueterre / Cinqueterre Sciacchetrà Cinqueterre is de naam van de stijle rotsen aan de Riviera del Levante ten noorden van La Spezia. Uit de (lokale) druivenrassen: bosco, albarola en vermentino wordt witte wijn geperst. De wijn past goed bij visgerechten.

Cinqueterre Sciacchetrà
Italië - Ligurië - Cinqueterre Sciacchetrà Cinqueterre is de naam van de stijle rotsen aan de Riviera del Levante ten noorden van La Spezia. Uit de (lokale) druivenrassen: bosco, albarola en vermentino wordt witte wijn geperst. De Sciacchetrà is de dessertwijn van hetzelfde druivenmengsel. Vroeger was deze wijn tot ver over de grenzen van Ligurië bekend. Tegenwoordig wordt hij nog maar in kleine hoeveelheden gemaakt. In het bouquet van deze zoete wijn van deels gedroogde druiven zitten abrikozen, gedroogd fruit, honing en hars verborgen.

Cinsault
Blauwe druif. Komt onder andere voor in de Provence

Cipactli
antieke bolvormige kleien fluit van de Azteken uit Mexico. Vaak werden door de Azteken (en ook door de Inca’s) menselijke en dierlijke vormen aan de instrumenten gegeven

Cisco
Italiaanse dubbelfluit

Clarion
zeer oud Birmaans blaasinstrument vervaardigd uit ebbenhout. De clarion heeft 7 vingergaten en een duimgat en het mondstuk is gemaakt van palmbladeren. Het instrument maakt deel uit van een standaard Birmaans orkest

Clarsach
Schotse harp met 25 tot 34 snaren

Classico
Italië - Toscane - Chianti - Classico Heuvelachtig gebied tussen Florence en Siena. De wijnen behoren tot de beste en langst houdbare van Chianti. Subzones van het Chianti Classico gebied: S. Casciano / Val di Pesa Greve Tavarnelle / Val di Pesa Barberino Val d`Elsa Castellina in Chianti Radda in Chianti Gaiole in Chianti Castelnuovo Berardenga Panzano

Claves
2 korte hardhouten (vaak rozehout) staafjes die tegen elkaar getikt worden. Het schijnt dat dit Cubaanse percussie-instrument zijn oorsprong heeft in het 17de eeuwse scheepsbouwmilieu

Cuíca
Braziliaanse cilindervormige wrijftrom van hout of metaal en bijzonder populair in de samba. De cuíca komt in verschillende maten voor; de kleinste heeft een diameter van slechts 15 cm

Curtal
kort dubbelriet renaissance blaasinstrument met dubbel gebogen buizen, aangeblazen door een roerpijp. De curtal is de voorloper van de moderne fagot

D.O.C.
Afkorting van: Donominazione di Origine Controllata (certificaat van gecontroleerde herkomst). Dit is het op één na hoogste kwaliteitskeurmerk in Italië. Evenals voor de D.O.C.G. wijnen geldt ook hier dat het keurmerk een sterk relatie van de wijn aangeeft met het klimaat, de natuurlijke omgeving, lokale cultuur en (uiteraard) een uitstekende kwaliteit. Elke D.O.C. wordt geproduceerd volgens strikte procedures. 257 Italiaanse wijnen voeren het predikaat D.O.C. Zie ook: D.O.C.G., I.G.T. en Vina da Tavola

D.O.C.G.
Afkorting van: Denominazione di Origine Controllata e Garantita (certificaat van gegarandeerde en gecontroleerde herkomst). Dit is het hoogste kwaliteitskeurmerk in Italië. D.O.C.G. hebben een buitengewone karakteristieken gerelateerd aan een bepaald klimaat, een natuurlijke omgeving en cultuur. Bovendien geeft het aan de wijn volgens strikte regels is geproduceerd. Alle D.O.C.G. wijnen zijn voor minimaal 5 jaar D.O.C. wijnen geweest en hebben bewezen enerzijds betere kwaliteit te leveren en cultureel en historische waarde te hebben. Anderzijds moeten de wijnen nationaal en internationaal bekend zijn. Het is niet mogelijk D.O.C.G. wijnen te verkopen in flessen of containers met meer dan 5 liter. Tot slot worden deze wijnen voorzien van een overheidszegel. Slechts 13 wijnen hebben op dit moment in Italië een D.O.C.G. classificatie. Zie ook: D.O.C., I.G.T. en Vina da Tavola

Dhak
tweevellige Indiase trommel die met stokken wordt bespeeld. De dhak is een grotere versie van de Indiase dhol

Dhap sarangi
Punjabi vedel, niet veel meer dan een primitieve imitatie van de Noord-Indiase sarangi, en alleen nog gebruikt in de volksmuziek

Dhavalashankha
rijk versierde shankha, zie aldaar, met een mondstuk van messing. Het andere eind van de schelp is gehuld in een bloemenmotief, ook van messing. De dhavalashankha  wordt in tempels in Zuid-India gebruikt

Dhimay
met stokken bespeelde grote cylindrische trommel van de Newari uit Nepal

Dhiplopadoura
dubbelklarinet uit Kreta

Dhol
1#) Armeense dubbelzijdige cilindervormige trommel van militaire oorsprong, die met stokken wordt bespeeld. De vellen van geitenhuid zijn verschillend gestemd in een hoge en een lage toon
2#) dubbelzijdige, met stokken bespeelde, houten Indiase tontrom met een lengte van een halve meter en zo`n 30 cm. breed, alhoewel de grootte varieert in verschillende delen van India. De dhol produceert een hard geluid en kan daardoor bij verschillende muziekstijlen worden ingezet. Het instrument wordt om de nek gedragen en is bijzonder populair bij de gewone man