Kopie van `Suyderlánd, Allerlei Wereldwonderen`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Suyderlánd, Allerlei Wereldwonderen
Categorie: Geschiedenis en volkskunde > Wereldwonderen
Datum & Land: 15/02/2007, NL
Woorden: 367


Abbassieden
Dynastie van Moslim-Khaliefen die van 750-1285 over het Oosterse kalifaat heersten. Sinds 1258 hadden zij alleen nog geestelijke macht.

Abou Haggag al Andaloussi
Middeleeuws reiziger, bezocht in 1117 Alexandrië, waaronder eveneens de vuurtoren. Zijn beschrijving van het bouwwerk is heden ten dage nog steeds de meest precieze waarover we kunnen beschikken. Hij schreef: `De ingang van de vuurtoren is zeer hoog gelegen, men bereikt hem via een lage helling van 183 meter, welke rust op een reeks bogen. Vanaf de eerste etage hebben we de hoogte gemeten met een koord waaraan we een steen bevestigden, we maten 57,53 meter boven de grond. Vanuit het midden van het terras op de eerste verdieping, gaat het gebouw verder omhoog, middels een achthoekig gevormd tussengedeelte. Het tweede gedeelte was minder hoog dan het eerste. Aan het einde van het tweede gedeelte bestegen we een trap met 18 treden en bereikten via deze trap het centrum van het tweede platform. Het gebouw ging verder omhoog middels een cilindervormige constructie. We telden en bestegen 31 treden, om de derde etage te bereiken. De hoogte die we maten was 7,32 meter boven het tweede platform. Op het terras van de derde etage was een moskee met vier deuren en een koepel`. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Adab
Stad in het oude Mesopotamië. Het tegenwoordige Bismayah. Gelegen ten zuiden van Nippur. Opgravingen van 1903 en 1904 tonen bewoning aan vanaf de prehistorie tot aan de heerschappij van Ur-Nammu (20e eeuw v.C.). Gelieerd aan de godin Ninhursag. Adab was slechts een zeer korte tijd een vooraanstaande stad in Mesopotamië.

Adad-Nirari II
Koning van Assyrië in het oude Mesopotamië aan het begin van het eerste millennium v.C. Zoon van Ashur-Dan II, vader van Tukulti-Ninurta II. Bouwde het herstel van het rijk door zijn vader verder uit. Voerde campagnes in het noorden met als belangrijkste doelstelling de consolidatie van het Assyrische rijk en verbetering van land- en mijnbouw, teneinde een positieve bijdrage te leveren aan de toekomst van het Assyrische rijk en het Assyrische volk. Versloeg de Qumani en leidde zes campagnes tegen de Arameërs die binnendrongen vanuit noord-Arabië. In twee campagnes tegen Babylonië dwong hij Shamasj-Mudammiq tot de overgave van verschillende gebieden. Shamasj-Mudammiq werd vermoord na de voor hem mislukte slag, Adad-Nirari sloot een verdrag met diens opvolger Nabu-Shum-Ukin, wat besloten werd met een huwelijk en waardoor er voor lange tijd op vrede gerekend kon worden.

Adad-Nirari III
Nam al jong de troon over van zijn moeder, regentes: Sjammurabat. Regeerde van 805-782 v.C. met grootsheid voor ca. 30 jaar. Helaas is weinig van hem bekend. Een bekende veldslag uit zijn regeerperiode was die tegen Damascus, hoofdstad van Aram met als koning Hazael (die door Adadnirari `Mari` genoemd werd). Deelde een zódanige dreun uit dat de Israëlieten in staat waren zich een gedeelte van het gebied toe te eigenen. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Afghanistan
Republiek in Voor-Azië, ca. 700.000m2. Hoofdstad: Kaboel - Kabul. Talen: vnl. Perzisch en Pushtu. Het grootste deel wordt ingenomen door hoge bergketens (Hindu-Kush, Bend-i-Baba enz.). In het Zuiden grote woestijnen (zoutmoerassen) en steppen. In het Noorden zeer vruchtbare dalen. In het Noorden en Oosten zijn de bergen met bossen bedekt. De oude cultuur van Afghanistan werd in de 13e en 14e eeuw door de Mongolen geheel verwoest. Tot voor kort heeft Afghanistan niet aan een stabiele geschiedenis en cultuur kunnen werken, voortdurend is het politieke roer volledig omgegooid. De laatste grote verandering was aan het einde van de 20e eeuw het afzetten van de streng Islamitische Taliban-regering door het Amerikaanse leger, waarna democratie werd ingevoerd. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Ak-Hissar
Zie: Thyatira

Aka
Koning van Kisj, stad in het oude Meopotamië, zoon van En-men-Barage-Si. Voerde niet zonder succes vele oorlogen tegen aanliggende stadstaten. Laatste koning van de eerste dynastie van Kisj. Volgens de legendes wellicht een tijdgenoot en vijand van de beroemde(re) Gilgamesj.

Akkad - Agade
Semitisch rijk - stadstaat in beneden-Mesopotamië. Bloeitijd 2334-2154 v.C., na de verovering van Sumerië, met als beroemdste koningen: Sargon en Naram-Sin. Legendarisch bij de latere Babyloniërs (die eigenlijk Akkadiërs waren). De Akkadiërs hebben monumentale kunstvoorwerpen voortgebracht.

Akshak
Oude stad in Mesopotamië, aan de Noordgrens van Akkadië. Ook wel herkend als Upi (Opis). Ca. 2500 v.C. werd Akshak veroverd door Eannatum, koning van Lagash. Ongeveer een eeuw later had het heerschappij over Akkad(ië) en Sumerië.

Akurgal
Tweede koning van Lagash in het oude Sumerische rijk, zoon van Ur-Nanshe, vader van Eannatum. Regeerde over Lagash van 2464 tot 2455 v.C. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Aleppo - Alep - Haleb
Zeer oude, nog immer bewoonde stad in noordwest Syrië, ca. 2.000.000 inwoners. Commercieel centrum van agrarische producten, zijde, katoen en cement. Aleppo is eveneens een doorvoercentrum, zowel per spoor als ook per vliegtuig. Waarschijnlijk in het 6e millennium v.C. gesticht. In de 14e en 13e eeuw v.C. werd het beheerst door Hittieten, later was het een kruispunt van karavaanroutes door Syrië naar Bagdad. Van de 9e tot de 7e eeuw v.C. behoorde het bij het Assyrische rijk en werd de stad `Halman` genoemd. In de 6e eeuw v.C. veroverd door de Perzen en de Seleucieden. Seleucus I herbouwde de stad in de derde eeuw v.C. en noemde het Berea. Toen in 272 Palmyra viel, werd de commerciële betekenis van Aleppo nog veel groter en in de 4e eeuw was Aleppo eveneens een religieus, Christelijk centrum. In het Byzantijnse rijk was het een bloeiende stad, doch in 638 werd het zonder slag of stoot door de Arabieren ingenomen. Aan het einde van de 11e eeuw werd het veroverd door de Turken. In 1118 en 1124 werd het zonder succes belegerd door de kruisvaarders en in 1183 door Saladin veroverd. In 1260 en 1401 respectievelijk overheersing door de Mongolen en Timur. Van 1517 tot 1832 was Aleppo onderdeel van het Ottomaanse rijk, tot de Egyptenaren het innamen onder Muhammad Ali. Aan het einde van de 19e eeuw werd het belang van de stad minder door o.a. de opkomst van Damascus en de aanleg van het Suez-kanaal. Na de eerste wereldoorlog brachten de Fransen Aleppo weer tot bloei, die lijn is doorgezet na de onafhankelijkheid in 1941 en momenteel is Aleppo een stad van behoorlijke importantie.

Alexander de Grote
(356 - 323 v.C.) Koning van Macedonië van 336 - 323 v.C. Zoon van Philippos II en de Illyrische prinses Olympias. Leerling van Aristoteles en sedert zijn 14e jaar door hem opgevoed. Onderdrukte alle opstanden in zijn koninkrijk snel en meedogenloos. Begon in 334 v.C. zijn tocht tegen Dareios III, koning van Perzië. Versloeg de Perzen eerst bij de Granikos (een in de zee van Marmora uitmondend riviertje), daarna Dareios III bij de Issos. Veroverde in 332 v.C. Fenicië en Egypte en stichtte aldaar Alexandrië. Versloeg in 331 definitief Dareios III bij Gaugamela (ten oosten van de Tigris) en nam Babylon, Soesa en Persepolis in. Trok in 328 naar Bactrië en Sogdiana en versloeg de Indische vorst Poros aan de overzijde van de Indus. Zijn soldaten weigerden verder te trekken uit angst voor het `vreemde` volk aldaar. Daarna keerde hij terug, bedwong een opstand van de Macedoniërs en stierf te Babylon aan malaria onderweg op expeditie naar o.a. Arabië. Bracht de Griekse cultuur naar Azië, waarna bij vermenging daarvan met de oosterse cultuur het `Hellenisme` ontstond. Zijn doelstelling was niet slechts onderdrukking, doch vereniging van het oosten en het westen, waarbij de Griekse cultuur de boventoon zou voeren. Hij moedigde bijvoorbeeld huwelijken aan tussen verschillende stammen om zo integratie te bevorderen en één volk te bewerkstelligen. Gaf zelf het voorbeeld door de Iraanse prinses Roxane te huwen. De eenheid kwam door zijn vroegtijdige dood echter niet tot stand. Aan het einde van zijn leven liet hij vele van zijn vrienden en bevriende generaals doden, vaak in een dronken roes, doch was een fascinerende persoon waarvan over een zeer verspreid gebied veel gevonden is.

Alexandrië
(Arabisch: Iskandarija) Egyptische stad in de Nijldelta. In 332 v.C. door Alexander de Grote gesticht. In de oudheid stond hier de 140 meter hoge vuurtoren (Pharos). Tijdens de Ptolemeeën handels- en cultureel centrum (bibliotheek, 700.000 rollen). Later hoofdzetel der Christelijke theologie. In 641 veroverd door de Arabieren. In 1882 gebombardeerd door de Engelse vloot, daarna Engelse vlootbasis tot 1946. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Am
(m)ar-Sin - Am(m)mar-Suen Koning van Ur in het oude Sumerië, Mesopotamië. Zoon van Shulgi, vader van Shu-sin. Vele teksten van hem zijn gevonden in spijkerschrift over handelsovereenkomsten, veroveringen enz. Sommige bronnen vermelden `Amar-Suen, koning van de vier windstreken`. Op een kleitablet uit 2039 v.C. lezen we dat Amar-Sin de stad Sasrum veroverde. Verondersteld wordt dat hij getrouwd was met Abi-Simti en dat zij dus ook de moeder van Shu-sin moet zijn, maar 100% zeker is dat niet.

Amasis II - Ahmose II
Koning-farao van Egypte van 569-525 v.C., 26e dynastie. In een militaire opstand onttroonde hij Apries, bouwde vele tempels en andere gebouwen te Memfis en Saïs en moedigde Griekse en andere kooplui aan om zich in Egypte (Naucratis) te vestigen. Legde ook goede banden met Griekse leiders, zijn pro-Griekse opstelling zorgde dat hij een lange periode kon blijven regeren. Hij stierf vlák voor de Perzische invasie in 525 onder Cambyses.

Amazonen
(Grieks voor borstlozen) Een mythisch, krijgshaftig volk uit Voor-Azië, dat uit louter vrouwen bestond. Zij verwijderden de rechterborst om beter te kunnen (boog)schieten.

Amorieten - Mur-Tu - Amurru
Nomadenvolk uit de oudheid, aan het westen van Irak, Mesopotamië, tot de Jordaan. Kwamen aan het einde van het derde millennium v.C. in opmars en deden uitvallen naar het oosten en het westen. Met name Shu-Sin, vierde koning van Ur III had veel met hen te stellen. Ook zijn zij meerdere malen in de bijbel genoemd.

Amphiaraüs - Amfiaraos
Een Heros die anticipeerde in de strijd van de zeven tegen Thebe. Zoon van Oicles en echtgenoot van Eriphyle. Tesamen met Adastrus, een broer van Eriphyle, had hij het koningsschap van Argos. Liet zich door zijn vrouw overhalen om mee te doen aan de strijd van de zeven tegen Thebe, alhoewel hij van tevoren wist dat hij daarbij zou omkomen. Hij vroeg zijn zonen Alcmaeon and Amphilochus hem te wreken na zijn overlijden. In de strijd trachtte hij te vluchten van Poriclymenus, de zoon van Zeus, die hem wilde vermoorden, maar Zeus gooide zijn donderslagen en de aarde opende zich om Amphiaraüs tesamen met zijn strijdwagen te verzwelgen. Te Oropos, in het noord-westen van Attica, werd Amphiaraüs geëerd als een cultus. Hij werd geassocieerd met Asclepius (god van de geneeskunst) en gezien als een genezend en toekomst-voorspellend orakel. Deze gaven zou hij hebben geërfd van zijn voorvader, de beroemde ziener Melampus. Na wat geld of soms een ram te hebben geofferd, diende men in de tempel te gaan slapen, waarbij men een droom ontving met een boodschap betreffende de gestelde vraag. Uit de Romeinse overleveringen kennen we een verhaal over een zoon van Ampiaraüs, genaamd Catillus, die een kolonie stichtte in Italië waar nadien de stad Tibur (het huidige Tivoli) verrees.

Amytis
(Waarschijnlijk) de vrouw van Nebukadnezar II, dochter van koning Cyaxares van Medië (prinses). Volgens de overlevering zijn voor haar door Nebukadnezar de hangende tuinen van Babylon gebouwd, deze zouden haar doen denken aan de bergen in haar geboorteland Medië (Zagros gebergte van noord-Perzië). Trouwde met Nebukadnezar II als gevolg van een akkoord tussen haar vader en Nebukadnezars` vader Nabopolassar. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

An /Anoe
(Babylonisch: Anu) Oudste god van de Babyloniërs, eerstgeborene uit de oerzee (wateren v-d ruimte). Voorvader van alle goden en heerser van de hemel voorbij de hemelen. Hij was verenigd met aarde (Ki.) en de vader van Enlil.

Anatolië
(Turks: Anadolu) De oppervlakte van Anatolië bedroeg ongeveer 756.000 vierkante kilometer. In het Grieks betekent het `rijzende zon` oftewel oosten. De Romeinen noemden het gebied Asia Minor, wij kennen het ook als `Klein-Azië`.

Antalkidasvrede
Antalkidas was een Spartaans soldaat en diplomaat. Zoon van Leonides. Omstreeks 393 v.C. werd hij naar Tiribazus gezonden, Perzisch satraap van Sardis, om de vriendschappelijke relatie tussen Athene en Perzië te ondermijnen, door erkenning aan te bieden van de Perzische claims op Klein-Azië en de heerschappij over de Griekse steden aldaar. De Atheners zonden een afvaardiging onder Konon(os) om tegenmaatregelen te nemen. Konon(os) werd door Tiribazus (voorstander van Sparta) gevangen genomen, maar Ataxerxes II (Mnemon) keurde dit af en riep zijn satraap terug. In 388 besloot Antalkidas (toen commandant van de vloot) om Perzië te assisteren tegen Athene en zijn successen in de nabijheid van de Hellespont waren zódanig groot dat Athene graag het vredesaanbod van Antalkidas aannam: de Antalkidasvrede was een feit.

Antigonen van Macedonië
(koningen van Macedonië uit de dynastie der antigonen) 1: Antigonos I (Monofthalmos). 2: Antigonos II (Gonatas). 3: Antigonos III (Doson).

Antipatros van Sidon
(2e eeuw v.C.) Grieks schrijver en poëet, het best bekend om zijn lijst van de 7 wereldwonderen. Samen met Philoon van Alexandrië behoort hij tot de bekendste beschrijvers van de 7 wereldwonderen. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners



Apokalyps
(of openbaring van Johannes) Laatste boek van de bijbel, verhaalt over het einde der tijden. Wordt veel gebruikt door sektes om passages extra uit te lichten. Verhaalt over het laatste oordeel, de overwinning op het beest en de slag bij Armageddon.

Apolloon
(Latijn: Apollo) Volgens de mythe zoon van Zeus en Leto. Met zijn tweelingzuster Artemis op Delos geboren, van niet-Griekse afkomst. Was oorspronkelijk een herders- en landbouwersgod. Daarnaast was hij god van het licht, de zon (Foibos-Apollon), de dichtkunst, de muziek, de jeugd, de geneeskunst en de voorspelling. Patroon van de muzen, de akkerbouw, de kudden en de scheepvaart. Goddelijk wreker en helper in de strijd. Zijn voornaamste tempel was te Delfi. Hij nam daar het orakel over nadat hij het monster Python had verslagen. Zijn attributen zijn: pijl en boog, pijlkoker, citer, drievoet, lauriertak en palm. Beelden van hem zijn te vinden in het Vaticaan. De wereldwijd verbreidde Apollocultus was zowel necromatisch (dodenwereld) als chtonisch (onderaards). De sibylle van Cumae (ook een Apollo-cultus) treedt in het zesde boek van Virgilius` Aeneis, op als gidse naar de Onderwereld. De Trojaanse held Aeneas komt haar in haar sanctuarium, een immense donkere grot onder de tempel van Apollo raadplegen. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Arabië
Schiereiland in Zuidwest-Azië, met Afrika verbonden door de landengte van Suez. In de oudheid waren alleen in Zuid-Arabië enkele staatjes, maar vóór Mohammed (610 a.D.: Islam) heeft Arabië geen eenheid gekend. Dit kwam vooral door de grote tegenstellingen tussen het noorden en het zuiden: het noorden was Nomadisch terwijl het zuiden al in 1000 v.C. een bloeiende handel kende. In ca. 500-600 a.D. ontstonden de bufferstaatjes der Ghassanieden en Lachmieden tussen Byzantium en Perzië. Mohammed smeedde de staatjes bijeen tot een veroveringsvolk dat het kaliefenrijk stichtte. In 1258 eindigde de Arabische heerschappij in Azië. De snelle expansie van het Arabische rijk na 632 a.D. hing samen met het religieuze élan van de Islam en tegelijkertijd het verval van Byzantium en Perzië. Onder de Omajjaden bereikte het de grootste expansie, interne religieuze twisten (Sji`ieten) en veten verzwakten het rijk. Het viel uiteen in een oosters kalifaat onder de Abassieden (hoogtepunt: 786-809 a.D. onder Haroen-Al-Rasjied) en een westers kalifaat onder de Fatimieden. In het oosten daarna ondermijning door de Seldsjoeken die later verdrongen werden door de Turken. De gehele Arabische wereld werd in de 16e eeuw onder de Turken verenigd, wat het einde betekende van de Arabische cultuur. In de 19e eeuw pas weer was er sprake van een herlevend Arabisch nationalisme. Egypte maakte zich het eerste los van Turkije, maar kwam toen onder Engelse overheersing. Na de eerste wereldoorlog kwam grote verandering in het Midden-Oosten, maar ontstond tevens de tegenstelling tussen het panarabisme en het zionisme.

Aram - Arameeërs
Volk in Noord-Mesopotamië, vanaf ca. 3000 v.C. Het oorspronkelijke leefgebied lag ongeveer op de plaats van het huidige Syrië. De Arameeërs werden in later tijd ook wel Syriërs genoemd, maar zijn niet verwant aan het Arabische volk dat momenteel Syrië bewoond. Na vele overheersingen van Babyloniërs, Assyriërs, Turken enz. zijn de Arameeërs over de aarde verspreid. Aanvankelijk bouwden ze steden in de regio van Mesopotamië, meestal beginnende met `Aram`, maar werden uiteindelijk geheel verdreven. In de bijbel wordt veel gesproken over de Arameeërs, er wordt verder beweerd dat het afstamt van Noach en dat Jezus eveneens een Arameeër was. Hun taal is van grote invloed geweest op de ontwikkeling alsmede hun cultuur en kunstuitingen.

Ararat
Zie Urartu

Ariërs
Sanskriet: Arya (edele). Naam die de, vanaf het tweede millennium v.C., in Perzië en Indië binnengedrongen blanke volken zichzelf gaven, ter onderscheiding van de inheemse volken. Het Arisch als taal wordt gesteld op de oostelijke groep van de Indo-Europese talen (Indische en Iraanse). De Ariërs waren geen specifiek volk, in de 19e eeuw werden de Ariërs beschreven als het Noordse ras, wat misbruik van de term nationaal-socialisme teweegbracht en een verheerlijking van het Noordse ras gepaard gaande met discriminatie van andere rassen, met name de Semitische volken (Joden). Elke andere beschrijving van de term Ariër dan een taalkundige beschrijving, berust op onwaarheid en heeft een verwerpelijke lading.

Armenië
Zie Urartu

Aroeroe
Oude Babylonische godin, zuster van Enlil. Aroeroe betekent zaadlosmaker, ze was godin van de schepping (vrouwe van de stilte).

Artemis
Griekse godin die een samenvatting voor zeer veel uiteenlopende krachten en demonen schijnt te zijn geweest. Ze schijnt oorspronkelijk met mensenoffers geëerd te zijn geweest, o.a. uit Sparta: het geselen van jonge knapen op haar altaar wat tot in de Romeinse tijd bleef bestaan. Oorspronkelijk een natuurgodin die akkerbouw en oogst beschermt en heerser over de dierenwereld is, daaruit ontstond zij als godin der jacht. Zij is maagd en patrones der maagdelijkheid, maar tevens de godin van het huwelijk en de geboorte. Kan evenals Apollo ook godheid van de dood zijn. Wordt later godin van de maan en assimileert Hekate, godin van de geheimzinnige machten van nacht en onderwereld. Het centrum van haar verering was Arkadië. De Romeinen vereenzelvigden haar met hun godin Diana. Beelden in het Louvre en het thermenmuseum in Rome.

Artemisia II
(? - 350 v.C.) Vrouw en zus van Mausollos, satraap - koning van Karië. Nam in 352, na de dood van haar man, de troon over in Karië. Liet voor haar man het Mausoleum bouwen. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Asarhaddon - Esur-Haddon
Koning van Assyrië, 680 - 669 v.C., onderdrukt een opstand van zijn broeders en geeft bevel tot de wederopbouw van Babylon. In een bondgenootschap met de Scythen dringt hij de Kimmeriërs terug en verovert Egypte tot Nubië. Nam alle Ethiopiërs in Egypte gevangen en transporteerde ze naar Assyrië. Maakt van Neder-Egypte een Assyrische provincie en trok verder op naar Ethiopië, daardoor berikte het Assyrische rijk haar grootste omvang ooit. Hij reorganiseerde de staatsadministratie, hield de bestaande gebruiken intact, maar stelde in Egypte Assyrische kopstukken aan en Egyptenaren die in Asyrië waren opgeleid. Egyptische specialisten werden ter meerdere eer en glorie van het Assyrische rijk gedeporteerd en ingezet voor de eigen wetenschap. Paarden waren zeer geliefd en werden allemaal geroofd en eveneens naar Assyrië overgebracht.

Ashur
(God en stad) God: De hoofdgod van het oude Assyrië, die eveneens de rol aannam van Enlil en Marduk. Tevens god van oorlog. Z`n metgezellin was Ishtar, die het oorlogszuchtige temperament van haar man beantwoordde met het laten groeien van een baard die reikte tot haar borsten. Ashur was de beschermheer van de Assyriërs. Ashur wordt afgebeeld als half vogel-half mens, gewapend met pijl en boog, binnen een ring van zonnelicht. Stad: Andere naam: Qal`at Sherkat, ook wel Assur. De oude stad Ashur is gesitueerd ongeveer 100 km. ten noorden van Mosul en Ninivé. Vandaag de dag ligt de stad Sharkat-Sherkat op de plek van het oude Ashur. De stad lag aan de westoever van de Tigris in Noord-Mesopotamië in een bijzondere ecologische zone, op de grens van droge en natte landbouw (irrigatie of voldoende regenval). Ashur beheerste een stuk land waarmee het een belangrijke oversteekplaats over de Tigris domineerde en had daarmee eveneens belangrijke karavaanroutes onder haar hoede. Het was de religieuze hoofdstad van de Assyriërs, het centrum voor aanbidding van de god Ashur en de godin Ishtar-Inanna. In Ashur werden eveneens de Assyrische koningen gekroond en begraven. Rond 2500 v.C. werd de stad gebouwd, alhoewel het strategisch zwakker was dan Nimrud (Kala(k)h) en Ninivé, werd Ashur gehandhaafd vanwege haar religieuze betekenis. Uit de beginperiode kennen we o.a. de tempel van Ishtar uit de pre-Sargonidische periode (ca. 2300 v.C.). Ashur was de eerste hoofdstad van Assyrië tijdens de regering van Sjamsjiadad I (1813-1781 v.

Asia
Benaming voor de Romeinse provincie die het westelijk deel van Klein-Azië en de eilanden voor de kust omvatte. Werd in 129 v.C. gevormd uit het, door koning Attalus III Philometor in 133 nagelaten, Pergamum. Nadien vonden vele opstanden en veldslagen plaats tussen de weerbarstige bevolking en het Romeinse rijk, waaronder we o.a. de Romeinse strijd zien tegen Aristonicus (broer van Attalus) en de eerste Mithridatische Oorlog (88 v. Chr.) aangevoerd (aan Asia-zijde) door Mithridates VI van Pontus. Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus) maakte in 27 v. Chr. Asia tot een senatoriële provincie onder het bestuur van een proconsul. In de keizertijd herstelde de welvaart zich weer in Asia.

Asklepios
Bij de Romeinen Aesculapius (herken: de aesculaap oftewel het teken van een arts; de slang die tegen een stok omhoog kruipt). God van de geneeskunde in de oude Griekse mythologie, volgens de overleveringen als sterveling geboren, maar na zijn dood onsterfelijk gemaakt. Zoon van Coronis en Apollo, maar Coronis werd verliefd op Ischys, wat door een kraai aan Apollo werd meegedeeld, die zijn zuster Artemis er opuit stuurde om Coronis te doden. Haar lichaam werd op de brandstapel verbrand, wat tot gevolg had dat de witte veren die de kraai destijds nog had, voorgoed zwart geblakerd werden door de rook. Apollo redde de baby en gaf hem aan de centaur Chiron om verder op te voeden. Phlegyas, de vader van Coronis werd woedend en brandde de Apollo-tempel te Delfi volledig plat, waarna hij door Apollo op zijn beurt weer werd gedood. Van Chiron leerde Asklepios de kunst van de chirurgie, ook leerde hij van Chiron het gebruik van drugs, medicijnen en liefdesdrankjes. Asklepios werd gedood door de bliksem van Zeus, waarschijnlijk omdat hij de natuurwetten overtrad door de doden weer tot leven te wekken, in antwoord daarop doodde Apollo de Cyclopen. Zeus plaatste de overleden Asklepios aan het firmament (de sterrenhemel) in de vorm van de sterrengroep `Ophiuchus` (slangendrager). Ter ere van Asklepios werden later slangen vaak gebruikt in helingsrituelen en daarvoor bestemde tempels, er ontstond zelfs een cultus naar zijn naam. Deze tempels werden `asclepieion` genoemd. Pelgrims kwamen daar om te slapen in deze tempels, waarna ze hun dromen aan een priester vertelden die hen dan meestal voorschreef dat ze naar één van de baden of het gymnasium moesten gaan.

Asmar
Zie: Eshnunna

Assurbalit - Ashur-Uballit I
Koning van Assyrië in het oude Mesopotamië van 1365-1330 v.C. Maakte Assyrië vrij van de Mittani door Shuttarna II te verslaan en breidde het rijk verder uit. Is schrijver van één van de `Armana-brieven`, een waardevolle bron van informatie voor historici.

Assurbanipal - Ashurbanipal
Koning van Assyrië van 669 - 633 v.C. Waarschijnlijk overleden in 626 v.C. Zoon en opvolger van Asarhaddon. Hij was de laatste van de grote koningen van Assyrië. Verdreef Taharka uit Egypte en plaatste Necho aan de top, waarna Necho`s zoon Psamtik, in opstand kwam en het gebied voorgoed voor Assyrië verloren ging. Ondertussen was Assurbanipal een veldtocht aan het houden tegen de Elamieten en de Chaldeërs. Zijn broer Shumashshumukin leidde eveneens een opstand tegen hem tesamen met de andere vijanden van Assyrië. Deze opstand werd met grote moeite onderdrukt en uit wraak nam Assurbanipal in 648 v.C. Babylon in en vermoordde het grootste deel van de bevolking. Daarna versloeg hij elam en vernietigde Soesa. De beroemde leeuwenjacht-reliëfs uit het koninklijk paleis van Ninivé dateren van zijn regeerperiode en zijn één van de mooiste stukken uit de kunstgeschiedenis van Assyrië. Assurbanipal was zéér leergierig; opgravingen hebben 22.000 klei-tabletten blootgelegd die toonaangevende informatie verschaffen m.b.t. tot onze kennis van het oude Mesopotamië. Onder deze tabletten vonden we verhalen over de `vloed` en scheppingsverhalen, evenals geschiedkundige en wetenschappelijke teksten. Alhoewel twee van zijn zonen nog zéér kort na zijn aftreden de leiding hadden, eindigde het Assyrische rijk bij Assurbanipal. Een paar jaar nadien ging Assyrië op in het Medisch-Perzische rijk. Werd waarschijnlijk Osnapper-Asnappar bij de Samaritanen genoemd en Sardanapalus bij de Grieken.

Assyrië
In de oudheid 1 der grote wereldrijken, waarvan het gebied om de stad Assur het kernland was, dat zich van het gebied ten westen van de Tigris had uitgebreid naar het oosten. Het werd doorstroomd door de Tigris en de Boven- en Beneden Zab en was vruchtbaarder dan Mesopotamië. Het hoofdbestaansmiddel vormden veeteelt en graanbouw terwijl het land uitstekende pottenbakkersklei en bouwsteen leverde. De hoofdsteden waren achtereenvolgens: Assur-Ashur, Kalah, Ninivé, Renen(i) en Arbela. Oorspronkelijk (aan het einde van het derde millennium v.C.) was Assyrië in sterke mate afhankelijk van Soemerië en de Akkadiërs, maar Babylonische koningen ontwikkelden daar de handel en na overheersing door respectievelijk Babyloniërs en Akkadiërs, gevolgd door een Assyrische opleving rond 1700 v.C. en weer een verovering van Assur door de Hettieten en de Mittani werd het land onder Assurballit I vrij en nam de expansie een aanvang. Spoedig werd Babel (Babylon) veroverd, maar interne twisten deden deze winst weer verloren gaan. Onder Tiglatpileser I herrees de macht van Assyrië, hij breidde het gebied uit tot de Middellandse Zee en de Perzische Golf, maar na zijn dood stortte het rijk weer ineen. Onder Assurnasirpal II en zijn zoon Salmanassar III brak een nieuw tijdperk van veroveringen aan, zij breidden het rijk uit tot in Syrië, maar werden bedreigd door het nieuwe koninkrijk Urartu (Armenië), dat ook tijdens hun opvolgers een gevaar voor het Assyrische rijk bleef, dit vooral i.v.m. de herhaaldelijke Babylonische opstanden.

Astraea
In de Griekse mythologie `sterrenmaagd`, dochter van Zeus en Themis. Samen met haar moeder waren zij de personificaties van de rechtvaardigheid. Ze was de laatste van de onsterfelijken die gedurende de `gouden eeuw` tezamen met de mensen leefden. Toen de mensheid slecht werd, steeg zij als laatste op naar het firmament, alwaar zij het sterrenbeeld maagd werd. Haar weegschalen werden het sterrenbeeld weegschaal (die daar dichtbij staat). Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Ataxerxes II
(403-358 v.C.) Perzisch koning. Zoon van Dareios. Bekend om zijn geloof in de godinnen Anahita en Mithra, waarvan uit zijn periode stèles zijn teruggevonden. Rebelleerde na de dood van zijn vader tegen zijn broer, die toen keizer van Perzië was. Versloeg hem bij Kunaksa, zijn broer werd gedood.

Athena
Grieks godin, van de oudste tijden af vereerd in het gehele Griekse cultuurgebied. Men vermoedt dat Athena van Kreta afkomstig is, daar zij een paleisgodin was en zodoende tevens patrones geworden is van de Mykeense vorsten. Haar naam is vooral verbonden met de stad Athene en Attika, waar zij als stadsgodin (polias) vereerd werd. Haar oudste tempel bevond zich op de Akropolis. Haar strijd met Poseidon (die samen met haar werd vereerd) om Attika was een wedijver in weldaden. Athena blijft overwinnares vanwege haar geschenk: de olijfboom. Later krijgt Athena ook een eigen tempel: het Parthenon. Volgens de legende was Athena geboren uit het hoofd van Zeus. Hesiodos kent Metis nog als moeder van Athena. Zeus verslindt Metis wanneer zij zwanger is en baart de dochter zelf. Ook in de stad en op het land riep men haar aan, hier als patrones van het handwerk (Ergané), daar als beschermster van de paarden (Hippia). Talrijk waren de feesten ter ere van Athena in Athene gevierd, de bekendste: de Panathenaeën, vonden jaarlijks plaats, religieuze plechtigheden wisselden af met atlethishe wedstrijden. Het hoogtepunt van dit feest vormde de processie, die zich naar de Akropolis begaf, om plechtig de peplos, het door Atheense meisjes geborduurd gewaad, aan de godin aan te bieden (afgebeeld op een fries van het Parthenon). Buiten Attika zijn de voornaamste plaatsen waar Athene vereerd wordt en een rol speelt in lokale sagen: Korinthe (Bellerofon), Argos (Diomedes, Perseus), Tegea, in Laconië, op Kreta, Rhodos en ook in Troje, waar Athena stadsgodin was en het Palladion (vandaar haar naam Pallas) één der eerste Griekse beeltenissen van haar was.

Athene
Hoofdstad van Griekenland en nomos Attika. 5 k.m. van de zee en de voorhaven Piraios. De tegenwoordige stadskern ligt aan de voet van de Akropolis en dateert uit de Turkse tijd met in het noorden en oosten klassicistische bouwwerken. Uit de klassieke oudheid zijn o.a. buiten de Akropolis bewaard gebleven: het Theseion (tempel van Hefaistos) bij de agora, het Olympeion (Zeustempel) en het Dionysostheater. Verder bevinden zich daar het Akropolismuseum, een universiteit en een technische hogeschool. Athene was reeds een nederzetting in het derde millenium v.C. en spoedig de hoofdstad van Attika, sedert ca. 1600 v.C. door koningen en vanaf de 7e eeuw v.C. door archonten bestuurd. De grootste expansie en culturele bloei vond plaats tijdens de Perzische oorlogen (500-479 v.C.). Overweldigd door Sparta (404 v.C.) kwam Athene tot verval. Athene werd in 86 v.C. door Sulla veroverd en verwoest, waarna het een Romeinse en later Byzantijnse provinciestad werd, die in 375 a.D. door Westgoten werd geplunderd. In 529 werd het filosofisch onderwijs in Athene opgeheven. Onder de kruisvaarders werd Athene een hertogdom (1225) en in 1456 werd Athene veroverd door de Turken waarna de stad in de volgende eeuwen door oorlogen schade leed, met name in 1687. In de Griekse vrijheidsoorlog werd Athene opnieuw zwaar getroffen, in 1830 weer door de Grieken heroverd. Vanaf 1834 is Athene de hoofdstad van Griekenland. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Augur - Augures
Een college van helderzienden met aanvankelijk drie en later zestien leden. In plaats van `de toekomst voorspellen`, was hun doel het verkrijging van goedkeuring of afkeuring der goden met betrekking tot bepaalde voornemens. Meestal gebruiken de augures vogels voor hun werkzaamheden; in de vlucht genomen, wordt dan een gedeelte van hemel daarvoor afgebakend, of bij het voeren van kippen wordt het als een gunstig voorteken gezien indien de vogels voer verspillen. Ze zijn nauw verbonden met de haruspices en de auspices, deze manieren van `helderzien` staan bekend onder de term: divinatio.

Augustus
(Octavianus) (63 v.C. - 14 a.D.) Romeins keizer van 27 v.C. tot 14.a.D. Geadopteerd door zijn oom Julius Caesar. Vormde na Caesars dood het tweede driemanschap met Antonius en Lepidus. Versloeg met Antonius in 42 v.C. Caesars moordenaars en ontzette Lepidus uit zijn macht. Daarna beheerste Augustus het westen en Antonius het oosten van het Romeinse rijk. Op bevel van de senaat daarna weer, voerde hij oorlog tegen Antonius die hij in 31 v.C. bij Actium versloeg, echter hij wenste niet de alleenheerschappij. Zijn positie als `princeps` (eerste) berustte op de volgende drie ambten: 1. Proconsul van Spanje, Gallië en Syrië, 2. Volkstribuun en 3. Pontifex maximus (opperpriester). Onder zijn regering bestond in het Romeinse rijk een periode van rust en vrede.

Auspices - Auspicium
Een auspice was een soort voorspeller in de Romeinse geloofsovertuiging die tot doel had de toekomst te voorspellen door de vlucht van vogels te bestuderen. Het meervoud is auspices. Men bakende een gedeelte van de hemel af, waarbinnen men de vliegende vogels observeerde. Ze zijn nauw verbonden met de beoefenaars van haruspicium en met de augures, deze manieren van `helderzien` staan bekend onder de term: divinatio. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Babylon
(Poort van de god) - Babylonië Het bijbelse Babel. Gelegen bij het tegenwoordige Hilla. Stad aan de oorspronkelijke loop van de Eufraat, ten zuiden van het huidige Bagdad. Lag in het hart van het tweestromenland (Mesopotamië). Al in teksten uit het derde millenium v.C. was er sprake van Babylonië, maar was toen nog niet zo machtig als de steden die destijds ten zuiden van Babylonië lagen. Het werd pas machtig toen Hammurabi (1792-1750 v.C.), de zesde koning van de semitische dynastie, vanuit het westen zich daar vestigde, koning werd en de beroemde toren (Ziggoerat) van Babel ging bouwen. Hun god Mardoek (Bel), werd de oppergod in het neo-Babylonische rijk. Hij had heel Mesopotamië onderworpen en het land bereikte onder zijn leiding een grote bloei. Literatuur, wiskunde, astrologie, astronomie en recht bereikten grote hoogten. In het Parijse Louvre bevindt zich een stèle waarop het wetboek van Hammoerabi is uitgebeiteld, deze stèle werd omstreek 1600 v.C. door Elamitische veroveraars naar Babylonië (voormalig Mesopotamië) gebracht. Herodotos (Grieks geschiedschrijver) en Clesias (lijfarts van de Perzische koning Ataxerxes II) hebben zéér uitgebreide reisverslagen geschreven over (nieuw)-Babylonië. Na Hammoerabi`s dood, raakte Babylon in verval en werd door diverse volken overheerst, waaronder Hittieten, Kassieten en Assyriërs, deze laatsten hebben de resten van de stad verder helemaal verwoest onder hun koning Sennacherib. De stad werd geheel verwoest. In 604 v.C. werd door Nebukadnezar II Babylon herbouwd, daarna beleefde de stad zijn grootste roem.

Bad-Tibira
Oude stad in Mesopotamië, één van de 5 steden van vóór de grote vloed, waarover gesproken wordt in de Sumerische koningslijst. Heeft volgens deze lijst de meeste tijd in de oudheid bestreken. Opgedragen aan de god Enki. Volgens de legendes stad van het metaal (ijzer, koper, mogelijk ook goud en zilver).

Bagdad
(stad van de vrede) Hoofdstad van Irak. In 762 aan de Tigris gesticht door de Abassieden onder leiding van Mansur, in de 9e eeuw cultureel centrum, van 1534-1917 behoorde het toe aan het Osmaanse rijk. Zie verder ook: Irak

Bar-Kochba - Simon Bar Kosiba
(Hebreeuws: sterrenzoon) Joods verzetsstrijder. Leidde de opstand van het Joodse volk tegen de Romeinse overheersers na het door hen vernietigen van Jerusalem. De aanleiding van de opstand was het uitvaardigen van nieuwe wetten door Hadrianus en zijn plannen om op de plaats van Jerusalem een nieuwe nederzetting te bouwen met een heidense tempel. Bar Kochba wist Jerusalem te heroveren en 3 jaar lang te behouden, maar werd uiteindelijk verslagen wat 580.000 Joden het leven kostte. Vele andere Joden kwamen om van honger en dorst tijdens de 3 jaar lange belegering en nadien werden nog zeer velen gedeporteerd en terecht gesteld. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Belshazzar
Koning-mederegent van de laatste jaren (rondom 540 v.C.) van het Nieuw-Babylonische rijk. Volgens sommigen de zoon van Nabonidus, volgens anderen de zoon van Nebukadnezar. Nabonidus noemt hem op kleitabletten zijn eerstgeboren zoon, anderzijds staat hij slechts bekend als `zoon van de Koning`. De meest plausibele verklaring is, dat hij wel degelijk de zoon was van Nabonidus en dat hij samen met zijn vader de laatste jaren van het Babylonische rijk regeerde. Belshazzar vulde zijn vader goed aan op politiek en militair gebied, aangezien Nabonidus zich te veel met antiquiteiten en religie bezig hield. Elke actie die ondernomen werd tegen de aanvallen van Cyrus kwamen dan ook op conto van Belshazzar. Bij de overname van het Babylonische rijk door Cyrus, kwam Belshazzar hoogstwaarschijnlijk om.

Berenike
(340 v.C. - 281 of 271 v.C. - Macedonië) Dochter van Kassandros. Halfzuster en gemalin (huwelijk: 290 v.C.) van Ptolemaeus I (Soter). Moeder van Ptolemaeus II (Filadelfia) en Arsinoë II. Ze was de weduwe van Philippos, 1 van de officieren van Alexander de Grote en kreeg uit dit eerste huwelijk met Philippos de kinderen: Magas (koning van Cyrene), Antigone (vrouw van Pyrrhus van Epirus) en Theoxena (vrouw van Agathocles, heerser van Syracuse). Met Ptolemaeus werd ze vaak op munten en andere voorwerpen afgebeeld.

Berossus
(3e eeuw v.C.) Babylonisch priester-geschiedschrijver, tijdgenoot van Manetho (Egyptisch priester). In zijn werk (in het Grieks) bewaarde hij Mesopotamische mythen aangaande schepping en geschiedenis. Fragmenten van zijn werk zijn bewaard gebleven en geciteerd door Flavius Josephus (Joods veldheer en geschiedschrijver) en Eusebius van Caesarea (Theoloog, semi-ariaan).

Bessos
Satraap van Bactrië en Sogdiana onder Darius III van Perzië. Vocht mee in de slag om Gaugamela tegen Alexander de Grote (331 v.C.). Toen Alexander nadien op jacht was naar de gevluchte Darius liet Bessos zijn koning vermoorden, probeerde een opstandige groep tegen de Macedonische overheersing te formeren, riep zichzelf uit tot koning van Perzië en noemde zichzelf nadien Ataxerxes. Door verraad werd Bessos echter al in 329 v.C. gevangen genomen en ter dood veroordeeld door Alexander de Grote, na eerst te zijn gemarteld. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Caesar
(Gaius Julius) (100 - 44 v.C.) Sloot in 60 v.C. het eerste driemanschap met Pompejus en Crassus. Was veldheer en staatsman. Onderwierp Gallia, Spanje en Egypte. Trok met zijn leger de grensrivier tussen zijn provincie en Italia over wat de tweede burgeroorlog veroorzaakte. Na zijn daden (nog als veldheer in Gallia) beval hij zich uitvoerig schriftelijk aan in Rome, waarop hij terstond werd verguisd, vanwege zijn kritiek op de wijze waarop Gallië werd beheerst. Was echter vastbesloten en trok daarop brutaal met zijn leger ten strijde tegen Rome, alwaar hij na twee maanden alle touwtjes in handen had en hem langzamerhand alle ambten werden verleend tot hij alleenheerser was. Voerde vele hervormingen door en ontplooide talrijke wetenschappelijke en publicistische activiteiten. Zijn bekendste uitspraak was: veni vidi vici (hij kwam, hij zag, hij overwon). Werd door Senatoren o.l.v. Cassius en Brutus vermoord.

Caligula
(Latijn voor: soldatenlaarsje) (12 - 41 a.D.) Romeins keizer van 37 - 41 a.D. Werd na de dood van Tiberius tot keizer uitgeroepen. Aanvankelijk voerde hij een wijs beleid, maar na een ernstige ziekte sloeg dat geheel om naar de verkeerde kant: liet bijv. in Rome een tempel bouwen voor Isis (Egyptische godin), had een verhouding met zijn zuster Drusilla en eiste dat men hem goddelijke eer bewees. Voerde verder zware belastingverhogingen door en ondernam onbetekenende krijgstochten tegen Germanen in Gallië en later Brittannië. Werd door de officier van lijfwacht: Cassius Chaerea vermoord.

Callimachos van Cyrene
(Latijn: Callimachus) (310 - 235 v.C.) Grieks dichter uit de Hellenistische periode.

Cambyses
Koning van Perzië van 529 tot 521 v.C., zoon en opvolger van Cyrus de grote. Bij zijn machtsovername doodt hij zijn broer Smerdis teneinde volledige alleenheerschappij te verkrijgen. Hij viel Egypte binnen en versloeg in 525 Psamtik bij Pelusium en nam Memfis in. Zijn verdere plannen om Afrika te veroveren mislukten en thuis was er een bedrieger die beweerde Smerdis te zijn, die door opstanden Cambyses het leven zuur maakte. Waarschijnlijk pleegde Cambyses zelfmoord. Darius (I) volgde hem op.

Çatal Hüyük
Één van de oudste steden, zo niet de oudste, ter wereld. Gesticht in het neolithicum, ca. 8000 v.C. in het oude rijk Anatolië (Turkije), bij de huidige plaats Cumra, ten oosten van de rivier Casambra. Moet voor haar tijd een grote stad zijn geweest, gebouwd op twee heuvels met de rivier er tussendoor. De huizen werden in een kring aan elkaar vast gebouwd met een centraal plein in het midden, bij uitbreidingen werd de ring vergroot of er werden ringen toegevoegd, maar altijd alles binnen een gesloten muur, zonder ramen naar de buitenzijde toe. De huizen waren via het dak en een deur toegankelijk, soms alleen via het dak, men vermoedt dat de bewoners ladders gebruikten, die ingetrokken konden worden, wat veiliger was tegen wilde dieren en mogelijk makkelijker om de gezinnen te beschermen. Voor wandversieringen werd heel veel gebruik gemaakt van rode verf, maar heel opvallend was dat heel veel woningen en vertrekken versierd waren met geschilderde afbeeldingen, de oudste schilderingen die we kennen van deze stijlvolle soort, slechts voorafgegaan door de schilderingen in grotten van verder terug in de (oer)tijd.. Aan het einde van de vijftiger jaren ontdekt en tussen 1961 en 1965 opgegraven door James Mellaart. Vanaf 1993 tot heden zijn weer opgravingen gaande onder leiding van Dr Ian Hodder van de `faculty of Archaeology, Cambridge University`. De opgravingen worden geschat tot ongeveer 2020 te duren. Als u bij wilt blijven: dan kunt u hier de officiële opgravingssite bekijken (Engels).

Chaldea
Het zuidelijke deel van Babylon, waar sedert de 11e eeuw v.C. een half-Nomadische bevolking, de Chaldeeën (onderdeel van de Aramese stammengroep) binnendrong, waarschijnlijk uit het Zuiden. Uiteindelijk maakten zij zich meester van de regering van Babylonië (Nieuw-Babylonische rijk). Ze muntten uit in astronomische kennis, vandaar later de naam voor Chaldeeër voor astroloog.

Chares van Lindos
(4e eeuw - begin 3e eeuw v.C.) Beeldhouwer van o.a. de Colossus van Rhodos. Pupil van Lysippos (Lysippus).

Charran
zie Haran

Cheops
(Egyptisch: Choefoe) (omstreeks 2680 v.C.) Was koning van Egypte van 2700 - 2677 v.C. Stichter van de vierde dynastie. Bouwer (opdrachtgever) van de grote piramide van Gizeh.

Chepat - Sjepat
Godin van de zon in het oude Klein-Azië. O.a. vereerd door de Babyloniërs en de Hoerrieten.

Chersiphroon
(Chersiphron) 6e eeuw v.C. Architect uit Kreta. Bouwer van de tempel van Artemis. Samen met zijn zoon Metagenes schreef hij een uitgebreide technische verhandeling over de architectuur destijds.

Chrysostomos
(Johannes) (ca. 347 - 407 a.D.) Heilige en kerkleraar der Oosterse kerk. Geboren in Antiochië. Groot prediker. Werd in 374 een monnik, in 381 diaken (onderpriester) en in 386 priester. Werd in 398 plotseling patriarch van Constantinopel, waar hij werd geroemd om zijn welsprekendheid, zijn ascetisme (onthouding) en zijn goedgevendheid. Werd in 403 afgezet vanwege zijn strenge optreden tegen zedenbederf. De verontwaardiging van het volk hierover werd versterkt vanwege een toevallige aardbeving die tegelijkertijd plaatsvond en Chrysostomos werd in ere hersteld. Hij ging echter meteen weer gewoon door met het aanvallen van de moraliteit van het hof en werd daarom door keizer Arcadius verbannen naar Cucusus in Armenië. Ook daar ging hij door met zijn scherpe kritieken middels het schrijven van brieven, waarop hij wederom werd verbannen naar een nog afgelegener oord bij de Zwarte Zee. Hij overleed door de ontberingen van de reis. Zijn werk, waaronder vele briljante homilies, geven een zeer duidelijke beschrijving van het leven in Antiochië en Constantinopel van die tijd. Hij is echter niet de schrijver van de liturgie die zijn naam draagt. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Clesias
Lijfarts van de Perzische koning Ataxerxes II, net als herodotos bekend om zijn beschrijvingen van de oude beschaving aldaar. Evenals Herodotos niet altijd even waarheidsgetrouw, beschreef o.a. zijn waarnemingen van een eenhoorn. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Colossus van Rhodos
Een 32 meter hoog bronzen beeld van de zonnegod Helios in de haven van Rhodos, gebouwd ter ere van de herdenking van de grote overwinning van Rhodos (305 - 304 v.C.). In 226 v.C. vernietigd door een aardbeving, waarna het 900 jaar lang bleef liggen. In 654 door het Arabische leger in kleine stukjes gehakt en als schroot verkocht. 1 van de 7 wereldwonderen.

Constantinopel
(Istanbul) Vanaf 1923 wordt Constantinopel Istanbul genoemd. Turkse stad aan de Bosporus. De oude stad (Stamboel) welke in het noorden wordt begrensd door de Gouden Hoorn is een grote en diepe ankerplaats, aan de andere kant van de Gouden Hoorn liggen de voorstad Galata, de oude Europeanen-wijk Pera en de Büyük Carsï. In Istanbul bevinden zich vele fraaie moskeeën (Aya Sofia). Tot 324 a.D. het Griekse Byzantion (Byzantium), tot 1453 het Oost-Romeinse (Byzantijnse) Constantinopel. Het werd na de verovering door Turkije de residentie van de sultan. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Cybele - Kybele
Moedergodin uit het zeer oude Frygië, betekenis: grotbewoner. De naam Cybele zou afgeleid kunnen zijn van het Babylonische `Subultu`, ze was aanvankelijk godin van grotten-holen en de aarde in haar pure vorm en werd aanbeden op toppen van bergen. Ze heerste over wilde dieren en was eveneens een bijengodin. Ze is de oudste godin die we kennen en gaat zéker 5000 jaar verder terug dan de ons bekende Sumerische en Egyptische vrouwelijke godheden. Ze werd aanbeden met wilde, bloedige en orgastische ceremonies, haar lente-festival was ter viering van de dood van haar geliefde Attis, de vegetatie(planten)god. Bij de Sumeriërs kennen we haar als Siburi-Siburu en later, toen Hammurabi Akkad veroverde, komt ze in de geschiedenis terecht als Sibelu (Si-bel-u). Gedurende de laat-Hittitische periode kennen we de moedergodin als Kubaba, de leidende godin van de stad Karchemisj, afgebeeld met een stel leeuwen en een spiegel in haar hand. Tegen de tijd dat Assyrië een grootmacht werd, had de cultus van Sibulu zich door heel Klein-Azië verspreid, zelfs tot voorbij de zwarte zee en in Europa. In Thracië werden de Sibelu-grotten verbasterd tot grotten van Sibylles, met als centraal punt Frygië. Hun functie destijds bestond grotendeels uit het feit dat ze een schakel waren tussen de wereld der levenden en het dodenrijk; ze gaven moed aan stervenden en konden hun ziel na het overlijden van dienst zijn op de weg naar het dodenrijk. Dit gebeurde bijvoorbeeld met Gilgamesj en Jason en de Argonauten die door een Sibylle-Siburu gevoerd werden naar het schemerrijk van levenden en doden.

Cyrus II
(De Grote) Oudperzisch: Koeroesj-Khurvausj, bijbel: Kores. Stichter-koning (576 - 529 v.C.) van het Perzische wereldrijk, oorspronkelijk vazal van het Medische rijk. Onderwierp Medië, Lydië, Palestina, Egypte, Bactrië, klein-Azië en Babylonië. Was eentolerant heerser, liet de Joodse ballingen naar Palestina terugkeren. Heeft een beroemd grafmonument bij Murghalo. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Dardanellen
Voorheen, in de oudheid, Hellespont genoemd. Een nauwe zeestraat in het noordwesten van Turkije, die de Aegeïsche zee met de zee-het meer van Marmara verbindt. Nét zoals de Bosporus, scheidt het Europa van Azië. In de geschiedenis had de straat een belangrijke strategische rol, bijvoorbeeld bij de Trojaanse oorlog, ten tijde van Xerxes, die zijn Perzische leger over bruggen naar Griekenland wilde laten marcheren en eveneens ten tijde van de veroveringstochten van het Macedonische leger van Alexander de Grote. De geallieerden probeerden tijdens de eerste wereldoorlog de straat te veroveren op het Ottomaanse-Turkse rijk, wat jammerlijk mislukte en als één der grootste nederlagen wordt gezien. Zie ook: Hellespont, Sibille van de Hellespont.

Darius I
Perzisch: Darayavaush, Bijbel: Daryavesli. De zoon van Hystaspes. Behoorde tot een jongere tak van de koninklijke familie der Achameniden. Nam de troon van Perzië na de zelfmoord van Cambyses II over van de bezetter en bedrieger Guatama die heerste onder de naam Smerdis (ook wel: Bardiya) als zogenaamde zoon van Cyrus. Om hem heen stonden diverse mensen op die beweerden meer recht op de troon te hebben dan Darius, maar Darius overwon alle moeilijkheden met slechts een kleine legerschare en vestigde zijn macht over het gehele rijk. Darius was een sterk gelover in de leer van Zoroaster (Zarathustra), maar was ook een groot staatsman en organisator. Zijn veldtochten waren vooral bedoeld om invallen van stammen uit de omliggende gebieden tot een minimum te doen beperken en rust in zijn rijk te creëren. Door zijn organisatietalent vooral wordt hij de échte opvolger van Cyrus de Grote genoemd en zélf dus ook: `Darius de Grote`. Hij vestigde een munteenheid en ontwikkelde de handel naar Kabul-Afghanistan en de Indus en exploreerde de kuststrook van de Indische Oceaan. Hij liet een kanaal graven van de Nijl naar Suez en zijn schepen zeilden door de Rode Zee naar Perzië. Hij had connecties met Carthago en legde contacten met Sicilië en Italië en probeerde goodwill op te bouwen bij de omringende gebieden door bijv. de Joden toe staan hun tempel te Jerusalem te bouwen. In het algemeen kwam hij bekend te staan als grote weldoener en geliefd heerser en zijn naam is op vele overbljfselen van diverse culturen terug te vinden.

Darius III
(Kodomannos) (Ca. 380-330 v.C.) Laatste koning van de dynastie der Achamenieden (ca. 336-330 v.C.). Afgezet door Alexander de Grote. Zoon van Arsames (zoon van Ostanes). Nadat de eunuch Bagoas Koning Ataxerxes III van Perzië vermoordde en zijn zoon en opvolger Arses in 336, koos hij Kodomannos, een ver familielid van het koningshuis als troonopvolger. Kodomannos nam de koninklijke naam Darius III aan en demonstreerde direct zijn onafhankelijkheid jegens Bagoas, die hem op zijn beurt weer trachtte te vergiftigen, maar gedwongen werd door de getipte Darius om zélf het vergif in te nemen. Darius werd koning van een verdeeld rijk waar het wemelde van de opstandige satrapen en andere rebellerende groeperingen. In 336 ondernam Philippos II van Macedonië een wraakcampagne tegen de Perzen ten gevolge van het vernietigen van diverse Atheense tempels tijdens de 2e Perzische oorlog. Hij zond een vooruitgeschoven troepenmacht onder leiding van Parmenion en Attalos naar Perzië om de Grieken aldaar te bevrijden die onder heerschappij van de Perzen waren gevallen. Nadat zijn diverse steden van Troje tot de Maiandros-rivier weer terug in handen hadden genomen werd Philippos vermoord, waarna Alexander de Grote (zijn zoon) hem opvolgde en zijn lijn verder doorzette. Darius leidde grote verliezen tijdens de slag bij de Granicus (rivier) in 334 v.C., een jaar later leed het veel grotere leger van Darius in de slag bij Issus grote verliezen en Darius moest gedwongen met het resterende deel van zijn leger vluchten, zijn gehele familie werd door Alexander gevangen genomen.

Delfi
Oude stad in Griekenland, met een heiligdom-orakel gewijd aan Apollo, ook wel de Sibylle of Pythia, Herophile en Delphica genoemd. Pausanias schreef dat zij geboren werd als halfgodin, anderen beweren dat zij een zuster van Apollo was. Verder lezen we ook dat zij haar krachten kreeg van Gaia-Gaea, de aardgodin, de personificatie van de aarde. Delfi was het bekendste orakel uit de oudheid. Het heiligdom was gelegen in Phocis, Griekenland nabij de voet van de berg Parnassus. De `navel` van de wereld genoemd. Oorspronkelijk werd hier een aard-godin aanbeden, later werd het toegeschreven aan Gaea en uiteindelijk aan Apollo, die volgens een legende Delfi overnam na een gevecht met een python. In de winter werd het heiligdom wel opgedragen aan Dionysus, waarvan beweerd werd dat hij daar lag begraven. Op de tempel stond het Griekse adagium: `ken uzelf` te lezen. De Sybille (of Pythia) opereerde in de tempel van Apollo aldaar, kenmerkend voor haar was haar dubbelzinnigheid. De bezoekers dienden zich eerst te baden in de Castalische bron, waarna op het altaar geofferd werd. Na nog enkele andere voorbereidingen kon de voorspellingsprocedure gaan beginnen. Het orakel deed haar uitspraken nadat zij in een trance was geraakt, door het kauwen van laurierbladeren, het drinken van water uit een stroom en stoom dat opsteeg uit een spleet in de grond. Het zou kunnen dat ál wat ze zei niets anders was dan gemompel en dat dit geïnterpreteerd werd op een dusdanige wijze dat het relevant was voor de vraagsteller.

Delphica
Zie: Pythia. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Diadochen
Generaals van Alexander de Grote, die na zijn dood in onderlinge strijd het rijk verdeelden. De rijken werden daarna ook wel de diadochenrijken genoemd.

Didyma
Een orakelplaats in Milete, Klein-Azie (tegenwoordig Turkije), daterende uit de 8e eeuw v.C., gewijd aan Apollo. Het is nooit een stad geweest maar een heiligdom dat alleen door priesters betreden mocht worden. Priesteressen kwamen vanuit Delfi naar deze plaats, alwaar ze na een periode van enkele dagen vasten geestverruimende en hallucinerende middelen tot zich namen waardoor ze in trance geraakten en vreemdsoortige geluiden voortbrachten, die dan weer door de priesters aldaar werden geïnterpreteerd tot een orakel. De tempel van Apollo dateert uit ca. 300 v.C., en was voltooid na een bouwperiode van ongeveer 500 jaar. Nu nog zijn de resten te bezichtigen, waaronder een stenen hoofd, dat Medusa voorstelt.

Diodorus Sicculus
(Diodoros) Grieks historicus. Leefde tijdens Caesar en Augustus te Rome. Schreef in 30 jaar algemene geschiedenis: Bibliotheca Historica in 40 delen.

Divinatio
Toekomstvoorspellen en feiten interpreteren d.m.v. bovennatuurlijke verschijnselen. Zo kennen we bijv. droomuitleg, het gebruiken of zijn van een medium voor de god of goden, verklaring van natuurverschijnselen, voorwerpen enz. (zoals stokjes of steentjes enz.), de augures, auspicium en haruspicium. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Dodona
Oude Griekse stad, gelegen te Epirus, nabij het huidige Ioanina (16 km. ten zuiden ervan), het op één (Delfi) na belangrijkste orakel van Griekenland, gewijd aan Zeus, Heracles en Dioonè. Volgens Herodotos, transformeerde een oude eikenboom tot orakel toen een zwarte duif, afkomstig van het Egyptische Thebe, er in ging wonen. Priesteressen interpreteerden het ruizen der bladeren, het geluid van de duiven in de boom en het geklingel van koperen potten die in de takken werden gehangen, of gewoon het geluid van de wind zelf. De sprekende eiken van Dodona waren zéér beroemd, niet één enkele boom werd gebruikt voor het geven van een orakel, maar een hele groep eiken bijelkaar. De priesteressen begaven zich tussen de bomen en luisterden naar alle geluiden die hen ter ore kwamen. De duiven en priesteressen hadden dezelfde naam: `Peleiai`, ook werden de priesteressen wel `helloi` genoemd. De priesteressen lagen op de grond en wasten hun voeten nooit. Onder de Romeinsche heerschappij kwijnde Dodona. Toch bleef de heilige eik nog bestaan en werden er nog orakels gegeven. Van keizer Julianus (361 -363 na Chr.) wordt gemeld, dat hij de god nog raadpleegde vóór zijn tocht tegen Perzië. Theodosius de Grote (379 - 395) schijnt het te hebben opgeheven. De plaats werd werd uitgebreid opgegraven in de 20e eeuw.

Doson
Koning van Macedonië (229-221 v.C.). 1 van de drie antigonen. Hoofd van de Achaïsche bond. Veroverde Sparta. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Dudu
Koning van Akkad in het oude Mesopotamië, 21e eeuw v.C. Na een onrustige periode van 3 jaar, waarin 4 koningen heersten en het rijk te lijden had onder aanvallen van de Gutaeërs uit het Zagros-gebergte, herstelde Dudu de orde en regeerde nog 21 jaar. Werd opgevolgd door Shudurul.

Dur Sharrukin
zie: Khorsabad Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Eannatum
Koning van Lagash in het oude Sumerië sinds 2455 v.C. Zoon van Ur-Nansje-Ur-Nanshe (volgens sommige bronnen zoon van Akurgal en kleinzoon van Ur-Nansje). Jaagde in 2457 de Elamieten weg uit Sumer, nam het bevel over Mari, overwon de twee steden Ur en Uruk en annexeerde Kisj. Al doende regeerde hij over de gehele streek van Sumer. In 2425 v.C. overleed Eannatum plotseling en werd opgevolgd door zijn broer `Enannatum`, die op zijn beurt weer de troon overgaf aan zijn zoon (en neef van Eannatum): `Entemena`. Lugalzagessi, koning van Umma (ca. 30 km. Ten noorden van Uruk) trok op tegen de buurstad Girsu, welke hij geheel verwoestte en afbrandde. Na de overname van Lagash, Ur en Uruk riep hij zichzelf uit tot `koning over alle Sumerische prinsen`. Was de eerste die zichzelf `koning van Kisj` noemde. Wereldberoemd van hem is de `gierenstèle`, waarop verhaald (of gefantaseerd) wordt over de overwinningen en het vernietigen van de vijand, alsmede hoe de gieren er met de botten van door gingen. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Egypte
(Arabisch: Misr) Land in Noord-Oost Afrika, hoofdstad: Kaïro. Het belangrijkste deel is het Nijldal dat tussen de Libische en de Arabische woestijn gelegen is. In het noordoosten bevindt zich het schiereiland Sinaï, dat Egypte verbindt met het Aziatische werelddeel. De geschiedenis van Egypte ziet er in het kort als volgt uit (data onder enig voorbehoud): Resumerende tijdlijn van Egypte Tijdperk Dynastie Opmerkingen 5000-3400 v.C Neolithicum en bronstijd Einde van deze periode: hiërogliefenschrift Oude rijk 3400-2778 v.C Dynastie I + II Opper- en Neder-Egypte verenigd onder Menis en zijn opvolgers 2778-2432 v.C Dynastie III - VI Dynastie III: 2778-2650 v.C. Zoser bouwt trappenpiramide van Sakkara Dynastie VI: 2650-2500 v.C. Organisatie beambtenstaat. Cheops, Chefren en Micerinos bouwen de grote piramiden van Gizèh. Bloeitijd van de koningsmacht. Grote culturele ontplooiïng die zich voortzet onder de 5e dynastie en vervalt onder de 6e. 2423-2160 v.C. Dynastie VII - X Ineenstorting oude rijk. Egypte valt uiteen in lokale vorstendommen. Invallen van Aziatische nomaden. Middenrijk > Hoofdstad: Thebe 2160-1730 v.C. Dynastie XI - XIII XI : Hereniging van het rijk onder de vorsten van Thebe. Amenemhat I herstelt beambtenstaat. Centralisatie. Zijn opvolgers vernietigen de macht der lokale potentaten volkomen. Handelsverkeer met Kreta, Cyprus, Phoenicië. Bloeiperiode cultuur. XIII: Verval middenrijk, binnendringen Hyksos. 1730-1580 v.C. Dynastie XIV - XVII Heerschappij der leenmannen en van de Hyksos.

Enheduan
(n)a Hogepriesteres van de maangod Nanna in Ur in het oude Akkadische rijk (Mesopotamië). Dochter van Sargon en door hem als zodanig in die positie geplaatst. Zij wordt gezien als de eerste litterator van het oude Sumerische rijk, ze schreef vele hymnen en gedichten-verhalen, die pas in de tweede helft van de 19e eeuw aan haar toegeschreven konden worden. Haar schrijfstijl was heel bijzonder, ze was één van de belangrijkste religieuze personen in de geschiedenis van Mesopotamië. Met haar geschriften veranderde ze de loop van de geschiedenis en nog vele honderden jaren later werd ze geciteerd en bewonderd. 500 jaar na haar overlijden werden veel van haar teksten gekopieerd en vertaald, uit de vroeg-Babylonische periode kennen we daar veel voorbeelden van.

Enki
(Ea) Oude Babylonische god. Zoon van Anoe, heer van de aarde en de waterige afgrond. Ook heer van de wijsheid en een medeschepper en weldoener van de mens.

Enlil
(Bel) Oude Babylonische god, zoon van An-Anoe. Heer van de lucht, de adem en het woord en de `geest van het hart van Anoe`. Vader van Nanna - Sin. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Epidauros
Epidauros was een kleine stad in het oude Griekenland, aan de Saronische golf. Het was onafhankelijk van Argos tot aan de Romeinse tijd. Het vormde zelfstandig een klein territorium genaamd: `Epidauria`. Bekend als geboorteplaats van Apollo`s zoon: `Asklepios de genezer`. Asklepios was de belangrijkste genezende god in de oudheid en bracht voorspoed in het heiligdom. Epidauros stond bekend als een oord van genezing, een plaats waar zieke mensen naar toe gingen in de hoop weer beter te worden. Om uit te vinden wat de juiste manier van genezing was, brachten de zieken een nacht door in het `enkoimitiria` (een grote slaaphal), waarbij de god hen in hun slaap vertelde wat ze doen moesten. Verder waren er eveneens minerale bronnen. Het werd in 87 v.C. door Sulla geplunderd en in 67 v.C. nog eens door piraten. In de tweede eeuw leefde het opnieuw op, maar in 395 werd het geheel verwoest door de Goten. Zelfs in de 5e eeuw, nadat alle orakels al lang waren verdwenen, stond Epidauros nog bekend als een christelijk kuuroord. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Eribaädad
Koning van het (midden)Assyrisch rijk in het oude Mesopotamië van 1364-1328 v.C. Vader van Assurbalit I. Maakte de Assyriërs vrij van de Mittani.

Eridu
(Eridug) Oude stad in zuid-Mesopotamië, ca. 10 kilometer ten zuidoosten van Ur, gesticht ca. 5000 v.C. en verlaten ongeveer 600 v.C. Opgegraven van 1946 tot 1949. Was de meest zuidelijke nederzetting van een agglomeratie van steden met een architectuur van ronde gebouwen, eveneens vlak bij Sumer gelegen. Een belangrijke ontdekking was een tempel, waarschijnlijk gewijd aan de watergod Ea. Verder is een ziggurat opgegraven uit het 3e millennium v.C., waaronder zich 18 religieuze gebouwen bevinden. Het oudste gebouw is opgetrokken uit kleisteen en diende waarschijnlijk als tempel, het is gebouwd direct op het zand, er bevinden zich geen oudere lagen meer onder dit gebouw. Na z`n tiende opknapbeurt had het zo ongeveer de vorm gekregen van een standaard Sumerische tempel, gebouwd op een plateau. Het was een 3-zijdig gebouw met een langwerpige middenruimte, waaromheen symmetrisch zijkamers zijn gebouwd. Eridu lag in de oudheid aan de Perzische Golf, maar door zoutafzettingen aan de kust ligt het nu meer in het binnenland, bij Abu Sharain in Irak. De vroegste fase van bewoning noemen we de `Eridu-fase`, gevolgd door de Hajji Muhammed fase (met eigen specifiek aardewerk, waarschijnlijk uit de Uruk-regio), waarna de Ubaïd-periode komt. De eerste twee periodes worden gezien als proto- en vroeg-Ubaïd. In de Sumerische koningslijst wordt Eridu weergegeven als de eerste vestigingsstad der god-koningen: `Nadat het koningsschap uit de hemel was neergedaald, werd het gevestigd in Eridu. In Eridu werd Alulim koning en regeerde 28800 jaren.

Eshnunna - Esjnunna - Tell-Asmar
Oude stad in noord-oost Sumerië, onder de heuvel Tell-Asmar in de Dyala-vallei. In de 19-dertiger jaren blootgelegd. Eshnunna was een belangrijke Sumerische stad, ondanks zijn verre ligging. Na het einde van het Ur III-rijk bereikte Eshnunna haar hoogtepunt (begin tweede millennium v.C.). Vervolgens werd het veroverd door Hammurabi en ging het op in het Oud-Babylonische rijk, nadien is van de stad in historisch opzicht niet veel meer vernomen. Historische gerechten De 7 wereldwonderen Mespotamië - Sumerië - Babylon - Irak Orakels, sibilles en andere zieners

Eufraat
(Arabisch: Al Foerat, Turks: Firat, Bijbel: Frat) Rivier in West-Azië, ontstaat uit de Kara Su en de Murat Su, verenigt zich met de Tigris bij Basra en heet dan Sjatt-el-Arab, mondt uit in de Perzische golf. Lengte: 2700 k.m., stroomgebied: 673.000 km2.

Eukleides
(Latijn: Euclides) (Leefde omstreeks 300 v.C.) Grieks wiskundige, hoofd van de afdeling wiskunde van het museum te Alexandrië. Stelde een leerboek samen, `grondbeginselen der meetkunde` (Elementen of: `Stoicheia`) in dertien boeken, welke o.a. behandelt: planimetrie, leer der evenredigheden, getallenleer, stereometrie. Zijn meetkunde noemt men de Euklidische meetkunde, deze is dus gebaseerd op de axioma`s uit zijn `Stoicheia`. Zijn grote verdienste is het gebruik van een deductief systeem ter verklaring van de wiskunde. De naam `Euklidische meetkunde` is pas in de 19e eeuw ontstaan ter onderscheiding van niet-Euklidische meetkunde, die alle axioma`s gemeen heeft behalve de stelling dat door een punt P buiten een lijn slechts één lijn gaat die met de gegeven lijn evenwijdig is. Zijn werk was onaantastbaar, tot Einstein zijn relativiteitstheorie ontwikkelde. Euklidische meetkunde wordt ook wel parabolische meetkunde genoemd, in tegenstelling tot de hyperbolische meetkunde van Bolyai en de elliptische meetkunde van Riemann.

Eunuch
Gecastreerde man, vooral kamerheer van Aziatische harems in de oudheid. De gewoonte om eunuchs als bedienden te hebben in rijke en-of koninklijke huishoudens is zéér oud; we kennen het eveneens in het Byzantijnse tijdperk, waar het een overerving was van de Ottomaanse sultans. Eunuchs bereikten vaak hoge posities, de Byzantijnse generaal Narses was de meest bekende. In de moslim-wereld was het gebruik van eunuchs veel minder algemeen dan wordt aangenomen, echter: de verkoop van jonge mannen om eunuch te worden was vroeger een belangrijk onderdeel van Afrikaanse handel. De castratie, die de ontwikkeling van veel normale mannelijke eigenschappen in de weg staat inclusief het zwaarder worden van de stem, werd uitgevoerd met wisselend vakamanschap en al even wisselend succes. Van Constantinopel kennen we de toepassing van eunuchs voor zangkoren. In opera`s van de 18e eeuw werden de mannelijke heldenrollen veelal vervuld door `castrati` en ook het pauselijke koor gebruikte `castrati` tot aan het begin van de 19e eeuw. Een beroemd castrato was Carlo Broschi Farinelli.