Kopie van `ECN - Energie Encyclopedie`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


ECN - Energie Encyclopedie
Categorie: Milieu > Energie
Datum & Land: 15/04/2007, NL
Woorden: 74


Absorbermateriaal
In zonnecollectoren worden pijpen van koper, staal, aluminium en polypropeen toegepast.

Absorptie
Het verschijnsel dat een gas of vloeistof in een vaste stof of vloeistof wordt opgenomen en vastgehouden.

Absorptiekoelmachine
Hierin wordt een thermische compressor toegepast waarbij gebruik wordt gemaakt van een stoffenpaar. In de absorber wordt één van de stoffen (b.v. waterdamp) geabsorbeerd, waarbij warmte wordt afgevoerd. Als dit mengsel vervolgens op een hogere druk wordt gebracht zal onder toevoeging van warmte (de koelfunctie) de waterdamp weer worden uitgedreven.

Agens
Luchtverontreinigende stof (component) die nadelige effecten kan veroorzaken.

Ammoniak
NH3, een gas dat vrijkomt bij de ontleding van mest. Belangrijke bronnen zijn de bio-industrie en het z.g. gieren of uitrijden. Ammoniak zelf is niet zuur, maar basisch; d.w.z. dat het zuur neutraliseert. Nadat het echter vanuit de lucht is afgezet op de bodem, wordt het daar door bacteriën omgezet in salpeterzuur. Uiteindelijk werkt het dus verzurend. Bij hoge concentraties in de lucht is ammoniak schadelijk voor planten. Bovendien ontstaat bij deze concentraties een stankprobleem.

Amorfe silicium zonnecel
Een aantal dunne lagen behandeld silicium wordt neergeslagen op een dun metaalplaatje. Deze zonnecel heeft een veel hogere absoptiecoëfficiënt dan kristallijn silicium zonnecel.

Anaëroob
In de microbiologie de benaming voor bacteriën die groeien in afwezigheid van zuurstof. Wordt o.a. gebruikt bij vergistingsprocessen.

Anode
Elektrische positieve pool.

Aquifer
Aardlaag die watervoerend is.

Asfaltcollector
Een asfaltcollector is een systeem waarmee door middel van stromend water warmte uit door de zon opgewarmd asfalt gewonnen wordt. In Nederland wordt sinds een aantal jaren gewerkt aan de ontwikkeling van asfaltcollectoren (ook wel aangeduid als wegcollectoren) waarmee warmte kan worden onttrokken aan het wegdek. Hoewel in het verleden ook in andere landen (Zweden, Zwitserland) proeven zijn gedaan met warmte uit asfalt, lijkt deze techniek in ons land als eerste het ontwikkelingsstadium te ontgroeien.

Atoom
Bouwsteen van de materie bestaande uit een atoomkern (neutronen, protonen) omgeven door een elektronenwolk. Het stelsel is elektrisch neutraal. Langs chemische weg niet verder deelbaar.

AVI
AfvalVerbrandingsInstallatie.

Bunker
Het in Nederland door grensoverschrijdende schepen en vliegtuigen innemen van brandstof.

Butaan
Verzadigd koolwaterstof C4H10 dat bij geringe druk vloeibaar wordt en daarom gedistribueerd kan worden in dunne stalen flessen.

c.i.f.
Cost, insurance and freight. De kosten voor de overslag van energiedragers in de loshaven.

Centrale verwarming
Ruimteverwarmingsysteem met een verbrandingsketel waarin CV-water wordt verwarmd dat vervolgens via een leidingstelsel naar radiatoren wordt gevoerd.

Cfk
Gechloreerde fluorkoolwaterstoffen.

CNG
Compressed Natural Gas.

CV-ketel
Centrale verwarmingsketel. Naast de conventionele ketel bestaat er de verhoogd rendement (VR) en hoogrendement (HR)-ketel.

Elektrisch voertuig
Aangedreven op basis van 100% elektriciteit.

Element
Grondstof die langs chemische weg niet verder ontleed kan worden. Voorbeelden zijn zuurstof, aluminium, ijzer, kwik, lood, uranium. Enkele van de elementen komen niet in de natuur voor, ze worden kunstmatig geproduceerd. Er zijn tegenwoordig 110 elementen bekend, vermeld in het periodiek systeem der elementen.

Emissie
Uitworp, uitstoot. Een hoeveelheid luchtverontreinigende verbinding(en) die bij het verbranden van fossiele brandstoffen vrijkomt en (eventueel na reiniging) de schoorsteen verlaat.

Emissiebron
In principe de opening waaruit de emissie plaatsvindt (bijv. schoorsteen). Soms kan ook de veroorzaker als bron worden aangeduid.

Emissiecoëfficiënt
Gedeelte van de door een zwart lichaam uitgestraalde warmte dat door een ander lichaam van dezelfde temperatuur wordt uitgestraald.

Emissiefactor
De hoeveelheid luchtverontreiniging (van een bepaalde component) die uitgeworpen wordt per eenheid verstookte brandstof. Het is gebruikelijk om de emissiefactor in g/kg of g/GJ weer te geven.



f.o.b.
Free on board. De kosten na overslag in de laadhaven.

FBC
Fluidized Bed Combustion. (Zie Wervelbedverbranding)

Feedstock
Finaal energiegebruik van energiedragers voor de vervaardiging van producten die niet meer als energiedrager worden aangemerkt. De energiedrager komt voor een deel fysiek in het eindproduct. Lichte fracties van koolwaterstoffen (nafta) worden bijvoorbeeld ingezet voor de productie van monomeren in de kunststofindustrie.

Fossiele brandstof
Brandstoffen ontstaan uit resten van biologisch materiaal in het verre verleden.

Foto (voltaïsche) cel of zonnecel
Systeem om zonne-energie rechtstreeks om te zetten in elektriciteit.

Fotochemische luchtverontreiniging
Luchtverontreiniging die ontstaat door chemische reacties onder invloed van zonlicht, waardoor bepaalde stoffen in de lucht (vooral stikstofoxiden en koolwaterstoffen) worden omgezet in andere, veelal schadelijke verbindingen.

Fotosynthese
Reactie in planten waarbij met behulp van stralingsenergie van de zon organisch materiaal wordt geproduceerd.

GWP
GWP100 jaar Global Warming Potential. Broeikasgaseffect uitgedrukt in CO2-equivalent. De toevoeging 100 jaar betreft de zichtperiode. (Meer informatie: Global Warming Potential)

HBO
(Zie Huisbrandolie)

HFK's
CxHyFz (UK: HFCs) Onvolledig gehalogeneerde fluorkoolwaterstoffen, broeikasgassen met een GWP100 jaar van 140 tot 11700 gram CO2-equivalent. (Meer informatie: Global Warming Potential)

HTR
Hoge-temperatuurreactor, om het thermisch rendement van een kerncentrale te verhogen wordt de temperatuur van het koelmiddel verhoogd. De kogelbedreactor wordt daartoe met gas gekoeld.

Hybride aandrijving
Combinatie van een elektromotor bijgestaan met een verbrandingsmotor. De elektrische energie is afkomstig uit een accu of brandstofcel. Term wordt ook gehanteerd bij de combinatie van brandstofcel en accu.

Hycon
Kraakproces in gebruik bij Shell Pernis, waarbij door katalytisch hydrogeneren koolstofrijke moleculen worden omgezet in waterstofrijkere en dus lichtere producten.

Hydrolyse
Splitsen van een chemische verbinding door toevoeging van water.

Isolatie
Het verhogen van de warmteweerstand door het 'inpakken' van leidingen, plaatsen van dubbel glas en aanbrengen van lagen wol of schuim op of tussen muren en vloeren.

Isotoop
Verschijningsvormen van één element met verschillende massa.

k-waarde
Reciproque van de warmteweerstand (R) van een constructie (k = R-1).

Kleinschalige warmte/kracht
Term voor een wkk-installatie kleiner dan 1 MWe. veelal bestaande uit een gasmotor met warmteterugwinning uit het koelwater, oliekoeling en de uitlaatgassen. (Zie figuur)

LNG
Liquified Natural Gas. Door afkoeling vloeibaar gemaakt aardgas.

LPG
Verzamelnaam voor verschillende door samenpersing of koeling gemaakte petroleum gassen die bij de olie- en gaswinning en bij de raffinage vrijkomen. Toegepast als autogas, verwarming of als grondstof voor de chemische industrie.

MHD
Magnetohydrodynamische opwekking van elektriciteit. Principe MHD: bij het leiden van plasma door een sterk magnetisch veld ontstaat een elektrische spanning.

Olefinen
CnH2n, als ethyleen en propyleen ingezet voor de polymerisatie tot kunststoffen.

Organic Ranking Cycle
Expansieproces waarbij uit warmtestromen met een relatief laag temperatuursniveau (zelfs tot onder 100 °C) mechanische energie wordt gewonnen. Als werkmedium wordt gewoonlijk een organische verbinding gebruikt.

OTEC
Ocean Thermal Energy Conversion. Energieproductie die gebruik maakt van het temperatuurverschil tussen hogere en diepere lagen in oceanen.

Oven
Installatie of apparaat waarin aan een product warmte wordt toegevoerd met als doel het product een chemische of fysische verandering te laten ondergaan. (Meer informatie: Type ovens)

Oxidant
Verbinding die een andere verbinding kan oxideren.

Ozon
O3, een molecuul bestaande uit drie zuurstofatomen. Ozon is een schadelijk gas met sterk oxiderende eigenschappen. In de biosfeer kan het bij mens en dier het longweefsel aantasten en bij bomen en planten veroorzaakt het bladbeschadiging en groeireductie. De optredende schade aan bossen wordt voor een deel veroorzaakt door ozon. Ozon ontstaat door fotochemische reacties in de atmosfeer, voornamelijk uit stikstofoxiden en koolwaterstoffen.

Ozonlaag
Beschermende laag in de dampkring rond de aarde, Door cfk's wordt deze laag m.n. bij de polen aangetast: het 'gat' in de ozonlaag, waardoor de absorptie van schadelijke UV-straling wordt verminderd.

PFBC
Pressurized Fluidized Bed combustion. Wervelbedverbranding onder druk.

PFK's
CF4 en C2F6 (UK: PFCs) Perfluorkoolwaterstoffen, broeikasgassen met een GWP100 jaar van 16500 en 9200 gram CO2-equivalent. (Meer informatie: Global Warming Potential)

PK
Niet meer gehanteerde eenheid voor vermogen Hiervoor in de plaats is gekomen de Watt (~ 735,5 W), volgend uit het SI-eenhedenstelsel. (Meer informatie: Eenheden)

PV
(Zie Foto (voltaïsche) cel of zonnecel)

RDF
Refuse Derived Fuel, de productie van een beter behandelbare vaste brandstof uit afval.

SBI
Standaard Bedrijfsindeling, volgens CBS. Vanaf 1993 gewijzigd om internationaal aan te sluiten bij de NACE-indeling. (Meer informatie: Sbi-codes)

SI-eenheid
Gestandaardiseerde basiseenheden voor lengte, massa, tijd en overige. (Meer informatie: Eenheden)

Spaarlamp
Verlichtingsbron met een efficiënte lichtopbrengst. De lamp is diverse types verkrijgbaar: SL-en PL-lamp.

Supergeleiding
Bij zeer lage temperaturen een naar nul gaande elektrische weerstand. Door speciale materiaalcombinaties wordt deze toestand ook bereikt bij hogere temperaturen dan de oorspronkelijke 20 K en lager.

Thermodynamica
Beschrijft de interactie tussen warmte en arbeid. De twee hoofdwetten zijn het meest bekend. De Eerste hoofdwet, waarin voor een gesloten systeem de totale aanwezige energie constant blijft. De Tweede hoofdwet, waarin voor een onomkeerbaar verlopend proces in een volledig afgesloten systeem de entropie toe neemt. Het is een empirische theorie die geen gebruik maakt van moleculaire voorstellingen.

Ultracentrifugeproces
Proces voor uranium-isotopenscheiding waarbij zware atomen van lichte worden gescheiden door middel van centrifugale kracht.

Uranium
Natuurlijk radioactief element, in de wereld van de kernenergie veelal als uraan aangeduid. Verrijkt uranium voor vermogensreactoren heeft een massagehalte van uranium-235 groter dan 0,7%.

VOS
Vluchtige organische stoffen, aanduiding die ook voor koolwaterstoffen gebruikt wordt.

Wereldenergievoorraad
Reserves kolen, uranium, olie en gas welke met bestaande technologie onder (lokale) economische condities gewonnen kunnen worden.

Wervelbedverbranding
Verbrandingsproces waarbij de brandstof door een luchtstroom in een wervelende en zwevende staat wordt gehouden.

Zonne-energie
Energie aanwezig in de straling van de zon. Doorgaans worden hier ook de indirecte vormen van zonne-energie toe gerekend zoals wind, biomassa, waterkracht, enz.

Zonneboiler
Installatie waarmee met behulp van zonne-energie warm water wordt geproduceerd voor de warmwatervoorziening van een woning of gebouw.

Zonnecellen
Systemen van het omzetten van zonne-energie in elektriciteit.

Zonnecollector
Systemen voor het omzetten van zonne-energie in warmte.

Zure regen
De natte en droge depositie van bestanddelen die bodem, vegetatie en oppervlaktewater direct of indirect verzuren.

Zuurstof
O/O2, zuurstofatoom/zuurstofgas.