Kopie van `encyclopedie van de antropologie`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


encyclopedie van de antropologie
Categorie: Mens en samenleving > Antropologie
Datum & Land: 18/04/2007, NL
Woorden: 20


Animisme
Animisme is het toekennen van een geest aan niet-menselijke dingen zoals planten, bomen, dieren, het weer, vuur, werktuigen, enzovoorts.

Anomalie
Afwijkend van het gangbare. Anders dan het andere. Bv alle bekende vissen binnen een cultuur zijn geschubd behalve de aal. De laatste kan dan een anomalie genoemd worden. Vaak zijn anomalische voedingsmiddelen geladen met speciale krachten die of die juist germeden moeten worden van wege krachten die negatief op het lichaam zouden werken OF juist wel gegeten vanwege een toegeschreven onheilzame werking. Men zou zo ook naar de vrouw in haar vruchtbare periode kunnen kijken : zij bloedt periodiek, maar is toch niet gewond.

Anomie
Een anomie is een situatie waarin de normaal geldende culturele en sociale regels wegvallen. Veel korter gezegd: normloosheid.

Cultureel Determinisme
Antropologen duiden het gedrag van mensen meestal aan de hand van culturele verklaringen. Ze proberen te verklaren welke rol cultuur speelt in de samenleving. Tegenwoordig wordt cultuur veelal gezien als een ideationeel systeem dat zowel in het hoofd van het individu zit als dat het `tussen` individuen aanwezig is. In die focus op cultuur schuilt ook een gevaar. De culturele component van een sociaal conflict bijvoorbeeld kan overbelicht worden. Als de samenleving helemaal vanuit cultuur verklaard wordt noemen we dat cultureel determinisme.

Cultureel Relativisme
Elke persoon interpreteert de wereld anders. De interpretatie die hij/zij maakt wordt beïnvloed door de cultuur waarin hij/zij is opgegroeid. Een cultuur is geen afgebakende set ideeën. Je kunt de ideeën van de ene cultuur ook niet vertalen naar een andere cultuur. De leden van een cultuur delen de ideeën ook niet in gelijke mate maar we spreken van een distributief cultuurmodel. Het is ook maar zeer de vraag in hoeverre je iemand anders écht kunt begrijpen als je zowel persoonlijke als culturele interpretaties moet maken. Ook antropologen zullen interpretaties moeten maken. Desalniettemin willen zij toch de culturele factor in de samenleving zo 'objectief' mogelijk verklaren. Cultureel relativisme is een aanduiding voor de beperkte verklaarbaarheid van andere culturen. Als een antropoloog zich cultureel relativistisch opstelt is hij/zij zich bewust van het feit dat hij/zij een culturele bagage heeft waarvan hij/zij zich niet kan ontdoen. Daarom spreekt de antropoloog over `andere` cultuur in termen van zijn/haar eigen cultuur. Dit is echter een bewuste en geïnformeerde vorm van verklaren en moet niet verward worden met etnocentrisme.

Cultuur
Cultuur bestaat uit allerlei ideeën, voorstellingen, denken, manieren van doen en zijn die je deelt met andere mensen op basis waarvan je handelt in relatie tot die andere mensen. Cultuur kan je zien als een soort lijm: als we niet iets hadden op basis waarvan we met elkaar kunnen communiceren, zou onze werkelijkheid er heel anders uitzien. We zouden meer zijn zoals dieren, hoewel die in een beperkte mate ook cultuur kennen en op basis daarvan met elkaar communiceren. Daarnaast handelen dieren natuurlijk op basis van hun instincten, die hen vertellen wat wanneer te doen.Cultuur is dus veel meer dan een basis voor communicatie. Zo bestaat er een materiele cultuur: dat wat mensen maken en gebruiken.Bron: Webklas Antropologie

Dynamische Densiteit
In eenvoudige samenlevingen is er weinig verschil tussen wie welk beroep uitvoert. Zo kan ieder voor zijn eigen voedsel zorgen en er zijn weinig specialistische beroepen waarvoor scholing nodig is. Als een samenleving dichter bevolkt raakt en er steden ontstaan komen mensen niet alleen dichter op elkaar te wonen maar ook de sociale organisatie verandert. Als beroepen steeds specialistischer worden zeggen we dat er arbeidsdifferentiatie plaats vindt. Als gevolg hiervan raken mensen ook sneller met elkaar in conflict, de wereld van het individu wordt gevarieerder en gecompliceerder. Durkheim stelde voor om het begrip dynamische densiteit te gebruiken. De dynamische densiteit in een complexe samenleving: bevolkingdichtheid, arbeidsdeling, activiteit en dientengevolge sociale conflicten, is hoog.

Essentialiseren
Essentialiseren is een vorm van stereotype. Als een groep mensen wordt gecategoriseerd op basis van wat men beschouwt als hun `essentie` is er sprake van essentialisme. De veronderstelling is ook dat deze essentie de oorzaak van het gedrag van de groep is. Een bekende essentialisatie van tegenwoordig is bijvoorbeeld dat alle moslims fanatici zijn.

Etniciteit
Etniciteit gaat over een specifieke soort van identificatie van groepen mensen met bepaalde groepskenmerken. Kenmerkend voor etniciteit is dat mensen verwijzen naar een bepaald territorium, waar dan in hun ogen een specifieke cultuur bij hoort. Bij een etniciteit hoort vaak een gedeelde geschiedenis en soms ook een gedeeld geloof. Je ziet dat etnische groepen vaak een bepaald verleden claimen, terwijl die etnische groep in dat verleden als zodanig nog niet eens bestond.Bron: Webklas Antropologie

Etnocentrisme
Het Griekse woord ethnos betekent volk. Met etnocentrisme wordt bedoeld dat je andere culturen beoordeelt met de normen en waarden van je eigen samenleving?. Omdat je de eigen cultuur centraal stelt als maatstaf, worden andere culturen automatisch gezien als minderwaardige imitaties van je eigen cultuur. Met etnocentrisme wordt ook altijd een waardeoordeel gegeven over andere culturen. Antropologen gaan er vanuit dat een beoordeling, bijvoorbeeld in termen van goed of kwaad, afhankelijk is van de normen en waarden van de eigen cultuur. Met andere woorden, normatieve begrippen als goed en kwaad, zijn aangeleerde begrippen. Een beoordeling uitspreken over een cultureel verschijnsel is dan ook voor de antropoloog zinloos. Beter is het te zoeken naar waarom men in een cultuur bepaalde verschijnselen goed of kwaad acht (of mooi, lelijk, waardevol, educatief, overbodig etc.).Bron: Webklas Antropologie

Etnografie
Een etnografie is een beschrijving van een onderzoek naar bepaalde groep mensen, een volk, een stam, een leeftijdscategorie, en ga zo maar door.

Etnografisch Heden
Het etnografisch heden is de vertelde tijd en het vertelde tijdstip van een etnografie. Als een etnografie gaat over een stam in de 1971, dan moet je er als antropoloog rekening mee houden dat het boek geen afspiegeling is van het onveranderlijke leven van die stam maar dat ook daar de tijd voortschrijdt en er dus grote veranderingen kunnen zijn opgetreden. Aldus bestaat de situatie in het etnografisch heden als je het leest al niet meer. Dit is een belangrijke constatering omdat er in het verleden vanuit werd gegaan dat de tribale samenleving? zich al honderden jaren in min of meer dezelfde vorm bevond en dat je deze samenlevingen kon beschouwen als contemporaine voorgangers van onze eigen moderne samenleving.

Etnohoptologie
Wat is in hemelsnaam etnohoptology? Hoptologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de wijze waarop de mens denkt over zijn voedsel. Het doen vooronderstelt een denken zodat het waarachtig toebereiden van voedsel ook onder deze discipline valt. Ethnohoptologie heeft dan betrekking op hoe verschillende volkeren/culturen denken over hun voedsel. Vgl bv Anderson and Anderson : A Peking-Hokin Chinese ethnohoptology. Of Drs Theo A. Vermolen : Sprekend Voedsel. Een culinaire-antropologie en ethnohoptologie, een exploratie in West-Java

Functionalisme
Functionalisme gaat uit van het idee dat menselijk gedrag (hoe onlogisch ook) een functie heeft die uiteindelijk ten goede komt van de groep. Deze lijn van gedachte leidt er echter ook toe dat cultuur gereificeerd wordt. Cultuur "doet" iets. Daarnaast is het een visie die redelijk statisch is en wel verklaart waarom cultuur zich reproduceert, maar niet waarom cultuur verandert.

Identiteit
Je spreekt van identiteit als mensen zich met bepaalde culturele kenmerken gaan identificeren. Mensen gaan zich identificeren met bepaalde kenmerken, niet alleen door dingen te benoemen die bij hen 'horen', maar ook door dingen te benoemen die typisch bij anderen horen. Bepaalde mensen horen erbij, en anderen niet. Identiteit gaat primair om in- en uitsluiting. Sociale insluiting betekent dat bepaalde mensen samen een groep vormen, waarmee zij zich identificeren. Sociale uitsluiting betekent dat bepaalde mensen geen lid kunnen worden van deze gemeenschap.Bron: Webklas Antropologie

Organische Solidariteit
De begrippen mechanische solidariteit en organische solidariteit verklaren de manier waarop de arbeidsdifferentiatie in een maatschappij is georganiseerd. In moderne samenlevingen bestaat een hoge dynamische densiteit. In een moderne samenleving is het arbeidsproces zeer gedifferentieerd. Individuen hebben gespecialiseerd en geschoold werk. Van al de arbeid die verricht moet worden in een samenleving om deze te laten draaien voeren individuen een heel specifiek deel uit. Ieder is afhankelijk van elkaar. De mensen in zo'n samenleving vormen als het ware één lichaam waarin elk orgaan zijn taak uitvoert. Dit noemt Durkheim organische solidariteit. Dit zet hij tegenover mechanische solidariteit. In eenvoudige samenlevingen is men minder afhankelijk van elkaar maar niettemin is er een zekere solidariteit. In deze situatie zijn mensen gelijkwaardiger wat betreft hun plaats in het arbeidsproces en autonomer. De metafoor van de machine voor een dergelijke arbeidsdeling ligt voor de hand. Een machine is minder gecompliceerd dan een organisme.

Overgangsrite
Een overgangsrite is een periode waarin een persoon een aantal handelingen moet verrichten om van de ene sociale rol in de andere over te gaan. Een jongen die man wil worden moet in sommige culturen een aantal handelingen verrichten om zijn `mannelijkheid` te bewijzen. De overgangsrite is een ceremonie om een verandering sociaal te bevestigen.

Symbolisch Interactionisme
Symbolisch interactionisme is de sociologische manier van denken die voortkomt uit de Chicago School in de periode 1925–1950. De kerngedachte van deze stroming is het idee dat cultuur bestaat uit de overdracht van het symbool.

Symbool
Symbolen zijn dragers van betekenis. Zo kan een vlag een symbool zijn voor een land, een idee, een gevoel van vrijheid. Denk maar aan de `stars and stripes` van de verenigde staten. Verbranden van deze vlag wordt vaak gezien als een aanval op alles waar dat symbool voor staat en niet alleen voor het verbranden van een stuk stof.

Syncretisme
Versmelting van verschillende levensbeschouwingen, godsdienstige opvattingen en inzichten zonder dat een volkomen innerlijke eenheid ontstaat.