Encyclo - P. Weiland Kunstwoordenboek (1858)

Deze woordenlijst staat niet meer online

De woordenlijst waar dit woord in stond bestaat niet meer, of de website is niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.

Pagina 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94

P. Weiland Kunstwoordenboek (1858)
Categorie: Algemeen of niet ingedeeld
Specifieker: Let op: oude spelling
Land & datum: NL, 27042007
Woorden: 18803

Dodecatemerion
Let op: Spelling van 1858 in het algemeen het twaalfde deel van eenen cirkel, maar in het bijzonder het twaalfde deel van den dierenriem

Dodecaëdrum
Let op: Spelling van 1858 een ligchaam, dat in twaalf regelmatige vijfhoeken ingesloten is

Dodra
Let op: Spelling van 1858 een bij de Romeinen gebruikelijke drank uit velerlei bestanddeelen

Dodrans
Let op: Spelling van 1858 eene lengtemaat, iets minder dan een voet; ook een gewigt van 9 oncen; eindelijk 9 gelijke deelen van een geheel

Doelchlein
Let op: Spelling van 1858 Zie Dolchen

Doelpel
Let op: Spelling van 1858 eene Genuesche zilvermunt van omstreeks 4 gulden

Dog
Let op: Spelling van 1858 dogge, Eng., eene soort van groote honden in Engeland en Ierland

Dogale
Let op: Spelling van 1858 een staatskleed der Venetiaansche edelen

Dogand of dogandschi-baschi
Let op: Spelling van 1858 de grootvalkenier van den Turkschen keizer

Dogboot, doggerboot
Let op: Spelling van 1858 een klein vaartuig, bij de vischvangst op de Doggersbank

Doge
Let op: Spelling van 1858 de hertog van Venetië, of Genua

Dogma
Let op: Spelling van 1858 leerpunt, leerstelling, leerstuk, geloofsartikel. Dogmatisch, leerstellig, de geloofsleer, bijzonder de Christelijke, betreffende, Dogmatiek, dogmatica, Christelijke geloofsleer, naar het stelsel der oude kerkvaders. Dogmatiseren, leerstelsels voordragen, bepalen, geloofsleer verspreiden

Dok
Let op: Spelling van 1858 scheepstimmerwerf, waar geschikte kommen zijn, om schepen te kalefateren. Een droog dok, waar het water afgelaten kan worden, en de kiel van het schip droog kan vallen, zonder krengen of overhalen. Dokken, kleine pilaren op eene plint met eene lijst gedekt, waardoor zij eene leuning of galerij vormen

Dokimastie
Let op: Spelling van 1858 Dokimastiek, proefkunst, de kunst, om metalen in kleine stukken te beproeven, ten einde hunne gehalte te bepalen

Dolabra
Let op: Spelling van 1858 een bij verrekkingen gebruikelijk bindsel of bandage

Dolcan
Let op: Spelling van 1858 Dulkan, Dulzain, is eene oude orgelstem van 8 of 4 voet, die onder de fluitsoorten behoort, en bij welke de pijpen van boven wijder zijn dan onder bij het labium. Men moet dit register niet met die stem verwisselen, welke men Dulciaan noemt

Dolce
Let op: Spelling van 1858 Ital., (muz.) liefelijk. Het dolce far niënte, het aangename niets doen. De godin Farniente in den leuningstoel dienen, ledig zitten, niets verrigten

Dolcefluit
Let op: Spelling van 1858 eene soort van verouderde dwarsfluit; ook draagt dezen naam eene fluitstem des orgels van liefelijke mensuur

Dolchen
Let op: Spelling van 1858 Doelchlein, eene oude hertogelijk Lotharingsche zilvermunt, omstreeks het jaar 1550 gangbaar, had haren naam van den stempel, welke eenen uit de wolken te voorschijn komenden dolk voorstelde

Dolciaan
Let op: Spelling van 1858 Dulciaan, houten blaasinstrument, onder den naam van Fagot bekend

Dolde
Let op: Spelling van 1858 een uit vele bloemen, die zich aan eenen gemeenschappelijken stengel bevinden, bestaande bloesem

Doleantie
Let op: Spelling van 1858 doléance, Fr., klagt, beklaging, bezwaar. Dolent, treurig, klagend. Doleren, klagen, klagten inbrengen. Doleur, douleur, Fr, droefheid

Doliman
Let op: Spelling van 1858 eene soort van Turksche kleeding, op het tooneel gebruikelijk.

Dolium
Let op: Spelling van 1858 een Poolsch gewigt van iets meer dan 11¼ centenaar; ook eene maat voor natte waren, iets meer dan 2½ emmer bedragende. Bij de oude Romeinen en eertijds in Frankrijk, was het desgelijks eene maat, welker inhoud echter verschillend opgegeven wordt

Dollar
Let op: Spelling van 1858 een daalder in Noord-Amerika, omtrent 2½ gulden waard

Dollond
Let op: Spelling van 1858 of dollondsche verrekijkers, achromatische verrekijkers, door Dollond uitgevonden

Dolman
Let op: Spelling van 1858 Hongaarsch kort, meest met bontwerk bezet, bovenkleed, bij de huzaren in gebruik

Dolorosus
Let op: Spelling van 1858 Lat., douloureux, Fr., smartelijk, jammerlijk, beklagelijk

Dolose
Let op: Spelling van 1858 Lat., bedriegelijk. Dolositeit, bedriegelijkheid. Dolus, bedrog; dolus bonus, misleiding, ter bereiking van een goed oogmerk; dolus malus, booze, schadelijke misleiding, arglistigheid

Dom
Let op: Spelling van 1858 een hoog, rond dak, hetwelk doorgaans een koepel genoemd wordt; van daar dom of domkerk, van het Lat. domus, huis, of van D.O.M., d.i. Deo optimo maximo, hetwelk men als één woord, dom, gelezen heeft), eene bisschoppelijke kathedrale, of hoofdkerk, dewijl eertijds alleen zoodanige kerken dergelijke daken mogten hebben

Dombak
Let op: Spelling van 1858 Zie Tombak

Domeinen
Let op: Spelling van 1858 goederen van den landsheer, of van het rijk: vorstelijke goederen; lands-inkomsten

Domesticatie
Let op: Spelling van 1858 domesticatio, Lat., temming van een dier, of verandering van een wild dier in een huisdier. Domestique, een huisgenoot; huisbediende, dienstbode, knecht of meid

Domgraaf
Let op: Spelling van 1858 een domheer van het aartsstift te Keulen, waarin zich alleen graven en vorsten, maar geene personen van den lageren adel bevonden

Domheer
Let op: Spelling van 1858 Zie Kanunnik

Domicelli
Let op: Spelling van 1858 jonge stiftsheeren, die nog geene zitting of stem in het kapittel hebben

Domiciliëren
Let op: Spelling van 1858 met de woon vestigen. Domicilum, Lat., verblijf, huisvesting, woonplaats; domicilium citandi et executandi, vaste woonplaats, alwaar men zijn beroep oefent

Domiduca
Let op: Spelling van 1858 een bijnaam van Juno, waaronder de bruiden haar vereerden, en om haren zegen tot overbrenging in het huis van den man baden. Domiducus, een God, die met hetzelfde oogmerk door de bruiden vereerd werd

Dominant
Let op: Spelling van 1858 heerschend, overtreffend. Dominante, (muz.) de groote kwint; ook de heerschende of hoofdtoon in de kerk- of koraalmuzijk. Dominatie, dominatio, Lat., heerschappij, oppermagt

Domine!
Let op: Spelling van 1858 Lat., heer, mijnheer!

Domineren
Let op: Spelling van 1858 heerschen, den baas spelen, vooruitkomen, overtreffen. Dominica, (te weten diës), de dag des Heeren, Zondag; dominica in albis, de eerste Zondag, die op Paschen volgt. Domino, maskeradekleeding, of mantel

Dominicale
Let op: Spelling van 1858 een witte doek, waarmede de vrouwen uit den ouden tijd, bij het gebruiken van het avondmaal, het hoofd bedekten

Dominikanen
Let op: Spelling van 1858 monniken, naar hunnen stichter, den heiligen Dominicus, genoemd, werden in 1215 door paus Honorius III. bevestigd. Zij volgden meerendeels de regelen van Augustinus; echter zijn de hunne strenger en verbieden hun elk eigendomsbezit, het vleescheten, en op sommige tijden ook het spreken. Een hunner voornaamste pligten is de bekeering der ketters, vanwaar hunne orde ook predikorde heet en de inquisiteurs daaruit genomen worden

Dominoterie
Let op: Spelling van 1858 heet in Frankrijk de handel in Turksch of gekleurd papier, alsmede in behangselpapier

Domitiana quaestio
Let op: Spelling van 1858 eene eenvoudige of belagchelijke vraag, die den regtsgeleerden bij het examen somtijds uit scherts gedaan wordt

Domitius
Let op: Spelling van 1858 een God der Romeinen, dien zij aanriepen, opdat de pas getrouwde vrouw in haars mans huis mogt blijven

Domproost
Let op: Spelling van 1858 de voornaamste onder de domheeren, en over de overigen het gezag hebbende

Domstift
Let op: Spelling van 1858 eene domkerk met haar gezamenlijk toebehooren; ook zoo veel als domkapittel

Domus coelestis
Let op: Spelling van 1858 een hemelsch huis, bij de Astrologen het twaalfde deel van de vlakte des hemelbols

Domuz-tschobanlari
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk zwijnenhoeder; spotnaam der Janitsaren, die bij de Christen afgezanten de wacht houden

Domvrouw
Let op: Spelling van 1858 zoo veel als kanunnikes of koorvrouw

Don gratuit
Let op: Spelling van 1858 Fr., donum gratuitum, Lat., eene vrijwillige gift

Don quichote
Let op: Spelling van 1858 eigennaam van den dolenden ridder van La Mancha; een zeer beroemde roman van den beroemdsten Spaanschen schrijver, Miguel de Cervantes Saavedra, in de zestiende eeuw, waarin hij de toenmalige ridderschap even zoo zeer, als de zucht naar ridderromans belagchelijk maakt; een werk dat, door waarheid, diepe menschenkennis en geestrijke luim, de algemeene goedkeuring heeft weggedragen. - Voorts wordt die naamook gebezigd voor eenen zwervenden ridder, voor eenen gelukzoeker

Don
Let op: Spelling van 1858 Sp., Dom, Port., heer, eeretitel der mannen, steeds gevolgd door den voornaam. Dona, Sp., Donna, Port., eeretitel der vrouwen. Prima-donna, de eerste zangeres in de opera

Donaat
Let op: Spelling van 1858 zoo noemde men de Latijnsche spraakkunst, afkomstig van Aelius Donatus, een' schoolonderwijzer uit de vierde eeuw, welke vele jaren op de scholen in gebruik gebleven, maar in de laatste eeuw geheel vervallen is

Donanma
Let op: Spelling van 1858 Donalma, openbare feesten, welke in Turkije tot viering van gelukkige gebeurtenissen gegeven worden

Donaria
Let op: Spelling van 1858 geschenken, welke de Ouden aan hunne goden plagten te doen

Donateur
Let op: Spelling van 1858 Donatrice, hij of zij, die schenkt, vermaakt of vrijwillige bijdragen tot instandhouding van een genootschap geeft

Donatisten
Let op: Spelling van 1858 aanhangers eener sekte, welke omtrent de leer der genade, met de algemeene leerstellingen verschilt

Donatrius
Let op: Spelling van 1858 de begiftigde. Donatio, eene schenking; donatio inter vivos, eene schenking onder levenden; - ad pias causas, tot weldadige stichtingen

Dondin
Let op: Spelling van 1858 een eenvoudig, onnoozel mensch. Dandiniseren, zich onnoozel en belagchelijk aanstellen; zijn ligchaam op eene onnoozele en belagchelijke wijze heen en weer bewegen; zich op zijnen stoel heen en weer schommelen

Dongeon
Let op: Spelling van 1858 een toren of verhevene plaats eener vesting, waarin men, in geval van nood, de wijk nam; ook gevangenis

Doplon de plata
Let op: Spelling van 1858 eene Spaansche rekenmunt, omstreeks 7 gulden waard

Doppe
Let op: Spelling van 1858 de koperen bus der diamantslijpers, waarin de steen gevat wordt, die geslepen moet worden

Doppia
Let op: Spelling van 1858 Italiaansche gouden munt, van vijf tot zes gulden waard

Doppio
Let op: Spelling van 1858 Ital., (muz.) dubbel

Doppior
Let op: Spelling van 1858 eene Keurpaltzische gouden munt, welke de keurvorst Karel Theodorus in 1748 liet slaan, ter waarde van omtrent 6 gulden

Doppiëtta
Let op: Spelling van 1858 eene voormalige koninklijk Sardinische gouden munt, bijna van de grootte eens dukaats, en in Turin 5 lires doende

Dorach
Let op: Spelling van 1858 eene Arabische maat van omtrent 31 kannen

Doraden
Let op: Spelling van 1858 Fr., goudvisschen.

Dorado
Let op: Spelling van 1858 zie El-dorado

Dorage
Let op: Spelling van 1858 het vergulden; bij de hoedenmakers, het overtrekken van een vilt met fijne haren. Doreren, vergulden; ook bemantelen; desgelijks het gebak met den dojer van een ei overstrijken

Dorbar
Let op: Spelling van 1858 de staatsraad in Indië

Doriden
Let op: Spelling van 1858 de Nereïden, uit hoofde van hare moeder Doris

Doris
Let op: Spelling van 1858 eene dochter van den oceaan en Thetis, die met haren broeder Nereus huwde. Haar naam drukt bij de oude dichters somwijlen de zee uit

Dorische orde
Let op: Spelling van 1858 in de bouwkunde. Zie zuilenorde

Dormant
Let op: Spelling van 1858 een geregt, dat bij feestmaaltijden alleen tot pronk op de tafel staat, en gewoonlijk slechts met citroenen en oranje-appelen versierd is

Dormeuse
Let op: Spelling van 1858 Fr., eene slaap- of nachtkap. Dormitorium, Lat., de slaapcel der monniken en nonnen

Dorophagus
Let op: Spelling van 1858 een die van geschenken leeft

Dorsum
Let op: Spelling van 1858 de rug; in dorso, op den rug, op de omgekeerde zijde; fig. op de laatste bladzijde

Doryphoren
Let op: Spelling van 1858 de soldaten, die bij de oude Romeinsche keizers tot lijfwachten dienden

Dos-à-dos
Let op: Spelling van 1858 (in de danskunst) rug aan rug. Dos d'âne, (bouwk.) ezelsrug, een spits toeloopende, in de Gothische manier gevormde boog

Dosis
Let op: Spelling van 1858 Gr., dose, Fr., eene op eenmaal intenemen hoeveelheid geneesmiddelen; ook zegt men fig.: hij heeft eene goede dosis verwaandheid enz

Dosonisch
Let op: Spelling van 1858 naar de wijze van Doson, eenen bijnaam van den Macedonischen koning Antigonus; veel beloven en niets nakomen

Dosséring
Let op: Spelling van 1858 hetzelfde als Talus. Zie dat woord

Dotates
Let op: Spelling van 1858 lijfeigene boeren, die aan een geestelijk stift geschonken en daaraan dienstpligtig zijn

Dotatie
Let op: Spelling van 1858 dotation, Fr., uitzet, Doteren, een uitzet geven, ten huwelijk medegeven, begiftigen, met zekere inkomsten voorzien. Dotering, begiftiging

Dottore
Let op: Spelling van 1858 een der komische personen op het Italiaansch tooneel, die de kleeding van een' doctor der akademie te Bologna heeft, een ondragelijke babbelaar is, en altijd met spreekwoorden en Latijnsche gezegden schermt

Douane
Let op: Spelling van 1858 het tolhuis, konvooi, de tol. Douaniers, tolbedienden, oppassers. Douanenlinie, tolgrens

Douarie
Let op: Spelling van 1858 douaire, Fr., de bezitting eener weduwe, of hetgeen aan eene weduwe gemaakt is. Douarière, Douairière, Fr., weduwe van eenen voornamen man, koning, prins, graaf, enz,, inzonderheid zulk eene, die eene douarie bezit

Doubla
Let op: Spelling van 1858 double, eene rekenmunt te Algiers, omtrent 2½ gulden waard; ook eene zilvermunt te Tunis, ter waarde van iets meer dan een halven gulden

Double henry
Let op: Spelling van 1858 eene oude Fransche gouden munt van omtrent 3 gulden. Double Louis, eene Fransche gouden munt; de oude gelden 10, de nieuwe 11 gulden. Double Tournois, eene oude Fransche koperen munt, omstreeks een halven cent waarde

Doubleren
Let op: Spelling van 1858 verdubbelen, bij het biljartspel, den bal overhalen tegen den tegengestelden band van de biljart; met voering voorzien; ook een scheepsterm: omzeilen

Doublette
Let op: Spelling van 1858 Fr., een dubbel stuk, eene dubbele munt; een dubbelboek; iets dat tweemaal voorhanden is; twee aaneengeschakelde edelgesteenten

Doublon
Let op: Spelling van 1858 eene dubbele pistool, eene Spaansche gouden munt, ter waarde van 34 à 35 gulden

Doucement
Let op: Spelling van 1858 Fr., zacht, zoetjes, zonder leven maken. Douceur, zoetigheid, zachtheid; ook drinkgeld; geschenk. Douceurs, zoetigheden, vleijerijen

Douillard
Let op: Spelling van 1858 eene maat te Bordeaux, waarvan de 4 omtrent 3 van onze schepels uitmaken

Dourain
Let op: Spelling van 1858 eene Fransche zilveren munt, omtrent twee cent waard

Doxologie
Let op: Spelling van 1858 Gr., lofprijzing, verheerlijking van God; het slot van het gebed des Heeren. Doxomanie, roemzucht

Drachma
Let op: Spelling van 1858 zilvermunt bij de oude Grieken. Honderd zulke drachmen maakten eene mine; ook als gewigt, een vierde gedeelte van een lood

Draco
Let op: Spelling van 1858 in de scheikunde wordt het kwikzilver alzoo genoemd; velen gebruiken het ook voor salpeter

Dracones
Let op: Spelling van 1858 draken, van doek en lijnwaad gemaakt, welke de Romeinen, alsmede andere oude en latere volken, in plaats van vanen bezigden

Drag
Let op: Spelling van 1858 eene soort van zware eggen

Dragoman
Let op: Spelling van 1858 een tolk, aan het Turksche hof; ook bij de Turksche gezanten en kooplieden. Dragomannen, vertalen, vertolken

Dragonder
Let op: Spelling van 1858 ligte ruiter, welke, naar gelang der omstandigheden, te voet en te paard dient

Dragées
Let op: Spelling van 1858 confituren, die uit, met suiker overtrokkene, korrels, wortels, schorsen en kleine vruchten bestaan

Drakenbloed
Let op: Spelling van 1858 eene hoogroode hars van den drakenboom, die op de Kanarische eilanden, aan de Kaap de Goede Hoop en in Oost-Indië wast

Drakenhoofd
Let op: Spelling van 1858 het punt, alwaar de maan in haren loop de ecliptica doorsnijdt, wanneer zij noorder breedte bekomt. Drakenstaart, hetzelfde punt voor de zuiderbreedte

Drama
Let op: Spelling van 1858 een schouwspel, tooneelspel, eene middelsoort tusschen treuren blijspel, wel treffend en roerend, maar niet eindigend als een treurspel. Dramatisch, tooneelkunstig, tooneelmatig, de tooneelkunde betreffend. Dramatiseren, tooneelmatig voorstellen, opstellen, inkleeden

Dramaturgie
Let op: Spelling van 1858 leer of voordragt van de regels der kunst, om een tooneelspel te maken en voor te stellen

Drap d'argent
Let op: Spelling van 1858 zilverlaken; drap d'or, goudlaken; drap de dames, vrouwenlaken, ligt, fijn, halflaken

Draperie
Let op: Spelling van 1858 alles wat tot bekleedsel van eene figuur, van een huis, van huisraad, enz., behoort; ook eene lakenfabrijk; lakenhandel. Draperen, bekleeden; de kleeding in schilderijen nabootsen

Drastica
Let op: Spelling van 1858 sterk buikzuiverende middelen

Drastisch
Let op: Spelling van 1858 sterk, krachtig werkend, aangrijpend (van geneesmiddelen)

Drawback
Let op: Spelling van 1858 eene tol van teruggaaf, die in Engeland aan de kooplieden en fabrikanten, en door deze aan de vreemden in de facturen op verscheidene waren (katoen enz.) goed gedaan wordt

Dreg
Let op: Spelling van 1858 een klein anker met drie en vier haken, dienende, om iets, dat in het water gevallen is, daarmede van den grond op te halen

Dreijer
Let op: Spelling van 1858 eene kleine munt, waarvan de 4 eenen stuiver uitmaken; ook, op eenige plaatsen, de leen- of geregtsdiensten

Dresseren
Let op: Spelling van 1858 afregten, tot het werk bekwaam maken (bijzonder honden en paarden); het haar opmaken

Drieband
Let op: Spelling van 1858 ruw en ongehekeld vlas, hetwelk met drie banden zamengebonden uit Riga komt.

Driedekker
Let op: Spelling van 1858 een oorlogsschip van den eersten rang, met drie dekken en drie lagen geschut; spotswijze, een grof, sterk en stout handelend mensch

Drilboor
Let op: Spelling van 1858 eene boor, welke, door middel van een koord en eene klos, grootere kracht en eene snelle cirkelvormige beweging bekomt

Drillen
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk ronddraaijen; vervolgens een gat boren, bij de smeden en andere werklieden gebruikelijk; fig., in den wapenhandel oefenen: het krijgsvolk drillen

Drittura
Let op: Spelling van 1858 zie A drittura

Droemt
Let op: Spelling van 1858 eene koornmaat in Stettin, omtrent 4 schepels groot

Droes, drommel
Let op: Spelling van 1858 verzachtingswoordje voor duivel; ook zekere ziekte der paarden

Droguet
Let op: Spelling van 1858 eene soort van gewevene stoffen, uit wol en linnen gemaakt

Droit d'aubaine
Let op: Spelling van 1858 zie Albinagii jus

Droiture
Let op: Spelling van 1858 Fr., opregtheid, redelijkheid

Drolerie
Let op: Spelling van 1858 snakerij, koddigheid

Dromedaris
Let op: Spelling van 1858 eene soort van kameel met twee bulten op den rug; de andere met eenen bult wordt enkel kameel genoemd

Droogerij
Let op: Spelling van 1858 droogerijen, gedroogde kruiden, planten, en andere tot geneesmiddelen dienende drooge waren. Droogist, droguiste, Fr., een koopman in droogerijen

Dropacismus
Let op: Spelling van 1858 dropax, pikpleister

Droschke
Let op: Spelling van 1858 een Russisch rijtuig, hetwelk uit eene bank en 4 raders bestaat

Drosometer
Let op: Spelling van 1858 dauwmeter, een werktuig om de hoeveelheid van dauw, die gevallen is, te meten

Drost
Let op: Spelling van 1858 een overheidspersoon in eenige streken van het noordelijk Duitschland, die over een landsdistrict gesteld is. Bestaat zijn gebied uit meer dan één district, zoo heet hij landdrost. Ook in de Nederlanden had men, onder de regering van Lodewijk Napoleon, landdrosten, die daarna door prefecten vervangen en eindelijk door de tegenwoordige gouverneurs der provincien opgevolgd werden

Drud, drude
Let op: Spelling van 1858 heksenmeester, heks, spook

Druiden
Let op: Spelling van 1858 druides, Lat., priesters, leeraars, artsen, regters en toovenaars der oude Celten en Galliërs

Drukkingspomp
Let op: Spelling van 1858 eene pomp, die niet, zoo als de gewone, door zuigers, maar door drukking werkt

Dryaden
Let op: Spelling van 1858 boschnimfen

Dschami
Let op: Spelling van 1858 de groote, door de Turksche keizers en keizerinnen gebouwde tempels

Dschandala rischa
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk de verachtelijken, onreinen; de geringste kaste der Hindoes, waartoe behooren: de visschers, waterdragers, vilders, barbiers, geneesheeren, bedelmonniken, pottebakkers en slaven

Dschelebkachan
Let op: Spelling van 1858 eene staatsbelasting der Turken, welke eertijds daarin bestond, dat zij, wanneer de sultan reisde, of het leger zich in het veld bevond, levensmiddelen en andere nood wendighedenachteraan moesten voeren. Onder Soliman I. werd zij echter in geld veranderd

Dschellat odassi
Let op: Spelling van 1858 het verblijf der geregtsdienaars en beulsknechten in het serail

Dscherrah
Let op: Spelling van 1858 de opperste wondheeler bij het Turksche leger, maar die slechts met den sultan te velde trekt

Dschiherdschis
Let op: Spelling van 1858 Albaniers, die in Konstantinopel levers verkoopen, waarmede de vromen onder de Turken de rondloopende katten voeren

Dschiri
Let op: Spelling van 1858 bij de Turken eene werpspies, welke een hunner voornaamste wapens is

Dschjebehdschjy
Let op: Spelling van 1858 was eertijds bij de Turken een klein korps, dat uit wapensmeden en geweermakers bestond; thans is het echter een korps zware ruiterij van 18 tot 30,000 man, en even zoo als de spahis gewapend

Du
Let op: Spelling van 1858 eene Chinesche graanmaat, 100 handen, vol

Dualis
Let op: Spelling van 1858 het tweetal, tweevoud, (in de Grieksche taal- en spraakkunst), wanneer van twee gelijke dingen gesproken wordt

Dualist
Let op: Spelling van 1858 diegene, welke aan eenige uitverkorenen de zaligheid, aan de overigen de eeuwige verdoemenis toekent; ook in de zuivere zielkunde, diegene, welke de mogelijke zekerheid van voorwerpen, door de uitwendige zinnen waargenomen wordende, beweert; alzoo er, deze stelregel als waarheid aangenomen zijnde, tweederlei in hunne eigenschappen verschillende wezens erkennende en erkende, bestaan. Deze stelregel zelf heet dualismus

Duaschi
Let op: Spelling van 1858 personen, die voor den Turkschen keizer bidden

Dubia
Let op: Spelling van 1858 bij de Romeinen een bijnaam van Fortuna

Dubitatie
Let op: Spelling van 1858 dubitatio, Lat., dubitation, Fr., twijfeling. Dubiteren, twijfelen. Dubieus, twijfelachtig. In dubio, in twijfel. Dubium, twijfel

Duc
Let op: Spelling van 1858 Fr., hertog. Duchesse, hertogin

Ducado di campio
Let op: Spelling van 1858 eene Spaansche rekenmunt in Navarra, omtrent 25 stuivers waard. Ducado de Navarra, eene rekenmunt in Navarra, omtrent 30 stuivers waard. Ducado de Plata en de Vellon, is gelijk aan de ducado di Campio

Ducanus
Let op: Spelling van 1858 eene kleine tinnen of koperen munt in Bombay

Ducatello
Let op: Spelling van 1858 eene zilveren munt, omtrent 5 stuivers waard

Ductiel
Let op: Spelling van 1858 ductil, ductilis, Lat., rekbaar, lenig. Ductiliteit, rekbaarheid (van metalen)

Dudu
Let op: Spelling van 1858 doudou, eene kleine munt, op de kust van Coromandel, bijna 1 cent waard

Duedu
Let op: Spelling van 1858 eene vrucht, ter grootte eener peer, in Indië groeijende, en, geroosterd, in plaats van brood gegeten wordende, waarmede zij ook in smaak veel overeenkomt

Duegna
Let op: Spelling van 1858 Sp., eene bejaarde vrouw, wie het opzigt over eene jonge juffer toevertrouwd is; eene oude knorrige gouvernante; kuischheid-bewaakster

Duekla
Let op: Spelling van 1858 een gewigt der Grieken en Romeinen, hetwelk het derde deel van eene once bedraagt

Duel
Let op: Spelling van 1858 Fr., een tweegevecht. Duellant, of duellist, hij, die een tweegevecht aangaat. Duelleren, een tweegevecht aangaan,vechten

Duelle
Let op: Spelling van 1858 een Fransch apothekersgewigt, waarvan er 3 eene once uitmaken

Duerne
Let op: Spelling van 1858 bij het boekdrukken, eene katern, waarbij twee vellen in elkander gestoken en beide met eene en dezelfde letter van het alphabet geteekend worden. Vergelijk Triërne

Duiker
Let op: Spelling van 1858 eene onderaardsche kleine waterleiding, welke dwars door eene andere henen geleid wordt, zonder dat zij zich met elkander vermengen

Duinen
Let op: Spelling van 1858 de zandheuvels langs de zeekusten, door de natuur zelve opgeworpen, om het overstroomen der zee te beletten

Duins
Let op: Spelling van 1858 oord langs de oostkust van het graafschap Kent, in Engeland, en de Hollandsche en Vlaamsche kusten desgelijks

Duitsche orde
Let op: Spelling van 1858 eene geestelijke ridderorde, die ook Mariane-orde of orde der broeders van het Duitsche huis Onzer Lieve Vrouw van Jeruzalem heet, werd in het jaar 1191 ingesteld, zijnde daarvan de voornaamste gelofte, oorlog tegen de ongeloovigen. De zetel der orde was aanvankelijk te Acra in Syrië; dan, nadat de orde uit het Oosten verdreven was, werd die naar Mariënburg in Pruissen verlegd. Zweden, Rusland en Polen bemagtigden allengs de landen der orde in Lijfland, Esthland en Pruissen, welke de ridders te voren in hunne beöorloging der Heidenen in die landen bekomen hadden, en de heerschappij der orde hield eindelijk geheel en al op, toen de grootmeester, Markgraaf Albrecht, te Brandenburg de Evangelische godsdienst aannam, en in 1525 door den koning van Polen de bezittingen der orde alleen in eenige landerijen, in onderscheidene kreitsen van Duitschland verspreid, bestaande, onder den titel van Hertogdom, als erfelijk leen ontving

Dukdalf
Let op: Spelling van 1858 een paal in het water, waaraan men schepen vastlegt

Dulcificatie
Let op: Spelling van 1858 dulcificatio, Lat., (geneesk.) verzoeting. Dulcificeren, verzoeten, zoet maken

Dulcinea
Let op: Spelling van 1858 een zoetertje, liefje, beminde; de naam der geliefde van Don Quichote

Dulia
Let op: Spelling van 1858 Gr., beteekent iets slaafsch. In de Roomsche kerk heet de vereering der Heilige Maagd Hyperdulia, en de vereering van God Latria

Dult
Let op: Spelling van 1858 heet op vele plaatsen in Duitschland de jaarmarkt, hetwelk gedeeltelijk daaruit ontstaan is, dat kooplieden en kramers de zamenvloeijing van menschen, bij de kerken, welke de paus met Indulten of aflaten voorzien had, ten nutte maakten, om hunne waren uit te venten

Dulze fluit
Let op: Spelling van 1858 eene fluit, welke zachter klinkt dan de bokspijp en waarschijnlijk hetzelfde is als dulciaan

Dum spiro, spero
Let op: Spelling van 1858 zoo lang ik adem, heb ik nog hoop van te leven; zoo lang er leven is, is er hoop

Dunalma
Let op: Spelling van 1858 een feest, dat door de Turken, bij gelukkige staatsgebeurtenissen, 7 dagen lang met velerhande vermakelijkheden gevierd wordt

Dundars
Let op: Spelling van 1858 heet bij de Turken de achterhoede van een leger, hetwelk de vlugtende gelederen weder tegen de vijanden terug moet drijven

Dung
Let op: Spelling van 1858 een Perzisch gewigt, 4 grein zwaar; ook eene kleine Perzische zilvermunt, omtrent een halven stuiver waard

Dunsiade
Let op: Spelling van 1858 een Satyrisch heldendicht van Pope

Duodecagonum
Let op: Spelling van 1858 duodekagoon, een twaalfhoek, in de meetkunde

Duodecimaal
Let op: Spelling van 1858 twaalfdeelig, twaalftallig

Duodecimo
Let op: Spelling van 1858 zeker klein formaat van gedrukte bladen, anders in 12o

Duodecimole
Let op: Spelling van 1858 (muz.), eene tremalant-figuur van 12 noten, welke maar zoo veel als acht gelden

Duodenum
Let op: Spelling van 1858 hetzelfde als dodecadactilum

Duodi
Let op: Spelling van 1858 volgens den Fransch-republikleinschen almanak, de tweede dag in de week

Duodrama
Let op: Spelling van 1858 tooneelspel, waarin slechts twee personen optreden

Duoramni
Let op: Spelling van 1858 Russische edellieden

Dupe-herren
Let op: Spelling van 1858 heeten in Hamburg de beide jongste senatoren, welke het bijzonder opzigt over de havens en kanalen hebben

Dupe
Let op: Spelling van 1858 Fr, een bedrogene; hij die zich voor den gek laat houden. Duperen, bedriegen, voor den gek houden, misleiden

Dupliec
Let op: Spelling van 1858 dupliek, (regtsgel.) een beantwoordings- of verweerschrift. Dupliceren, tweede antwoord geven, op de repliek antwoorden. Duplicatie, verdubbeling. Duplicatum, duplicaat, een dubbelgeschrift; het tweede stuk, wanneer er reeds een bestaat. Dupleren, verdubbelen. Duplum, het dubbel, nog eenmaal zoo veel, in duplo, dubbel

Dupondius
Let op: Spelling van 1858 eene kleine Romeinsche munt, ter waarde van omtrent een halven stuiver. Spottenderwijze wordt ook een aankomend student zoo genoemd

Dur
Let op: Spelling van 1858 (muz.) duur, de harde toon.

Dura mater
Let op: Spelling van 1858 Lat., (ontleedk.) de harde hersenhuid onder de hersenpan

Durabel
Let op: Spelling van 1858 durable, Fr., duurzaam

Durante
Let op: Spelling van 1858 gedurende, b.v. durante lite, of hangende het regtsgeding; durante vita, gedurende het leven

Dure sei
Let op: Spelling van 1858 in de schilderkunst, wanneer de voorwerpen zeer sterk gemarqueerd of aangewezen zijn

Dureté
Let op: Spelling van 1858 Fr., hardheid; in de muzijk, is het gelijk van beteekenis met dissonance

Dusak
Let op: Spelling van 1858 tusak, tesak, thiesak, een kort, breed en eenigzins gekromd zwaard, dat, in plaats van het hecht, eene greep aan de kling of eene oorvormige opening als handvatsel heeft. Het was eertijds een zwaard der vechters

Dusianen
Let op: Spelling van 1858 fabelachtige wezens bij de oude Galliërs, die met de Faunen en Saters der Romeinen overeenkwamen

Deze woordenlijst staat niet meer online

Zoek

Online taaltest

Recent gezocht