Encyclo - P. Weiland Kunstwoordenboek (1858)

Deze woordenlijst staat niet meer online

De woordenlijst waar dit woord in stond bestaat niet meer, of de website is niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.

Pagina 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94

P. Weiland Kunstwoordenboek (1858)
Categorie: Algemeen of niet ingedeeld
Specifieker: Let op: oude spelling
Land & datum: NL, 27042007
Woorden: 18803

Inventie
Let op: Spelling van 1858 uitvinding; verdichtsel. Inventief, vernuftig, vindingrijk. Inventum, Lat., een vond

Inversa methodus tangentiüm
Let op: Spelling van 1858 (omgekeerde leerwijze der raaklijnen), de handelwijze in de analytische geometrie, om uit gegevene eigenschappen der raaklijnen aan eene kromme lijn of hare normalen, de vergelijking voor de kromme lijn zelve te vinden

Inversa ratio
Let op: Spelling van 1858 omgekeerde reden, in de evenredigheid, b.v. 3 : 6 omg. = 10 : 5

Inversie
Let op: Spelling van 1858 omkeering, woordverzetting

Investigatie
Let op: Spelling van 1858 navorsching, opsporing, onderzoek

Investituur
Let op: Spelling van 1858 plegtige instelling in eene waardigheid, beleening

Invidia
Let op: Spelling van 1858 de nijd, eene dochter van Pallas en den Styx

Invidiëus
Let op: Spelling van 1858 invidieux, Fr., nijdig, wangunstig

Inviolabel
Let op: Spelling van 1858 inviolable, Fr., onschendbaar, onverbrekelijk, Inviolabiliteit, onschendbaarheid

Invisibel
Let op: Spelling van 1858 invisible, Fr., onzigtbaar

Invita minerva
Let op: Spelling van 1858 Lat., tegen den wil van Minerva, dat is, zonder bekwaamheid, zonder natuurlijken aanleg (b.v. studeren)

Invitatie
Let op: Spelling van 1858 uitnoodiging. Inviteren, uitnoodigen, te gast vragen

Invitatorianus
Let op: Spelling van 1858 bij sommige monnikkenorden hij, die in het koor intoneren moet

Invocatie.
Let op: Spelling van 1858 aanroeping, afsmeeking. Invocavit, de 2de Zondag in de Vasten, zoo genoemd naar het be gin der Antiphone uit den 91sten psalm: invocavit me et ego exaudiam, hij heeft mij aangeroepen en ik zal hem verhooren

Involute
Let op: Spelling van 1858 wordt in de meetkunst eene kromme (lijn) genoemd, die door de ontwinding van eene andere ontstaat. Involutie, de magtsverheffing, of het product te bepalen, door een getal met zich zelf te vermenigvuldigen. - Ook inwikkeling, invlechting

Involveren
Let op: Spelling van 1858 inwikkelen, verwikkelen, in zich bevatten, b.v. eene tegenspraak, eene ongerijmdheid

Io!
Let op: Spelling van 1858 hoezee! io vivat! het bekende aanvangswoord en de benaming van een studentenlied

Ipecacuanha
Let op: Spelling van 1858 braakwortel, wortel van eene Amerikaansche plant

Iphigenia
Let op: Spelling van 1858 dochter van Agamemnon en Clytemnestra, welke door den priester Calchas in Aulis als offer aan Diana vroeg, om gunstige winden te bekomen. Zij werd door deze Godin, die eene hinde in hare plaats liet, naar Tauris weggevoerd, alwaarde aldaar heerschende koning Thoas haar priesteres van Diana maakte, aan welke hij alle vreemden, die in zijne staten landden, liet offeren. Aan dit lot ontsnapte echter Orestes, de broeder van Iphigenia, die, na Thoas gedood te hebben, met Iphigenia en zijnen vriend Pylades ontvlood, het beeld van Diana met zich nemende

Ipoteca
Let op: Spelling van 1858 zooveel als hypotheek. In Italiaansche koopsteden, het bodemerij verdrag

Ippo
Let op: Spelling van 1858 een naar het pek gelijkende gomhars, waarmede de Macasseren hunne pijlen vergiftigen, en hetwelk zoo sterk is, dat geen tegengif iets daartegen vermag

Ipso facto
Let op: Spelling van 1858 Lat., door de daad zelve, eigenmagtig; ipso jure, door het regt zelf

Irascibiliteit
Let op: Spelling van 1858 geneigdheid tot toorn, prikkelbaarheid

Irenarchen
Let op: Spelling van 1858 waren hoofdlieden over de soldaten, die in de steden der Romeinsche provinciën lagen, en dezen naam daarvan bekwamen, dat hun ambt bestond in het bijleggen van twisten en het bewaren van vrede

Irene
Let op: Spelling van 1858 Gr., de Godin des vredes; de vrede. Irenica, vredesleer (in de godgeleerdheid). Irenisch, vredestichtend, bijzonder die schriften, welke den vrede tusschen verschillende kerk- of geloofsgenooten beöogen. Irenarcha, (prince de la paix) vredevorst

Iresione
Let op: Spelling van 1858 een olijftak met wol omwonden en met kleine brooden, vijgen en andere vruchten behangen, welke bij sommige feesten, ter eere van Apollo, in processie rondgedragen werd; door welke plegtigheid men het gebrek meende te verwijderen

Iridodialysis
Let op: Spelling van 1858 het los maken van de Iris (in het oog) minder gepast Coredialysis genoemd

Iris
Let op: Spelling van 1858 (fabelk.), de hemeldienares en bodin van Juno, de Godin des regens; de regenboog; de gekleurde ring rondom den oogappel, het regenboogvlies; benaming van onderscheidene bloembollen

Irmensuïle
Let op: Spelling van 1858 afgod der oude Duitschers, in de Domkerk te Hildesheim bewaard wordende

Irokesen
Let op: Spelling van 1858 Noord-Amerikaansch volk aan de rivier St. Laurens; bekend door hunne ruw- en onbeschaafdheid

Ironie
Let op: Spelling van 1858 spotrede, bedekte scherts, wanneer men, onder den schijn van iemand te prijzen, hem werkelijk beschimpt en hoont. Zie Sarcasmus, Ironisch, spottend, fijn schertsend

Iros
Let op: Spelling van 1858 Irion, volgens sommigen, hard miltgezwel; volgens anderen, een hard roosachtig gezwel, bijzonder de zoogenaamde Induratio telae cellulosae, zoo algemeen bij kinderen. Ook volgens Eurotianus, bij Hippocrates, eene soort van koorts

Irradiatie
Let op: Spelling van 1858 bestraling, verlichting. Ook uitgieting of uitstorting der levensgeesten

Irrationeel
Let op: Spelling van 1858 irrationel, Fr., in strijd met de rede, niet juist te berekenen

Irrationele getallen of grootheden
Let op: Spelling van 1858 wortellooze getallen of grootheden, waaruit men slechts bij benadering eenen begeerden wortel kan trekken. Irrationale wortel, de wortel eener vergelijking, welken men in rationale niet vinden, en diensvolgens slechts bij benadering bepalen kan

Irrecusabel
Let op: Spelling van 1858 irrécusable, Fr., onverwerpelijk, b.v. in regten

Irrefutabel
Let op: Spelling van 1858 irréfutable, Fr., onwederlegbaar

Irregulair
Let op: Spelling van 1858 irrégulier, Fr., onregelmatig, van den regel afwijkende. Irregulariteit, onregelmatigheid, wanorde

Irreligiëus
Let op: Spelling van 1858 irréligieux, Fr., ongodsdienstig, ongeloovig

Irremediabel
Let op: Spelling van 1858 irrémediable, Fr., onherstelbaar, niet te verhelpen

Irreparabel
Let op: Spelling van 1858 irréparable, Fr., onherstelbaar, niet te vergoeden

Irresistibel
Let op: Spelling van 1858 irrésistible, Fr., onweêrstaanbaar

Irresoluut
Let op: Spelling van 1858 irrésolu, Fr., besluiteloos, weifelend

Irrevocabel
Let op: Spelling van 1858 irrévocable, Fr., onherroepelijk, niet terug te nemen

Irritabiliteit
Let op: Spelling van 1858 prikkelbaarheid, ligtgeraaktheid. Irritantia, Lat., prikkelende middelen. Irritatie, prikkeling, verbittering. Irriteren, prikkelen, tergen, verbitteren

Irruptie
Let op: Spelling van 1858 inval

Irus
Let op: Spelling van 1858 naam van eenen armen man in Ithaca; een bedelaar

Is
Let op: Spelling van 1858 de vezels, spiervezels, houtvezels, zenuwen

Isabel
Let op: Spelling van 1858 Isabelkleurig, bruinachtig of ligt geel, eene kleur, die uit bleek oranjegeel met een weinig roodachtig bruin vermengd is

Isaga
Let op: Spelling van 1858 de opperkamerheer des Turkschen keizers, onder wien de pages staan.

Isagoon
Let op: Spelling van 1858 Gr., een gelijkhoek, gelijkzijdige figuur. Isagonisch, gelijkhoekig

Isarythmen
Let op: Spelling van 1858 worden de eenheden in de rekenkunst of de getallen van 1 tot 10 genoemd

Isatodes
Let op: Spelling van 1858 de weede; eene bedorvene gal, welke als Isatis gekleurd zijn moet

Isch
Let op: Spelling van 1858 (Joodsch-Duitsch) de man. Ischad, de vrouw

Ischaemia
Let op: Spelling van 1858 het stillen eener bloedvloeijing of bloedstorting, onderdrukking van eenen bloed-afgang. - Ischaemon, een (bijzonder door wegbijten, branden, enz.) bloedstillend middel

Ischelirah
Let op: Spelling van 1858 eene belasting, welke de, aan zee liggende, Turksche provinciën, voor de vrijheid om koren naar Konstantinopel te voeren, betalen moeten

Ischiadik
Let op: Spelling van 1858 Ischiagra, Ischialgia, Ischias, de heuppijn, lendenpijn, lendenjicht. Ischiadicus, aan heuppijn lijdende, heilzaam tegen heuppijn. De heup- of lendentering, tabes eoxaria, wegens verëttering in het heupgewricht, in het bekken, enz

Ischiocele
Let op: Spelling van 1858 aarsbreuk

Ischion
Let op: Spelling van 1858 de heup, het middelpunt der ligchamelijke kracht, welke het gansche ligchaam ondersteunen, houden en opheffen moet

Ischnos
Let op: Spelling van 1858 teeder, zwak, dun, mager, teringachtig zamengetrokken. Ischnophonia, eene te zwakke, onduidelijke stem; ook eene onevenredig fijne, discantachtige stem. Ischnophonus, hij, die eene te zwakke, onduidelijke stem heeft; ook iemand, die eene zeer fijne discantachtige stem heeft, zoo als een gesnedene. Ischnotes, magerheid, tering

Ischobleunia
Let op: Spelling van 1858 slijmophouding. Ischocoelia, onderlijfsverstopping. Ischogalactica, melkinhouding. Ischolochia, inhouding der kraamvrouwszuivering. Ischomenia, ophouding der maandelijksche zuivering. Ischopyosis, etterophouding in zweren, bijzonder in fistels en in de oogen

Ischophonie
Let op: Spelling van 1858 het stotteren in het spreken

Ischuretica
Let op: Spelling van 1858 middelen, welke de waterlozing ophouden of verzwaren. Ischuria, pisophouding

Ischurie
Let op: Spelling van 1858 belette waterlozing

Ischwarschiken
Let op: Spelling van 1858 Russische loonkoetsiers, welke met koetsen, droschka's, enz. rijden

Ischyros
Let op: Spelling van 1858 sterk, krachtig, die vasthouden kan. Ischys, sterkte, kracht, vermogen om vast te houden

Isis
Let op: Spelling van 1858 eene Godin der Egyptenaren, onder welke zij zich de maan als de oorzaak der vruchtbaarheid of als de voortbrengende natuur zelve voorstelden. Als historische godheid genomen was Isis de zuster en gemalin van Osiris, welke, bij afwezigheid van haar' gemaal, als deze de wereld doorreisde, alsmede gedurende de minderjarigheid van haren zoon Horus, over Egypte heerschte, en door hare zachte en wijze regering algemeen vereerd werd

Islam
Let op: Spelling van 1858 de Mahomedaansche godsdienst, het Islanismus

Ismaëliten
Let op: Spelling van 1858 eene Turksche sekte van de partij der Scythen of der vereerders van Ali (Perzianen). Zij erkennen alleen de nakomelingen van Ismaël als ware Imams, die zij beheerschen

Isochronisch
Let op: Spelling van 1858 gelijktijdig, gelijkdurend. Isochronismus, gelijktijdige jaartelling, het gelijke tijdsbestek; gelijktijdigheid, gelijktijdige duur in de bewegingen eens ligchaams, b.v.: aan de slingers der uurwerken. Isochronisch paracentrische liniën, die kromme lijnen, volgens welke een ligchaam, door eene gegevene kracht gedreven, een gegeven punt in gelijke tijden evenveel nadert of zich daarvan verwijdert

Isocolon
Let op: Spelling van 1858 wanneer de leden eener periode een gelijk aantal woorden bevatten

Isolatie
Let op: Spelling van 1858 isolement, Fr., afzondering. Isolator, afscheidings- of afzonderingsstoel (in de electriciteit). Isoleren, afzonderen, verenkelen. Isolé, Fr., geïsoleerd, afgezonderd, alleen of vrij staande, eenzaam

Isomerie
Let op: Spelling van 1858 (wisk.) de gelijke deeling, benoeming van onderscheidene breuken

Isop
Let op: Spelling van 1858 hysop, een heilzaam, specerijachtig tuingewas

Isoperimetrisch
Let op: Spelling van 1858 van gelijken omtrek, b.v.: isoperimetrische figuren, die gelijke omtrekken hebben

Isopleuron
Let op: Spelling van 1858 eene gelijkzijdige meetkunstige figuur

Isorithmisch
Let op: Spelling van 1858 gelijktallig, uit gelijke getallen bestaande

Ispara
Let op: Spelling van 1858 de voornaamste afgod der Malabaren, op de kust van Coromandel, met drie oogen en aan iedere zijde acht handen afgebeeld. Hij reikt, volgens hen, door alle zeven hemelen en door alle zeven werelden heen

Issedons
Let op: Spelling van 1858 volkeren in de nabijheid der Scythen, die de lijken hunner vaderen onder het offervleesch mengden en zeer plegtig opäten

Istambul-effendi
Let op: Spelling van 1858 in Konstantinopel de opperste opziener over de politie, die voornamelijk ook daarvoor zorgen moet, dat de levensmiddelen altijd in behoorlijke hoeveelheid en tot billijke prijzen te bekomen zijn

Isthmitis
Let op: Spelling van 1858 keelziekte, ontsteking der Fauces. Isthmorrhagia, bloedstorting in de keel

Isthmus
Let op: Spelling van 1858 isthme, Fr., landëngte, een stuk lands, dat een schiereiland aan het vaste land hecht. Isthmische spelen, plegtige kampspelen, die alle drie jaren in Griekenland gevierd werden

It
Let op: Spelling van 1858 item, desgelijks

Itaganne
Let op: Spelling van 1858 eene Japansche zilveren munt van de gedaante eens vingers, 4 duim lang en 1½ duim breed

Italiaansche aarde
Let op: Spelling van 1858 eene verw, naar den donkeren of bruinen oker gelijkende, maar veel ligter en levendiger van kleur, wordende, behalve tot schilderen, ook tot verglazen gebruikt

Iteit
Let op: Spelling van 1858 zekere kiezel in de rivier Siel in Zwitserland, op welker oppervlakte men indrukselen van wilgen bladeren en in de ruimten tusschen deze bladeren kleineronde korrelige verhevenheden vindt

Item
Let op: Spelling van 1858 Lat., (verk. It.) insgelijks, even zoo, verder

Iteratie
Let op: Spelling van 1858 herhaling. Iteratief, herhalend. Itereren, herhalen. Iteretur, het worde herhaald (op recepten)

Iterduca
Let op: Spelling van 1858 een bijnaam van Juno, dien men haar gaf, omdat zij aan de kinderen den weg toonde, die de bruiden naar huis geleidden

Ithyphallum
Let op: Spelling van 1858 eene afbeelding der mannelijke teeldeelen, die bij de Bacchanaliën door zekere priesters van Bacchus, welke daarvan den naam Ithyphallen bekwamen, in processie rondgedragen werden. Ook droeg men dezelve als halsbanden en andere aanhangselen bij de Bacchanaliën, of als amulet tegen tooverij en ziekten. Ithyphallisch, hetgene hiertoe behoort

Itikiaf
Let op: Spelling van 1858 eene soort van kleine tenten van lijnwaad, welke gedurende de laatste 10 dagen van den Ramassan, aan de muren en pilaren der Dschamis en moskeën staan, en waarin men zijne godsdienst verrigten kan, zonder gezien te worden

Itimadulet
Let op: Spelling van 1858 grootvizier of eerste minister der Indische Schachs en Groote Mogols

Itinebarcha
Let op: Spelling van 1858 Gr., een opziener over de wegen

Itinerariüm
Let op: Spelling van 1858 Lat., een reisboek, reisbeschrijving.

Itzebo
Let op: Spelling van 1858 Ichebo, de kleinste Japansche gouden munt, welke 15 tot 16 mals of 1 dukaat geldt

Ivahas
Let op: Spelling van 1858 een vaartuig der bewoners van Otaheiti, 2 voet breed en 10 tot 12 voet lang

Ixeutica
Let op: Spelling van 1858 de kunst van vogelen te vangen, door middel van vogellijm

Ixia
Let op: Spelling van 1858 krampader

Ixion
Let op: Spelling van 1858 (fabelk.) trachtte Juno te verleiden, omhelsde, in plaats van haar, eene wolk; en toen hij op dit gunstbewijs openlijk roemde, wierp Jupiter hem in de hel, liet hem aan een rad binden, hetwelk onophoudelijk met hem omdraait; het rad van Ixion, eene altijddurende marteling

Izari
Let op: Spelling van 1858 Levantsche krap

Izarins
Let op: Spelling van 1858 Oostindisch geweven katoen, hetwelk de Deensch-Aziatische Compagnie in stukken, gewoonlijk 5/4 el breed en 10 tot 12 el lang zijnde, aflevert

Izelotte
Let op: Spelling van 1858 eene Turksche zilveren munt, iets meer dan eenen gulden waard

J.C
Let op: Spelling van 1858 beteekent Jezus Christus

J.u.c
Let op: Spelling van 1858 Juris utrisque Candidatus, candidaat in de beide regten

J.u.d
Let op: Spelling van 1858 juris utriusque doctor, doctor in de beide regten

Jaar-baschi
Let op: Spelling van 1858 in het algemeen een bevelhebber der Janitsaren; voor namelijk zulk een officier der Janitsaren, die voorheen de tribuutkinderen, waaruit dit korps te zamengesteld was, in de onderscheidene provinciën des rijks ligtte

Jaarwerk
Let op: Spelling van 1858 een woord, slechts in de bijbelsche tijdrekening gebruikelijk, wordende de 70 weken, die in het boek van den profeet Daniël voorkomen, aldus genoemd, dewijl elke harer op een tijdvak van zeven jaren gerekend wordt

Jabot
Let op: Spelling van 1858 Fr., de krop der vogels; ook de strook voor aan een mansoverhemd, de boezem- of borststrook

Jacchus
Let op: Spelling van 1858 een der meest gewone bijnamen van Bacchus, van eene zoogenaamde hymne ontleend, welke zij, die in de Eleusinische geheimen ingewijd waren, op eenen zekeren dag zongen, en daarbij het beeld van Bacchus met groot geraas van den berg Ceranicus naar Eleusis droegen

Jacobijnen
Let op: Spelling van 1858 naam, welken de Dominikanermonniken te Parijs droegen, naar de straat, waarin hun klooster lag; naam, dien men aan de hevigste gemeenebestgezinden of vrijheidsdweepers (bij de Fransche omweteling van 1789) gaf, dewijl zij in het voormalige Jacobijnen-klooster te Parijs hunne bijeenkomsten plagten te houden. Jacobinismus, de partij, of ook de geest der Jacobijnen; vrijheidsdweeperij. Jacobijnermuts, roode muts, die door de aanhangers van het jacobinismus werd gedragen

Jacobiten
Let op: Spelling van 1858 zekere Christenen in Syrië aan den Tiger en den Eufraat, ook Monophysiten genoemd wordende; dewijl zij in den persoon van Christus slechts eene natuur aannamen. Eerst werden zij Eutychianen genoemd naar den abt Eutyches, die het eerst, in de 5de eeuw, bovengemeld gevoelen leerde; hunnen tegenwoordigen naam bekwamen zij van den monnik Jacobus Baradaeus, die in de 6de eeuw hunne in verval geraakte sekte weder ophielp. Die Jacobiten, welke zich met de Katholijken vereenigd hebben, werden Chaldeërs genoemd. - Ook in het Britsche rijk de aanhang van Jacobus II., die in 1688 zijnen troon verloor, en van zijnen naar Frankrijk gevlugten zoon Jacobus III. Eindelijk van gelijke beteekenis als Jakobsbroeders. Zie dit woord

Jaconnet
Let op: Spelling van 1858 Oostindisch, meestal glad mousselien.

Jactam
Let op: Spelling van 1858 eene lengtemaat der Negers van omtrent 4 Nederl. ellen

Jactance
Let op: Spelling van 1858 Fr., pralerij, snoeverij, grootspraak. Jacteren, zich beroemen, opsnijden, grootspreken

Jactuur
Let op: Spelling van 1858 juctura, giattura, Ital., het overboord werpen der goederen; de schade, het verlies

Jacut-aga
Let op: Spelling van 1858 heet de eerste van de beide gesnedenen, die den schat van den Turkschen keizer bewaken moeten

Jade
Let op: Spelling van 1858 eene soort van jaspis, welke steen groenachtig is, iets naar het graauwe trekkende, en zich door zijne hardheid zoo moeijelijk latende bewerken, dat men diamantpoeder daartoe gebruiken moet

Jagellons
Let op: Spelling van 1858 Jagellonsche dynastie, welke op de Piastische volgde, met den Lithauschen Groothertog Jagello begon en tot 1572 voortduurde, toen Polen een verkiesbaar koningrijk en een buit der aristocratische anarchie werd

Jager
Let op: Spelling van 1858 haringjager, een schip, hetwelk de haringbuizen achterna gezonden wordt, om de eerst gevangen haring af te halen en over te nemen

Jaghir
Let op: Spelling van 1858 een stuk land, hetwelk door den Mogol en andere Indische vorsten aan verdienstelijke personen, ook Engelschen, als leengoed wordt gegeven; maar hetwelk na den dood des bezitters weder aan het rijk vervalt

Jagt
Let op: Spelling van 1858 eene soort van schip met een verdek en eenen mast, hetwelk weinig water noodig heeft, zeer goed en snel zeilt; om welke reden het gewoonlijk gebruikt wordt tot het spoedig overbrengen van tijdingen enz

Jahalin
Let op: Spelling van 1858 stam der Arabieren in Nubië

Jahn
Let op: Spelling van 1858 John, de kleine afdeelingen van eenen wijnberg, volgens welke dezelve gemest en bearbeid wordt

Jakobsbroeders
Let op: Spelling van 1858 pelgrims naar het graf van den heiligen Jacobus van Compostella van Spanje, en dewijl zich onder hen, zoo als onder de bedevaartgangers in het algemeen, veel gespuis bevindt, bedient men zich van dezen naam, om gemeen en liederlijk volkje aan te duiden

Jakobsorde
Let op: Spelling van 1858 eene geestelijke ridderorde in Spanje, ook orde van St. Jago de Compostella genoemd, welke in het jaar 1175 door Ferdinand II. is ingesteld. Eene dergelijke Jakobsorde vindt men ook in Portugal

Jakobsstaf
Let op: Spelling van 1858 meetkundig werktuig om de hoogten te meten. Zie radiometer

Jakusi
Let op: Spelling van 1858 de Esculapius der Japannezen, die gehouden wordt, aan geloovige zieken de geneesmiddelen in den droom voor te schrijven

Jakuts
Let op: Spelling van 1858 koyer-barken, vaartuigen, van leder met houten geraamte, welke zeer ligt zijn en bij kaap Jakutsk, en op de rivier Lena, in het noorden van Azië gebruikt worden

Jale
Let op: Spelling van 1858 eene maat voor natte waren van omtrent 2 kan

Jalke
Let op: Spelling van 1858 eene soort van schepen, op sommige Duitsche rivieren in gebruik

Jaloffen
Let op: Spelling van 1858 Oealofs, Walofs, een groot Mahomedaansch Negervolk tusschen de rivieren Senegal en Gambia in Afrika

Jalois
Let op: Spelling van 1858 eene korenmaat, welke omtrent een half schepel bevat

Jalons
Let op: Spelling van 1858 bakens bij het opnemen van terrains en afsteken van verschansingen, tot bepaling der viziepunten

Jalousie
Let op: Spelling van 1858 Fr., ijverzucht, jaloerschheid, minnenijd, wangunst. Jalousiën, tralievensters, zonneblinden, waardoor men alles zien kan, zonder gezien te worden. Jaloux. jaloersch, minnenijdig, ijverzuchtig

Jama
Let op: Spelling van 1858 de heeling; ook het heelmiddel. Jamatologie, jamatologia, leer van de heelmiddelen

Jambage
Let op: Spelling van 1858 Fr., (bouwk.) een vooruitstekend pilaarwerk; een pilaar, die het bovenste gedeelte van het gebouw draagt

Jambe
Let op: Spelling van 1858 dochter van Pan en de nimf Echo, welke door haar vernuft de smart van Ceres, over het verlies harer dochter, beter dan iemand anders wist te verzachten. Men schrijft haar de uitvinding der jambische verzen toe

Jambettes
Let op: Spelling van 1858 kleine knipmessen, met houten hechten, welke met gansche vaten vol naar de Afrikaansche kust verzonden worden. Ook verstaat men in Frankrijk onder Jambettes eene geringere soort van martervellen of sabelbont, namelijk de stukken van schenkels en pooten, die wel beter zijn dan de halsen buikstukken, maar veel geringer dan de stukken van den rug

Jambos
Let op: Spelling van 1858 kinderen van eenen wilde en eene mesties in Amerika

Jambus
Let op: Spelling van 1858 voetmaat, die uit eene korte en eene lange lettergreep bestaat. Jambisch, naar zulk eene voetmaat ingerigte verzen en gedichten, jamben

Jan hagel
Let op: Spelling van 1858 het gemeene volk, gespuis

Janitsaren
Let op: Spelling van 1858 het vroegere kern voetvolk der Turken. Deze bevoorregte klasse van militairen in dat rijk is in 1826 opgeheven

Jansenisten
Let op: Spelling van 1858 aanhangers van den bisschop Cornelius Jansenius, en diens leer van de Godsgenade, volgens het gevoelen van Augustinus. Van wege de R.K. Kerk wordt hun de sektenaam van Roomschen der Oude of Bisschoppelijke Clerezie gegeven. Uit Jansenista, heeft men, door letterverzetting, kwaadaardiglijk gemaakt: Satan in eis, de duivel is in hen

Januariusbloed
Let op: Spelling van 1858 het geronnen bloed van den heiligen Januarius, hetwelk de Napolitanen gelooven, dat door hunne priesters op sommige tijden vloeibaar gemaakt wordt. Januarius-orde, den 3den Julij 1738 door Don Carlos, koning van Napels, ter eere van den heiligen Januarius, ingesteld, en slechts personen van den hoogsten adel tot leden aannemende

Janus
Let op: Spelling van 1858 (fabelk.) de God van het jaar en Heer van de poorten des hemels; hij wordt met twee aangezigten voorgesteld, met het eene in het oude jaar terug- en met het andere in het nieuwe jaar vooruitziende. Janus alter, een tweede Janus, een verstandig man, een man, die het verledene en toekomende doorziet

Japaneren
Let op: Spelling van 1858 porseleinwerk op de Japansche wijze vervaardigen en schilderen. Japansch werk, met opgehoogde bloemen en figuren verguld en beschilderd; Japansch blik, ijzerwaren, die met glinsterende, zwarte, roode, bruine of gele vernis overdekt zijn

Jargon
Let op: Spelling van 1858 eene soort van gele diamanten, welke minder hard zijn dan de witte; desgelijks kleine steenen van een schitterend rood, ook geel rood en violet, en welke, volgens sommigen, wit gemaakt kunnen worden: voorts onbeschaafde taal, brabbeltaal, koeterwaalsch

Jarre
Let op: Spelling van 1858 een groot vaatwerk, waarin de inwoners van Provence de olijfolie en op zee het zoete water bewaren; ook eene maat voor natte waren, welke 20 kannen bevat

Jarret
Let op: Spelling van 1858 op de rijbaan eene zamenvoeging der achterschenkels van het paard, welke den boven- en benedenschenkel verbindt en eene kniebuiging veroorzaakt; ook in de bouwkunst de ongelijkheid of bult, welke een gewelf of eene lijn maakt; desgelijks een tak of zijtak

Jason
Let op: Spelling van 1858 Jazon, de aanvoerder van den togt der Argonauten, die het gulden vlies uit Colchis haalden; ook bij de Alchymisten, hij die de kunst van goud te maken bezit.

Jaspis-agaat
Let op: Spelling van 1858 een met agaat vermengde jaspis, welke daarvan doorschijnende plaatsen heeft

Jaspis-onix
Let op: Spelling van 1858 een jaspis, die witachtige vuursteen- of onix-aders heeft

Jaspis-porselein
Let op: Spelling van 1858 eene soort van Engelsch porselein, hetwelk uit bolus gebrand wordt

Jaspis
Let op: Spelling van 1858 een glassoortige, vaste, ondoorschijnende steen, wit, grijs, roodbruin, blaauwachtig of zwart; nu eens eenkleurig, dan met verschillend gekleurde aderen. Zie Heliotroop

Jassir-bezar
Let op: Spelling van 1858 de markt te Konstantinopel, alwaar de slaven verkocht worden

Jatagan
Let op: Spelling van 1858 een korte Turksche degen of sabel

Jaterie
Let op: Spelling van 1858 heelkunde (theoretische geneeskunde)

Jathochemie
Let op: Spelling van 1858 de chemische geneeskunde; de wetenschap om ziekten door scheikundige geneesmiddelen te genezen

Jatraleptica
Let op: Spelling van 1858 een deel der geneeskunde, hetwelk in baden, pleisters, enz. bestaat

Jatrine
Let op: Spelling van 1858 eene vrouw, welke zich met genezen ophoudt; bij de latere Grieken, de vroedvrouw

Jatrobulaeologia
Let op: Spelling van 1858 de stelling der indicatie, dat is, het overleggen van den geneesheer, hoe tegen eenen gegevenen ziektestaat de geschikte heelmiddelen aan te wenden zijn

Jatrochemist
Let op: Spelling van 1858 een geneesheer, die zich bedient van heelmiddelen, welke door de scheikunde toebereid zijn

Jatrolipt
Let op: Spelling van 1858 een geneesheer, die de ziekten door het aanwenden van uitwendige middelen geneest

Jatromantis
Let op: Spelling van 1858 iemand, die tegelijk het beroep van geneesheer en waarzegger uitoefent; ook hij, die beweert, nog onzekere verschijnselen bij zieken, b.v. het doodsuur, op een bepaald tijdstip te kunnen voorspellen

Jatros
Let op: Spelling van 1858 een geneesheer, die niet alleen de ziekten wegneemt, maar ook de gezondheid bewaart

Jatrosophista
Let op: Spelling van 1858 bij de latere Grieken, een theoretisch of philosophisch geneesheer

Jatrotechnia
Let op: Spelling van 1858 heelkunde (technische geneeskunde)

Jauchart
Let op: Spelling van 1858 Jauch, Juchart, eene Duitsche lengtemaat, welke omtrent met den ouden Nederlandschen morgen overeenkomt, maar niet op alle plaatsen dezelfde grootte heeft

Jauer
Let op: Spelling van 1858 ongeloovige, met welken naam de Turken alle Christenen noemen en schelden

Je ne sais quoi
Let op: Spelling van 1858 Fr., ik weet niet wat; iets, dat men niet met woorden uitdrukken, maar wel gevoelen kan

Jean-potage
Let op: Spelling van 1858 Fr., een hansworst

Jectigatie
Let op: Spelling van 1858 het omwentelen of de ongeregelde beweging des ligchaams, door ziekten en trekkingen

Jefumi
Let op: Spelling van 1858 eene plegtigheid, welke in Japan, na het uitroeijen van het Christendom ingevoerd werd, om te onderzoeken of iemand een Christen was

Jehovah
Let op: Spelling van 1858 Mozaïsche benaming der Godheid, welke het verledene, tegenwoordige en toekomende vereenigd voorstelt; de Eeuwige, Onveranderlijke. Jehovah Zebaoth, wereldheer, of heer der heirscharen en schepselen. Jehovah-daalder, die munt, waarop de bestralende Hebreeuwsche naam van God geslagen is

Jejunus
Let op: Spelling van 1858 nuchteren, mager, droog. Jejunum consiliüm, een onnoozele raad

Jelle
Let op: Spelling van 1858 eene soort van spitstoeloopend vaartuig, in Moskau en Noorwegen gebruikelijk

Jeremiade
Let op: Spelling van 1858 een klaaglied, jammerklagt (van de klaagliederen van den profeet Jeremias)

Jerum-crochen
Let op: Spelling van 1858 eene Turkschemunt, welke eenen halven dukaat geldt

Jescherits
Let op: Spelling van 1858 eene ziekte, welke in de afgelegenste deelen van Siberië, tusschen Tomskoi en Kubetzkoi, te huis behoort, en in een afschilferen van de tong van voren naar achteren bestaat, geene pijn veroorzaakt, maar ongeneeslijk is

Jesiden
Let op: Spelling van 1858 Jeziden, heeten bij de Turken, in het algemeen, ketters of goddelooze menschen; in het bijzonder is het de naam van een bij de Turken verachtelijk volk, dat aan den voet van den Caucasus, als Nomaden, in tenten woont, eene eigene taal heeft, en even als de Manicheërs twee grondwezens aanneemt, een goed en een kwaad, en ook het laatste aanbidt. Hunne godsdienst is een mengsel van de Christelijke en de Turksche. Hunne geestelijken dragen zwarte, maar de overigen, die dappere krijgslieden zijn, witte kleederen, van waar de eerste zwarte, en de andere witte Jeziden heeten. De eersten zwerven als Fakirs het land door

Jesuaten
Let op: Spelling van 1858 eene soort van barrevoetermonniken

Jetton
Let op: Spelling van 1858 Fr., een leg- of rekenpenning. Zie médaille

Jezuiten
Let op: Spelling van 1858 ook Loyolisten genoemd; schijnheilige bedriegers, doortrapte intriganten; eene beruchte Roomsch-Katholijke orde, onder den naam van gezelschap of societeit van Jezus, door eenen Spaanschen edelman, Ignat, van Loyola (1521) gesticht. Zij bestond meerendeels uit geleerde, sluwe mannen, die zich aan de opvoeding van vorstelijke kinderen toewijdden, de Katholijke godsdienst overal voortplantten, en intusschen, door hunne allezins verderfelijke grondstellingen, alle zedelijkheid ondermijnden. Zij leerden onder anderen openlijk, dat de grootste misdrijven ligter vergeven, dan gepleegd kunnen worden, en dat diegenen, welke het voordeel der biechtoefening gebruiken, zich voor God daarvan even zoo spoedig kunnen zuiveren, als zij dezelve begaan. Zij beweerden, dat God kon verbieden, hem aan te bidden en de naasten lief te hebben; dat hij de logen kon bevelen, enz. En daar zij, bij dit alles, de geöorloofdheid van den koningsmoord beweerden, en de grondstelling vasthielden, dat het goede oogmerk de slechtste daad regtvaardigt, zoo werden zij, bij het aangroeijen van hunne magt en hunnen invloed, zoo gevaarlijk, dat Portugal, Spanje en Frankrijk hen verdreven, en Paus Clemens XIV. (1773) hunne orde geheel ophief. Naderhand heeft Paus Pius VII. hen weder hersteld. Jezuiten-poeder, tot poeder gemaakte kina of koortsbast. Jezuitessen, Jezuitinnen, nonnen, welke in de 16de eeuw zich naar de Jezuiten vormden, maar in 1630 door Paus Urbanus VIII. weder vernietigd werden. Jezuitenroes, eene matige roes; dewijl de Jezuiten zulk eene roes voor onzondig verklaren. Jezuitisch, overeenkomstig de leer der Jezuiten; schijnheilig

Jobber
Let op: Spelling van 1858 Eng., een klein makelaar. Stock-jobbers zijn, in Engeland, die lieden, welke door allerlei middelen weten te bewerkstelligen, dat de openbare fondsen, zoo als het hun belang medebrengt, nu rijzen, dan dalen; actie-handelaars

Jobolus
Let op: Spelling van 1858 hetgeen vergif van zich geeft, gelijk padden

Jobs-geduld
Let op: Spelling van 1858 zeer groot, taai geduld

Jocaste
Let op: Spelling van 1858 (Epicaste), eene dochter van Menoceus, zuster van Creon en gemalin van den Thebaanschen koning Lajus, wien zij Oedipus baarde. Naderhand huwde zij onwetend met haren zoon, en verhing zich, bij de ontdekking harer bloedschande

Jockey
Let op: Spelling van 1858 Eng., rijknecht, voorreider, pikeur; ook staljongen

Jocosa
Let op: Spelling van 1858 Lat., schertsende invallen. Jocose, schertsend, in scherts. Jocus, Lat., scherts of poets, jokkernij

Jocrisse
Let op: Spelling van 1858 een onnoozele bloed, uilskuiken

Jocus
Let op: Spelling van 1858 Lat., scherts, korstwijl, grap. Hieruit ons joks, b.v.: uit joks, in scherts, uit kortswijl

Jod
Let op: Spelling van 1858 een Engelsch gewigt, het vierde deel van een centenaar. Ook eene lengtemaat in Siam, waarvan er 15 aldaar eene mijl uitmaakt

Jodenpik
Let op: Spelling van 1858 Jodenlijm, zie Asphalt. Joden-pehhout, eene der voortreffelijkste buitenlandsche houtsoorten, welke eenen sterken, naar Jodenpek zweemenden, reuk heeft. Dit hout is hard, zwaar, olieachtig, bitter van smaak, en vatbaar voor eene heerlijke polituur, wanneer het naar schildpad gelijkt. Het komt uit Syrië, Egypte en van het eiland Rhodus. Jodensteen, langwerpig ronde steenen, in de gedaante van olijven met eenen steel; eigenlijk versteende stekels der zeeëgels

Johan van Acon's orde
Let op: Spelling van 1858 ridderorde van St. Jan van Acon, eene geestelijke orde, welke, in 1254 gesticht, en onder de regering van Alphonsus den Wijzen in grooten bloei was, maar daarna in verval geraakte en met de Johanniterorde vereenigd werd

Johannis-bloed
Let op: Spelling van 1858 de Duitsche cochenilje, eene soort van schildluis, ook Poolsche kermes genoemd. Johannis-brood, eene roodbruine, eetbare, tegen de zode of hette in de keel, gebruikelijke peulvrucht, van eenen, in het Oosten en in zuidelijk Europa, groeijenden boom

John bull
Let op: Spelling van 1858 is de spotnaam waarmede in Engeland den grooten hoop, het verpersoonlijkte Engelsche volk of het nationaal karakter, wordt aangeduid. Ook beteekent het menschen van originele, onbeschaafde zeden

Jokel
Let op: Spelling van 1858 ook Jokul, hooge bergen in Ysland, welke voortdurend met ijs bedekt zijn, Ook in den vorm van ijskegels natuurlijk gegroeide vitriool

Jol
Let op: Spelling van 1858 een klein vaartuig, met eenen mast, en spits van voren en van achteren

Jolaia
Let op: Spelling van 1858 een feest, hetwelk ter eere van Hercules en zijnen bloedverwant Jolaus, die hem op velen zijner togten begeleidde, met strijdspelen gevierd werd

Jom kippur
Let op: Spelling van 1858 een feest der Joden, waarop zij, met bijzondere plegtigheden, voor de vergeving hunner zonden hoenders offerden

Deze woordenlijst staat niet meer online

Zoek

Online taaltest

Recent gezocht