Encyclo - P. Weiland Kunstwoordenboek (1858)

Deze woordenlijst staat niet meer online

De woordenlijst waar dit woord in stond bestaat niet meer, of de website is niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.

Pagina 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94

P. Weiland Kunstwoordenboek (1858)
Categorie: Algemeen of niet ingedeeld
Specifieker: Let op: oude spelling
Land & datum: NL, 27042007
Woorden: 18803

Ulpianus
Let op: Spelling van 1858 beroemd regtsgeleerde uit Tyrus, in Syrië, gedurende de regering van keizer Alexander Severus. Zijne regtsverklaringen, in pandecten opgenomen, zijn ten deele nu nog geidig

Ult.
Let op: Spelling van 1858 ultimo, op den laatsten dag (der maand)

Ultima
Let op: Spelling van 1858 Lat., de laatste (lettergreep. Ultimatum, de laatste verklaring, de laatste voorslag, b.v. bij eene onderhandeling; het eindbescheid. Ultimo, zie Ult. Ultimum, het laatste, uiterste. Ultimus, de laatste, benedenste

Ultra
Let op: Spelling van 1858 Lat., aan gene zijde, ginds, over, verder, Plus ultra, altijd verder. Non plus ultra, niet verder, de hoogste trap of graad. Voorts beteekent dit woord ook, overdreven, overspannen in zijne staatkundige gevoelens, van daar: ultra-liberalen, ultra-roijalisten, ultra-revolutionairen.

Ultracrepidamie
Let op: Spelling van 1858 de dwaze neiging, om zonder kennis te willen bedillen. Ultracrepidiseren, zonder kennis, alles beördeelen; van het Latijnsche gezegde: ne sutor ultra crepidam, schoenmaker, houd u bij uwe leest

Ultramaryn
Let op: Spelling van 1858 color ultramarinus, Lat., eene overzeesche kleur, bergblaauw, hemelsblaauw

Ultramontaan
Let op: Spelling van 1858 ultramontain, Fr., eigenlijk, aan gene zijde van het gebergte, bijzonder over Alpisch; van daar overeenkomstig met den geest en de grondstellingen van het pausdom. Ultramontanen, verdedigers van de onbeperkte kerkelijke magt en de onfeilbaarheid van den paus

Ultérieur
Let op: Spelling van 1858 Fr., aan gene zijde gelegen; verder, dat volgt

Ulysses
Let op: Spelling van 1858 zoon van Laërtes, koning van Ithaca, echtgenoot van Penelope, vader van Telemachus, een der deelnemers aan den Trojaanschen oorlog, en door zijne dapperheid en slimheid beroemd

Umber
Let op: Spelling van 1858 Umber-aarde, bergbruin, eene soort van donkerbruine verwaarde

Umbiliciet
Let op: Spelling van 1858 eene soort van versteende slak, navelslak

Umbrella
Let op: Spelling van 1858 Lat., een zonnescherm der dames

Un poco
Let op: Spelling van 1858 Ital., (muz.) een weinig, bij voorbeeld un poco allegro, een weinig of eenigzins gaauw

Una hirundo non facit ver
Let op: Spelling van 1858 Lat., ééne zwaluw maakt nog geen' zomer

Unaniem
Let op: Spelling van 1858 unanime, Fr., unanimis, uno animo, Lat., eenstemmig, eensgezind, van eenerlei gevoelen. Unanimiteit, eenparigheid, overeenstemming in gevoelens en gezindheden

Uncia
Let op: Spelling van 1858 Lat., eene once

Unciaalletters
Let op: Spelling van 1858 groote of kapitale beginletters (in druk)

Undecagone
Let op: Spelling van 1858 een elfhoek

Undulatie
Let op: Spelling van 1858 eene golving, golfsgewijze beweging, het schommelen. Unduleren, eene golvende beweging hebben, zich golfsgewijze bewegen, golven, schommelen. Undulismus, de golfslag, golving

Unguentum
Let op: Spelling van 1858 eene zalf, of een, met vet toebereid, geneesmiddel, hetwelk de dikte van gewonen honig heeft, dus dunner dan ceraat en dikker dan een liniment

Uniaten
Let op: Spelling van 1858 in Polen, die Grieken, welke wel de gebruiken hunner kerk volgen, maar evenwel den paus als het opperhoofd der gezamenlijke kerken erkennen

Unichordum
Let op: Spelling van 1858 van gelijke beteekenis als Tympanischira

Unici (namelijk nummi)
Let op: Spelling van 1858 die Romeinsche en Grieksche munten, welke slechts eene enkele maal in muntverzamelingen voorkomen

Unie
Let op: Spelling van 1858 union, Fr., vereeniging, eenheid, eendragt, b.v. in geloof enz. In de schilderkunst, de geschikte verbinding en zamenstelling der kleuren, zoodat zij, als eene enkele onafscheidbare massa, in het oog vallen, en geene enkele plaats daarin bijzonder uitsteekt. Unionisten, degenen, die in godsdienstige gezindheden met elkander overeenstemmen

Uniek
Let op: Spelling van 1858 unique, Fr., unicus, Lat., enkel, alleen, eenig in zijne soort; ook wonderlijk, zonderling

Uniform
Let op: Spelling van 1858 een- of gelijkvormig; als hoofdwoord, gelijke dragt of ambtskleeding, dienstkleeding (der krijgslieden). Uniformeren, gelijkkleeden; eenparig, gelijkvormig, overeenstemmend maken. Uniformiteit, de eenparigheid, gelijk- of eenvormigheid, overeenstemming

Unigenitus
Let op: Spelling van 1858 de eeniggeborene (zoon Gods); de bulle Unigenitus, eene bul door Clemens XI. in 1713 tegen de Jansenisten uitgevaardigd

Unilateraal
Let op: Spelling van 1858 unilateralis, Lat., eenzijdig, b.v.: zoodanig contract, waarbij slechls de eene partij wordt verbonden

Unisono
Let op: Spelling van 1858 Ital., eentoonig, eenstemmig, gelijkluidend. Unisonus, de zamenstemmlng, het vermengen van twee gelijke toonen, waarvan geen hooger of dieper dan de andere is

Unitariüs
Let op: Spelling van 1858 een eenheidsbelijder; hij, die slechts éénen persoon in de Godheid aanneemt; ook een eenheidsvriend, aanhanger der eenhoofdige regering

Uniteit
Let op: Spelling van 1858 de eendragt, gelijkvormigheid; de eenheid, elk ding op zich-zelf beschouwd. Unitief, vereenigd, zamengevoegd. Unitis viribus, Lat., met vereenigde krachten

Universaal-instrument
Let op: Spelling van 1858 een sterrekundig werktuig, om de declinatie en regte klimming der vaste sterren ten allen tijde, ook bij dag, te vinden

Universaal-menstruum
Let op: Spelling van 1858 noemden de oude scheikundigen een (denkbeeldig) vocht, dat alle ligchamen konde ontbinden, zonder dezelve aan te tasten, of zich-zelf te veranderen

Universale
Let op: Spelling van 1858 Lat., algemeen; ook eene algemeene uitschrijving, vorstelijke brief en manifest, (bijzonder) in het voormalige Polen. Universalia, algemeene voorwerpen; gemeene middelen. Universaliteit, de algemeenheid; die eigenschap eener zaak, krachtens welke zij aan alle, of ten minste aan het grootste gedeelte van de dingen eener soort, eigen is, of ook de onderscheidene soort van een geslacht in zich bevat, de algegemeene inhoud. Universeel, universel, Fr., algemeen, allesomvattend; universele erfgenaam, algemeene, eenige of uitsluitende erfgenaam

Universalist
Let op: Spelling van 1858 hij, die de algemeenheid van Gods genade gelooft

Universiteit
Let op: Spelling van 1858 hoogeschool, akademie, leerschool voor vele wetenschappen; ook gezamenlijkheid

Universum
Let op: Spelling van 1858 het heelal, wereldgebouw

Uno animo
Let op: Spelling van 1858 Lat., eensgezind, met dezelfde gemoedsgesteldheid. Uno contextu, in eenen zamenhang, onafgebroken. Uno ore, uit eenen mond, eenparig. Uno tenore, in eens voort; in eenen trant

Urachus
Let op: Spelling van 1858 urethra, Lat., de pisbuis. Uracratia, ontmenging of slechte vermenging der pis, als de pis zigtbaar vette en dergelijke deelen bevat. Urane, het pisvat, pisglas. Urecchysis, pisuitstorting, bijzonder in het celweefsel. Urema, eigenlijk, het gepiste. Uresis, het pissen. Ureter, ureteris, ureteres, de pislater, pisgang, pisleider, tusschen nier en blaas. Ureteralgia, pijn in de pisgangen. Ureterodialysis, kwetsing of verscheuring van een of van beide pisgangen. Ureterolithiasis, urolithiasis, verwekking van steenen in de pisgangen. Ureterorrhagia, urethrorhagia, bloeding uit de pisgangen, bloedvloeijing uit de pisbuis. Urethralgia, pisbuispijn. Urethritis, pisbuisontsteking. Urethrophyma, pisbuisgezwel, opzwelling (van enkele plaatsen) in de pisbuis. Urethrospasmus, pisbuiskramp. Urethrotomia, pisbuissnijding. Urethrotomus, een heelkundig mes voor de steensnijding. Uricum, de pisstof. Urina, de pis. Urinosis, pisachtig. Urocele, urocoelia, pisbreuk, uitstorting van pis in het onderlijf, balzakzwelling door uitstorting van pis. Urochezia, ontlasting van pis met den stoelgang. Urocrisia, urocrisis, het kennen eener ziekte uit de pis. Urolittiüs, pissteen. Uromphalus, opzwelling des navels door (werkelijke of vermeende) pis, navelpiszwelling; ontlasting van pis door den navel; eigenlijk, pisnavel. Uroplania, het uittreden en verspreiden van pis in andere deelen. Urorrhagia, sterke pisvloeijing. Urorrhaea, pisvloeijing, pislozing

Urania
Let op: Spelling van 1858 de hemelsche, eene van de negen zanggodinnen, die bijzonder als de uitvindster der sterre-kunde wordt voorgesteld; naam van Venus

Uranikon
Let op: Spelling van 1858 een muzijkinstrument, hetwelk uit twee harpen bestaat, zes octaven heeft en door claviatuur wordt gespeeld; uitgevonden door F. van Holbein

Uraniüm, uraniet
Let op: Spelling van 1858 een nieuw ontdekt metaal, door Klaproth op het einde der vorige eeuw uit de pikblende en den groenen glimmer gescheiden

Uranographie
Let op: Spelling van 1858 de hemelbeschrijving. Uranologie, hemelkunde. Uranometrie, hemelmeting. Uranoskoop, een hemelkijker, hemel-waarnemer. Uranoskopie, hemel-beschouwing of -waarneming. Uranoskopus, de sterreziener; de naam van eenen visch, die beide oogen op het hoofd heeft

Uranus
Let op: Spelling van 1858 (fabelk.) de oudste der Goden en vader van Saturnus; ook eene, door Herschel in 1781 te Londen ontdekte, dwaalster, welke nog verder dan Saturnus van de zon is verwijderd

Urbaan
Let op: Spelling van 1858 steedsch, wellevend, welgemanierd, bevallig. Urbaniteit, de steedsche wellevendheid, welgemanierdheid

Urbanissen
Let op: Spelling van 1858 eene soort van Claris-sernonnen, welke onroerende goederen mogen bezitten

Urd
Let op: Spelling van 1858 het verledene; eene der Nornen, de 3 oud-Noordsche godinnen: Urd, Weranda en Skuld, het verledene, tegenwoordige en toekomstige

Urentia
Let op: Spelling van 1858 Lat., scherpe of bijtende middelen

Urgent
Let op: Spelling van 1858 dringend, noodzakelijk, dat geen uitstel lijdt. Urgentie, drang der omstandigheden, nooddrang

Urias-brief
Let op: Spelling van 1858 een brief, met oogmerk geschreven, om den overbrenger nadeel te doen, en waardoor deze zelf zijn ongeluk moet bewerken; zie de Bijbelsche geschiedenis 2 Samuel 11, vs. 14-17

Uricolacas
Let op: Spelling van 1858 bij de hedendaagsche Grieken, een in den ban gestorvene, van wien zij gelooven, dat zijn ligchaam niet verrot en zijn geest om het graf rondwaart, ten einde de voorbijgangers om te brengen, dewijl hij zich met menschenbloed zou voeden

Urine
Let op: Spelling van 1858 Fr., pis. Urinaal, urinal, Fr., een pisglas; zie voorts Urocriteriüm. Urineren, wateren, zijn water lozen

Urne
Let op: Spelling van 1858 Fr., eene lijkbus, waarin de Ouden de asch van eenen overledene bewaarden; eene waterkruik, welke door de schilders den rivier- of watergoden onder de armen wordt gegeven; eene vaas, tot sieraad op iets geplaatst; ook eene bus, waarin oudtijds de stemmen werden verzameld

Urocriteriüm
Let op: Spelling van 1858 pisteeken; pisbeöordeeling. Uromant, een piswaarzegger, of waarzegger uit de pis. Uromantie, piswaarzeggerij. Uroskoop, een piskijker, pisbeschouwer. Uroskopie, de piskijkerij, pisbeschouwing

Urpheda
Let op: Spelling van 1858 een eed, dien een vrijgelaten gevangene moest afleggen, dat hij zich, wegens de verduurde gevangenschap, niet zoude wreken

Urselinen
Let op: Spelling van 1858 Urseliner-nonnen, eene in de 16de eeuw, ter eere der heilige Ursula, gestichte nonnen orde, welke zich onledig houdt met jonge meisjes op te voeden en zieken te verplegen

Urticatie
Let op: Spelling van 1858 de netelgeeseling (tegen gevoelloosheid of verlamming der ledematen), het geeselen met brandnetels, om in de verslapte ledematen weder leven en warmte te brengen

Usacaperen
Let op: Spelling van 1858 door verjaring bekomen; door lang bezit en gebruik den eigendom van iets verkrijgen. Usacaptie, gebruikneming, eigening door gebruik. Zie Verjaring

Usalton
Let op: Spelling van 1858 eene Georgische munt, omtrent 30 cents waard

Usantie
Let op: Spelling van 1858 usage, usance, Fr., gebruik, gewoonte, handelsgebruik

Usbeken
Let op: Spelling van 1858 oorspronkelijk, een volk. hetwelk zich later in Groot-Bucharije heeft neêrgezet, doch daar, des zomers, nog veelal eene nomadische leefwijze leidt. Dit volk belijdt de Mahomedaansche godsdienst

Usciam
Let op: Spelling van 1858 eene zalf, waarmede de Arabieren van beiderlei kunne zich armen, lippen en andere zigtbare deelen des ligchaams violet kleuren

Uscufi
Let op: Spelling van 1858 eene soort van gouden of vergulde helmen, welke de voorname Janitsaren, alsmede de loopers des Turkschen keizers, vroeger droegen

Uskochen
Let op: Spelling van 1858 een volkstam in Illyrië en Dalmatië; die voorheen gevreesde zeeroovers op de Adriatische Zee waren

Uso
Let op: Spelling van 1858 Lat., usance, Fr., gewone betalingstermijn, wisselgebruik, ééne maand zigt. Uso-wissel, een wissel, welks vervaltijd a uso is bepaald. Uso doppio, dubbele betalingstermijn

Usquebac
Let op: Spelling van 1858 safraanbrandewijn

Ustion
Let op: Spelling van 1858 de branding, het branden, wordt somwijlen ook voor Cauterisatie gebruikt

Usufructus
Let op: Spelling van 1858 Lat., usufruit, Fr., lijftogt, vruchtgebruik. Usufructuariüs, Lat., vruchtgebruiker, vruchttrekker

Usum
Let op: Spelling van 1858 een Turksch woord, hetwelk voor eenen legernaam geplaatst, eenen grooten heer of vorst beteekent

Usure
Let op: Spelling van 1858 Fr., woeker, woekergeld of -winst

Usurpateur
Let op: Spelling van 1858 Fr., usurpator, Lat., onwettige of onregtmatige bezitnemer of bezitter van iets; overweldiger, regerings- of troonsroover. Usurpatie, wederregtelijke aanmatiging; bezitneming, overweldiging; daad, waardoor iemand eene zaak, die hem niet toekomt, zich toeëigent; het onwettige bezit zelf. Usurperen, aan zich trekken, zich aanmatigen, overweldigen, gewelddadig of onregtmatig zich toeëigenen

Usus
Let op: Spelling van 1858 Lat., gebruik. Ex usu, door oefening, volgens gebruik. In usu, gebruikelijk, Ad usum, ten gebruike

Usuëel
Let op: Spelling van 1858 usuel, Fr., gebruikelijk, in gebruik, naar de gewoonte

Ut diesis
Let op: Spelling van 1858 of diese, bij de hedendaagsche Solmisatoren, de toon cis

Ut fa
Let op: Spelling van 1858 in de solmisatie die mutatie, volgens welke op den toon c of f, in plaats van de lettergreep ut, de fa moet gezongen worden

Ut retro
Let op: Spelling van 1858 Lat., zoo als op de voorgaande bladzijde, als achter

Ut supra
Let op: Spelling van 1858 zie U.S

Ut, re, mi, fa, sol, la
Let op: Spelling van 1858 de 6 toonsyllaben (naar Guido Aretin, in de 11de eeuw), naar welke men eertijds de klankladder plagt af te zingen; van daar Utremifasollariërs, zij, die zich van deze 6 syllaben bedienen; vergelijk ook Solfeggiëren en Solmiseren

Ut
Let op: Spelling van 1858 de naam der eerste noot, in de klankladder, anders de C

Utensilia
Let op: Spelling van 1858 (meerv. utensiliën), Lat., utensiles, Fr., gereedschap, bruikbaar huis- en keukengereedschap

Uterini
Let op: Spelling van 1858 zusters en broeders van dezelfde moeder

Uterus
Let op: Spelling van 1858 Lat., de baarmoeder

Utiel
Let op: Spelling van 1858 utile, Lat. en Fr., nuttig, voordeelig, heilzaam; miscere utile dulci, het nuttige aan het aangename paren. Utilisatie, de aanwending ten nutte of ten beste. Utiliseren, ten nutte maken of aanwenden, gebruiken. Utiliteit, het nut, de nuttigheid, bruikbaarheid

Utopia
Let op: Spelling van 1858 utopie, Fr., de naam van een verdicht land, welks inwoners hun leven in wellustige en vadsige ledigheid doorbrengen; het zoogenaamde Luilekkerland. Utopisch, utopiaansch, nergenshuizig; ingebeeld, verdicht. Utopist, een Luilekkerlander, nergensthuis

Utraquisten
Let op: Spelling van 1858 bijnaam, welke voorheen aan eene partij der Hussieten werd gegeven, welke het Avondmaal (sub utraque, namelijk specië) onder beiderlei gedaante wilde uitgedeeld hebben

Uvea,
Let op: Spelling van 1858 (namelijk membrana) Lat., uvêe, Fr., het druivenvliesje in het oog

Uxoriüm
Let op: Spelling van 1858 Lat., bij de Romeinen, eene schatting, welke alle oude vrijers, of zij die ongehuwd bleven, aan de openbare kas moesten betalen

Uycu
Let op: Spelling van 1858 een op de Antilles gebruikelijke drank, welke uit aardappelen, siroop of suikerriet bestaat, en in aarden vaten, door water, tot gisting wordt gebragt

Uzaine
Let op: Spelling van 1858 kleine rivierschepen, welke op de Loire, bijzonder tot vervoer van zout, worden gebezigd

V.
Let op: Spelling van 1858 als Romeinsch cijfergetal, beteekent 5

V.D.
Let op: Spelling van 1858 volente Deo, Lat., zoo God wil

V.a.
Let op: Spelling van 1858 votre altesse, Fr., Uwe Hoogheid

V.a.r.
Let op: Spelling van 1858 votre altesse royale, Fr., Uwe Koninklijke Hoogheid

V.d.m.
Let op: Spelling van 1858 verbi divini minister, dienaar van het goddelijk woord

V.s.
Let op: Spelling van 1858 volti subito, Ital., (muz.) keer schielijk om

V.t.
Let op: Spelling van 1858 vetus testamentum, het Oude Testament

V.v.
Let op: Spelling van 1858 vice versa, heen en weder; omgekeerd

Va!
Let op: Spelling van 1858 Fr., het ga! het gelde! het zij zoo! (in het kaartspelen) va banque, het gelde de bank; va-tout, om alles te gelijk

Va
Let op: Spelling van 1858 eene veldmaat der Chinezen, welke 4 van hunne ellen bedraagt

Vaarschroef
Let op: Spelling van 1858 het tegenoverstaande van moerschroef, of enkel moer, waarin de vaarschroef gaat

Vaas
Let op: Spelling van 1858 vase, Fr., in het algemeen, een vat, pot, groote pul, kunstige bloempot; ook een leemen vat of pot van eene schoone antieke gedaante, welke ook in de beeldende kunsten als sieraad wordt gebruikt. Vasa sacra, Lat., het vaatwerk, dat in de kerken wordt gebruikt

Vacant
Let op: Spelling van 1858 Fr., vacerend, ledig, openstaand, onbezet. Vacantie, de tijd, gedurende welke eene plaats onbezet is; opschorting van ambts-werkzaamheden, rusttijd voor leeraren en leerlingen; ook voor de leden van hooge geregtshoven, regeringsleden, enz. Vacat, Lat., het ontbreekt, is open of onbezet Vacatuur, vacature, Fr., de openvalling, het openstaan of onvervuld zijn van een ambt of post. Vaceren, openstaan, onvervuld zijn

Vaccinatie
Let op: Spelling van 1858 de koepokïnenting. Vaccine, de koepokken, koepokïnenting. Vaccineren, de koepokken inenten. De merkwaardige en gelukkige verbreider der zoo weldadige koepokïnenting was Eduard Jenner, een Engelsche geneesheer, op het einde der vorige eeuw

Vacillatie
Let op: Spelling van 1858 de wankelende, waggelende, of ook trillende beweging eens ligchaams; het wankelen of waggelen; onbestendigheid, besluiteloosheid, wankelmoedigheid. Vacilleren, waggelen, wankelen; besluiteloos of wankelmoedig zijn

Vackmiat-vezier
Let op: Spelling van 1858 de uitdeeler der aalmoezen, een der voornaamste ambtenaren aan het Perzische hof

Vacuf
Let op: Spelling van 1858 bij de Turken, vrome gestichten; ook geschenken aan geestelijke gestichten, onder voorwaarde, dat de gever of zijne erven daarvan zekere jaarlijksche renten bekomen, maar dat het kapitaal, na het overlijden van die allen, aan het gesticht vervalt

Vacuëren
Let op: Spelling van 1858 ledig maken, ontledigen. Vacuiteit, ledigheid, ijlheid. Vacuum, Lat., ledig, ijl; de ledige ruimte. Volgens het gevoelen van eenige geleerden, zoude daar, waar de wereld met alle ligchamelijke en stoffelijke dingen ophoudt, eene ruimte zijn, die ledig van alle, ook nog zoo fijne stof is. Zie Spatie, Spatiüm

Vade-mecum
Let op: Spelling van 1858 Lat., eigenlijk, ga met mij, begeleid mij; iets, dat men altijd bij zich draagt, als een zakboek, eene verzameling van luimige verhalen, snedige gezegden, enz

Vader
Let op: Spelling van 1858 in plaats van het meer gewone pater, in de kloosters der bedelmonniken, degene, die de wereldlijke zaken daarvan bezorgt

Vaders der verlossing
Let op: Spelling van 1858 zie Mathuriners

Vaders van auvergne
Let op: Spelling van 1858 voorheen zeker landelijk genootschap, in het departement Puy de-Dôme, hetwelk men eerst voor een geheim genootschap hield, maar dat, onder den naam van Pinons, Perioup en Guesle, landlieden vereenigde, die de bevordering van deugd en eenvoudigheid van zeden ten doel hadden

Vaders
Let op: Spelling van 1858 kerkvaders, degenen, die van de tijden der Apostelen af tot op Augustinus, over de geschiedenis en de leer der Christelijke godsdienst schreven

Vadimoniüm
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk, de belofte, om voor het geregt te verschijnen; de borgtogt

Vage
Let op: Spelling van 1858 vague, Fr., vagus, Lat., onbepaald, wijdloopig; onduidelijk, weifelend, b.v. in uitdrukking; couleur vague, bij de schilders, eene lichte kleur, of zeker licht, b.v. op de wolken. In vago, onbepaald, in het wild

Vagebond
Let op: Spelling van 1858 vagabond, Fr., vagabundus, Lat., een rondzwerver, landlooper. Vagabonderen, vageren, rondzwerven, het land afloopen, als ledigganger of landlooper rondtrekken

Vagevuur
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk, een veegvuur, schuijervuur; een voorgewende middelstand van smartelijke zuivering, waarin de zielen der menschen, bij hun verscheiden, geraken, om voor eene eeuwige gelukzaligheid vatbaar of rijp te worden; (volgens de leer der Roomsch-Katholijke kerk)

Vahanviez
Let op: Spelling van 1858 de opperste geheimschrijver des konings van Perzië, die hem de ingekomene schriften voorleest, en de antwoorden daarop uitvaardigt

Vakie
Let op: Spelling van 1858 een Perzisch gewigt, 1 once zwaar

Val
Let op: Spelling van 1858 een goud- en zilvergewigt in Oost-Indië, 7 à 9 azen zwaar. Ook een scheepstouw, dienende om de ra's en vlaggen op- en neêr te laten

Valabel
Let op: Spelling van 1858 valable, Fr., geldig, regtsgeldig; aannemelijk; ook de waarde hebbende, van goed allooi zijn (van munten)

Vale!
Let op: Spelling van 1858 Lat., (bij het afscheid nemen) vaarwel! leef gezond! Valediceren, afscheid nemen, vaarwel zeggen; ook afdanken

Valencia
Let op: Spelling van 1858 bij de oude Romeinen, de Godin der gezondheid, welke met de Grieksche Hygea overeenstemde

Valet
Let op: Spelling van 1858 Fr., de boer in het kaartspel; valet de chambre, kamerdienaar

Valetudinariüs
Let op: Spelling van 1858 Lat, valétudinaire, Fr., een ziekelijk mensch, sukkelende zieke, die bestendig krukt, of van eene zwakke gesteldheid is

Valeur
Let op: Spelling van 1858 Fr., valor, Lat., de waarde, muntwaarde, geldigheid eener muntspecie. Valeur reçue, de waarde genoten of ontvangen; eene uitdrukking, waarvan men zich op wissels bedient. Valeur reçue comptant, in gereed geld genoten. Valeur en compte, waarde in rekening. Valeur en marchandises, waarde in koopwaren. Valuatie, waardering, schatting, bijzonder der munten. Valuëren, schatten, waarderen; de waarde der munten bepalen

Valhalla of walhalla
Let op: Spelling van 1858 volgens de oud-Noordsche fabelleer, het verblijf der gesneuvelden in den hemel, de woning der helden aan gene zijde van het graf

Validatie
Let op: Spelling van 1858 de geldigverklaring, goedkeuring (op wissels). Valide, geldig, regtmatig, wettig. Valideren, geldig maken of verklaren; geldig zijn, voor goede betaling gelden. Validiteit, de geldigheid, regtsgeldigheid eener zaak

Valies
Let op: Spelling van 1858 valise, Fr., valigia, Ital., een mantelzak, een langwerpige lederen reiszak

Valreep
Let op: Spelling van 1858 op schepen, touwen met knoopen, welke van het boord naar beneden, bijzonder achter bij de boot hangen, om daartegen op te klimmen

Valuta
Let op: Spelling van 1858 Ital., het bedrag, de waarde (van wissels)

Vampyr
Let op: Spelling van 1858 vampire, Fr., bloedzuiger; eene soort van groote vledermuizen in Amerika, welke den släpenden het bloed uitzuigen; terwijl zij hen met de beweging harer vleugelen verkoelen

Vandalismus of wandalismus
Let op: Spelling van 1858 de dolzinnige ijver of woede, om werken van kunst en genie te vernielen, ontleend aan de Vandalen of Wandalen, waarschijnlijk een Slavische volkstam, die, in de 5de eeuw, Italië overstroomde, en zich aan vele verwoestingen van kunstgewrochten te Rome schuldig maakte. In het algemeen, woesten barbaarschheid

Vanille
Let op: Spelling van 1858 een gewas in Oost- en West-Indië, welks specerijachtige, peulvormige hulsels tot de chocolade worden gebruikt

Vaniteit
Let op: Spelling van 1858 vanité, Fr., vanitas, Lat., ijdelheid, vergankelijkheid. Vanitas vanitatum, et omnia vanitas, ijdelheid der ijdelheden, het is alles ijdel

Vanteren
Let op: Spelling van 1858 roemen, pralen, snoeven

Vapeur
Let op: Spelling van 1858 Fr., damp, welke uit vloeistoffen opstijgt; een dampbad. Vapeurs, dampen, maagopstijgingen, spanningen in het onderlijf; en daaruit ontstaande grillen en kwade luimen, bijzonder bij vrouwen; ook ingebeelde ziekte der dames, om de gebreken van het hart en de opvoeding te bemantelen. Vaporeren, dampen, vervliegen. Vaporisatie, de uitdamping, uitwaseming

Vara
Let op: Spelling van 1858 eene soort van harpoen, waarmede de Spanjaarden op de West-indische eilanden de schildpadden dooden. Ook eene Spaansche lengtemaat

Varding
Let op: Spelling van 1858 Vierding, Fierding, eene kleine munt in Riga, waarvan 60 eenen zilveren dukaat doen.

Varia
Let op: Spelling van 1858 Lat., gemengde zaken; velerlei, allerlei. Variabel, variable, Fr., veranderlijk, onbestendig. Varianten, (variate lecteones), de verschillende lezingen (van den tekst der hand- en drukschriften), welke meestal door de afschrijvers zijn veroorzaakt. Variatie, variation, Fr., verscheidenheid, verandering, bijzonder in de muzijktoonen. Variëren, veranderen, afwisselen, onderscheiden zijn, ontaarden. Variëteit, variëtas, Lat., afwisseling, verscheidenheid; afwijking, onderscheid, b.v. in soort en hoedanigheid van waren enz.; variëtas delectat, verscheidenheid behaagt. Variorum, Lat., de Nederlandsche uitgaven der klassieke schrijvers, met de verschillende lezingen en aanmerkingen van onderscheidene schrijvers

Varicellen
Let op: Spelling van 1858 de windpokken, valsche pokken

Varicocele
Let op: Spelling van 1858 krampaderbreuk, bloed-adergezwel. Varicomphalus, een krampadergezwel of bloedader-knoop aan den navel

Varinas
Let op: Spelling van 1858 een bekende rooktabak, naar de Amerikaansche stad Varinas zoo geheeten

Variolen
Let op: Spelling van 1858 variolae, Lat., de pokken, kinderpokken; kinderziekte. Varioliden, gewijzigde pokken

Varioliet
Let op: Spelling van 1858 een steen van donkergroene kleur, met ronde, graauwachtige vlekken

Varix
Let op: Spelling van 1858 aderbreuk, bloedaderknoop, aderkrop, krampader; een gezwel dat, door tegennatuurlijke uitzetting eener bloedader, op een of meer plaatsen ontstaat. Varix anevrismaticus, pols-bloedadergezwel, kramp-slagadergezwel

Varroniaansche époque
Let op: Spelling van 1858 de tijd-rekening van de bouwing van Rome, naar Varro, die dezelve in het 3de jaar der 6de Olympiade, of 753 jaren vóór Christus bepaalde

Vartabets
Let op: Spelling van 1858 eene soort van Armenische monniken, welke plaatsvervangers der bisschoppen of zelfs bisschoppen en leeraars der godsdienst zijn

Varus
Let op: Spelling van 1858 Tonthus, Venusbloem, puistjes in het gezigt of kleine harde knobbeltjes, door scherpe stoffen of belette uitwaseming ontstaande

Vasal of vassaal
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk, al wie iemands brood eet en tot zijn gezin behoort; bijzonder een lid van het gezin van eenen koning of vorst, aan wien men, in het middeleeuwsch Latijn, den naam van vassus, zoo als naderhand dien van familiaris, gaf; en daar zulke lieden doorgaans met leenen werden beschonken, een leenman; voorts ook, in het algemeen, een onderdaan, afhangeling

Vaticanus
Let op: Spelling van 1858 een Romeinsche god, die bij de kinderen het begin der menschelijke stem bestuurde

Vaticinia
Let op: Spelling van 1858 Lat., waarzeggerijen, voorzeggingen, voorspellingen

Vatikaan
Let op: Spelling van 1858 vaticanus, Lat., vatican, Fr., eigenlijk, een der zeven bergen van Rome; het pauselijk paleis en hof op dien berg gelegen; ook de pauselijke stoel en troon

Vaudeville
Let op: Spelling van 1858 Fr., een volkslied; straatlied. Ook een klein tooneelstuk, waarin liedjes, naar bekende zangwijzen, worden gezongen

Vauxhall
Let op: Spelling van 1858 Eng., een prachtige lusttuin, eene verzamelplaats tot publieke vermakelijkheden in warme zomernachten, welke ook, om reden van de fraaije verlichting, heerlijke muzijk, veelal druk wordt bezocht

Veadoren
Let op: Spelling van 1858 de opzieners in de rent-kamer in Portugal, van wie ieder een' zekeren tak der inkomsten onder zich heeft

Vectis
Let op: Spelling van 1858 hevel, hefijzer, zeker heelkundig werktuig, bij het trepaneren in gebruik

Vector
Let op: Spelling van 1858 (Radiüs) Lat., in de meetkunde, de regte lijn, die, uit het brandpunt eener ellips, tot den omtrek wordt getrokken

Vedas
Let op: Spelling van 1858 eene verzameling van de vier oudste gewijde boeken der Hindo's, welke hunne godsdienstige gevoelens over God, de ziel en de wereld behelzen

Vedette
Let op: Spelling van 1858 Fr., eene ruiterwacht, een voorpost te paard; ook een schilderhuisje op den vestingwal

Veem
Let op: Spelling van 1858 een onderling verbonden gezelschap; een der twee bijzondere rotten van Amsterdamsche waagdragers, die zich, door de bijnamen van klapmutsen en bontehoeden, onderscheiden. Veemgerigt, heimelijk gerigt, de bloedban, (bijzonder in de middeleeuwen) waardoor men de destijds plaats hebbende gebrekkige regtsöefening verbeteren, en inzonderheid geweld, onderdrukking en moord straffen wilde. De veemregters vergaderden meestal in afgelegene bosschen en onderaardsche gewelven, en hadden overal hunne bespieders. Hij, die voor hunne vergadering werd geroepen, moest daar verschijnen, of anders duchten door sluipmoord te vallen. Verscheidene gruweldaden, en de verkorting eindelijk van de regten der wettige overheid, veroorzaakten, in het begin der zestiende eeuw, hunne uitroeijing

Veerling (quadrans)
Let op: Spelling van 1858 een zilveren muntje, waarop 3 torens, met eene poort in het midden, door de stad Hamburg, sedert 1336, geslagen, en van welke er 4 eene waarde van 30 cents hebben

Veete
Let op: Spelling van 1858 Veede, haat, wrok, vijandschap

Vegasche kogels
Let op: Spelling van 1858 gewone Duitsche 30 ponds bommen, welke, uit een' door Vega verbeterden, mortier geschoten, 1600 vademen ver dragen

Vegetabiliën
Let op: Spelling van 1858 planten, gewassen; ook plantenspijzen. Regnum vegetabile, Lat., het plantenrijk. Vegetatie, de- wasdom, groeijing, het plantenleven. Vegetatief, groei-jend, wassend. Vegeteren, wassen, groeijen, de levenskracht uit de aarde trekken; ook een plantenleven leiden, leven zonder eenige werkzaamheid te verrigten

Vegetominerale zeep
Let op: Spelling van 1858 eene, uit mineraal alcali en zuivere olijfolie vervaardigde, zeep

Vehement
Let op: Spelling van 1858 hevig, onstuimig, harts-togtelijk. Vehementie, véhêmence, Fr., hevigheid, drift, onstuimigheid

Vehikel
Let op: Spelling van 1858 vehiculum, Lat., een voertuig, vervoermiddel, bezorgings- of gelegenheidsmiddel, hetwelk primitief door keizer Nerva in Italië is daargesteld, en waartoe de voerlieden, inet paarden of muildieren, bestendig gereed moesten staan

Veine
Let op: Spelling van 1858 Fr., vena, Lat., ader; en veine zijn, tot eenig werk gunstig gestemd of opgewekt zijn. Vena poëtica, Lat., de dichtader, geschiktheid tot het verzen maken. Veineus, veineux, Fr., tot de aderen behoorende

Veits- of St. Vitus-dans
Let op: Spelling van 1858 eene zeer zonderlinge ziekte, welke echter vroeger meer gewoon was dan thans, en in eene soort van stuipen krampachtige trekkingen in de uiterste ledematen bestaat, in de krampachtige beweging der vingers, en in de voeten een onwillekeurig springen of dansen veroorzaakt. Zie dienbetreffende Tarantula

Vejovis
Let op: Spelling van 1858 volgens sommigen Pluto, volgens anderen een bijzondere God der Romeinen, het booze grondwezen, waaraan zij offerden, opdat het hun geen nadeel zoude berokkenen

Veka
Let op: Spelling van 1858 eene korenmaat in Hongarije, omtrent een half Nederl. mud of hectoliter

Veldtrein
Let op: Spelling van 1858 de gezamenlijke nasleep van een leger in het veld, als geschut, voertuig voor krijgsbehoeften, en verdere noodwendigheden, met de daartoe behoorende paarden en manschappen

Veldtros
Let op: Spelling van 1858 veld- of krijgspakkaadje, en de daarbij behoorende personen

Veleda
Let op: Spelling van 1858 Velleda, eene, in de eerste eeuw levende, maagd en waarzegster, welke door sommige Duitsche volken goddelijk werd vereerd

Velg
Let op: Spelling van 1858 de buitenste omtrek van een rad

Velinische godin
Let op: Spelling van 1858 eene Godin, wier beeld zich op eenige oude munten bevindt. Zij wordt door velen voor Minerva gehouden, welke van de stad Velia dien naam zou bekomen hebben

Vellon
Let op: Spelling van 1858 Velon, de koperen munt in Spanje, waarvan twee stuks realen met één reaal in zilver of de plata in waarde gelijk staan

Veloce
Let op: Spelling van 1858 (muz.) snel, gezwind, zooveel als presto. Velocissimo, zeer snel

Velocipède of draisine
Let op: Spelling van 1858 Fr., een snellooper, loopwielen; een werktuig, hetwelk men, daarop zittende als op een paard, met de voeten in beweging brengt, om alzoo spoedig voort te gaan

Velociteit
Let op: Spelling van 1858 vélocité, Fr., snelheid, gezwindheid

Velte
Let op: Spelling van 1858 eene oud-Fransche maat voor natte waren, 6 kan houdende

Velyn
Let op: Spelling van 1858 perkement-papier; fijn en glad papier, hetwelk van het vel van zeer jonge kalveren, lammeren en geiten wordt vervaardigd

Venaal
Let op: Spelling van 1858 vénal;, Fr., veil, te koop; omkoopbaar. Venaliteit, de veilheid, omkoopbaarheid

Vendita
Let op: Spelling van 1858 Venta, in Spanje, eene eenzaam liggende herberg; eene verkoopplaats; voddemarkt; ook eene vergaderplaats

Vendu
Let op: Spelling van 1858 Vente, Fr., verkoop, verkooping; bijzondere opveiling bij enkele stukken of deelen en tegen contante betaling

Vendémiaire
Let op: Spelling van 1858 de wijn- of eerste herfstmaand, in den Fransch-republikeinschen almanak

Veneficiüm
Let op: Spelling van 1858 Lat., de giftmenging vergiftiging; betoovering door een' liefdedrank. Veneficus, een giftmenger; venefica, eene giftmengster. Venenum, vergift, venijn; ook boosheid

Venerabel
Let op: Spelling van 1858 vénérable, Fr., eerbiedwaardig, vereeringswaardig. Venerabile, het hoogwaardige, de gewijde ouwel of hostie (in de Roomsch-Katholijke kerk). Veneratie, de vereering, eerbiediging. Venereren, vereeren, eerbiedigen, eerbied betoonen

Venerisch
Let op: Spelling van 1858 eigenlijk, hetgene Venus betreft, maar gewoonlijk, in eenen slechten zin; veneriek, met de Venusziekte besmet, dezelve betreffende of daartoe behoorende

Venetiaansch glas
Let op: Spelling van 1858 een voortreffelijk wit glas, dat niet ver van Venetië, op een klein eiland, bij de stad Murano, van bergkristal en andere zuivere steenen, en de beste alcali van Alexandrië wordt vervaardigd

Venia
Let op: Spelling van 1858 Lat., verlof; venia aetatis, afslag van eenige jaren der minderjarigheid: mondigverklaring. Het veniam aetatis bekomen, vóór den tijd meerderjarig worden verklaard

Vennoot
Let op: Spelling van 1858 een deelgenoot, compagnon, medehandelaar. Vennootschap, handelsgemeenschap, handelsgezelschap; een vennootschap met iemand sluiten, een handelsgemeenschap of compagnieschap met iemand aangaan

Venta
Let op: Spelling van 1858 zie Vendita

Ventiel
Let op: Spelling van 1858 ventil, Fr., in de orgels, de lucht- of windklep, welke belet, dat de wind, die door de blaasbalken inde pijpen wordt gedreven, niet weder terug kan gaan; ook, om den wind uit te laten; bij de pompen, de klep, welke de terugvalling van het water verhindert. Ventilatie, luchting, zuivering; een naauwkeurig onderzoek, eene zifting, breedvoerige uiteenzetting, b.v. van eene zaak en hare omstandigheden enz. Ventilator, een windvang, luchttrekker; luchtreiniger; een toestel, om versche lucht in een vertrek te brengen. Ventileren, luchten; iets rijpelijk onderzoeken, eene zaak van alle kanten beschouwen; schiften

Ventjagers
Let op: Spelling van 1858 wind- of haringjagers, de ligte schepen, welke het eerst van de haringvangst terug komen

Ventose
Let op: Spelling van 1858 Fr., de windmaand, in den Fransch-republikeinschen almanak, van 19 Februarij tot 20 Maart

Ventriloguïst
Let op: Spelling van 1858 Ventriloque, Fr., een buikspreker. Zie Gastriloog

Venus
Let op: Spelling van 1858 (fabelk.) de Godin der liefde; geslachtsliefde, wellust; (sterrek.) eene dwaalster, ook de morgen- en avondster genoemd

Venusbal
Let op: Spelling van 1858 zandbal, een, bijzonder venerisch, teelbalgezwel. Venusberg, in de chiromantie, de vleezige verhevenheid in de hand, onder den duim

Ver sacrum
Let op: Spelling van 1858 een offer, dat de Romeinen in den dringendsten nood, b.v. in den 2den Punischen oorlog, aan de goden offerden, en uit al het vee bestond, dat van den 1sten Maart tot den 1sten Mei was geboren

Deze woordenlijst staat niet meer online

Zoek

Online taaltest

Recent gezocht