Kopie van `Vlaams Parlement: De kracht van je stem`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Vlaams Parlement: De kracht van je stem
Categorie: Politiek
Datum & Land: 11/05/2007, BE
Woorden: 49


Actuele vragen
Een actuele vraag is een beknopte, mondelinge vraag over een actueel probleem die een Vlaamse volksvertegenwoordiger in de plenaire vergadering aan een minister kan stellen. Ze wordt onmiddellijk, kort en mondeling beantwoord tijdens het wekelijkse vragenuur. De vragen kunnen kort voor de vergadering worden ingediend, waardoor volksvertegenwoordigers zeer actuele onderwerpen kunnen aansnijden. De actuele vragen worden gepubliceerd in de Handelingen van de plenaire vergaderingen.

Amendement
Een amendement is een voorstel om de tekst van een ontwerp of voorstel van decreet, een voorstel van resolutie of een motie te wijzigen. De Vlaamse volksvertegenwoordigers en de Vlaamse regering kunnen amendementen indienen. Amendementen kunnen zowel tijdens de bespreking in de commissie als in de plenaire vergadering ingediend worden. In elke vergadering wordt er gestemd over de amendementen die daar werden ingediend.

Begroting
Een begroting is een jaarlijkse schatting die de Vlaamse regering maakt van de inkomsten en uitgaven van Vlaanderen voor het volgende jaar. Die schatting wordt in de vorm van twee ontwerpen van decreet ter goedkeuring aan het Vlaams Parlement voorgelegd. De regering mag pas inkomsten innen en uitgaven doen wanneer het parlement de begroting heeft goedgekeurd.

Beleidsbrief
Een beleidsbrief is een document waarin de minister elk jaar een overzicht geeft van wat hij gedaan heeft, hoe hij zijn begroting heeft uitgevoerd, en wat hij in het volgende jaar gaat doen. Een beleidsbrief is dus een verantwoording van de minister over zijn beleid.

Beleidsnota
Een beleidsnota is een document waarin een minister aangeeft hoe hij of zij voor zijn of haar bevoegdheden het regeerakkoord zal realiseren in de loop van de legislatuur. De ministers moeten de beleidsnota’s indienen bij het begin van een nieuwe legislatuur.

Bevoegdheden
een bevoegdheid is het recht om een bepaalde handeling uit te voeren. Zo is Vlaanderen bij voorbeeld niet bevoegd om beslissingen te nemen over defensie of over de pensioenen (dat zijn federale bevoegdheden), maar is het wel bevoegd over onderwijs en welzijnsbeleid zoals bejaardenzorg en kinderopvang, cultuur, enz.

Blanco stem
wanneer kiezers op het stembiljet dat ze krijgen geen kandidaat of lijst van hun keuze aanduiden, is dat een blanco stem. Blanco stemmen worden niet meegerekend bij de verdeling van de zetels.

Campagne
een verkiezingscampagne is de stelselmatige propaganda die men gaat voeren voor een kandidaat of een lijst van een politieke partij. Tijdens de verkiezingscampagne proberen partijen zo goed mogelijk hun programma voor te stellen en proberen ze de kiezers te overtuigen om voor hen te stemmen.

Censuur
censuur is een beknotting van de vrijheid van meningsuiting. Het betekent dat de overheid vooraf gaat kijken wat gepubliceerd of gezegd zal worden in de pers, op het toneel, in films of zelfs in brieven. Als er daarin dingen zijn die de overheid schrapt of verbiedt, is dat censuur.

Coalitie
Een coalitie is een samenwerking tussen twee of meer partijen. Om goed te kunnen regeren moet je minstens de helft +1 van alle zetels hebben. Geen enkele partij is zo groot. Daarom gaan verschillende partijen samenwerken. Zo´n samenwerking heet een coalitie.

Commissie
Omdat het onmogelijk is om alle beleidsthema’s steeds met 124 volksvertegenwoordigers tegelijk te bespreken, zijn er in het parlement commissies die gespecialiseerd zijn in bepaalde bevoegdheidsdomeinen (zoals onderwijs, welzijn, economie, enz.). In zo een commissie zitten 15 volksvertegenwoordigers (en 15 plaatsvervangers), die het voorbereidende werk doen en de ontwerpen en voorstellen van decreet voor hun domein bespreken, zij bespreken ook de begroting en stellen vragen aan de minister, enz. Pas nadat de commissie zijn werk heeft gedaan, gaat een ontwerp of voorstel van decreet naar de plenaire vergadering.

Consensus
een algemeen gedeelde opvatting, een gelijkheid van opvattingen bij iedereen.

Decreet
Een decreet van het Vlaams Parlement is een Vlaamse wet. Een decreet heeft dezelfde rechtskracht als een wet van het federale Parlement. Decreten kunnen door een minister aan het parlement worden voorgelegd ter bespreking, dat zijn ontwerpen van decreet. Decreten kunnen ook door de volksvertegenwoordigers zelf worden voorgesteld, dat zijn dan voorstellen van decreet. Pas nadat een voorstel of ontwerp van decreet in de commissie en in de plenaire vergadering werd besproken en goedgekeurd met een meerderheid van stemmen, is het aangenomen.

Democratie
democratie wil zeggen dat het hele volk aan de politieke besluitvorming deelneemt, in een parlementaire democratie gebeurt dat via vertegenwoordigers in het parlement. De volksvertegenwoordigers krijgen als het ware de opdracht van de bevolking om in hun plaats over concrete situaties te beslissen. Door verkiezingen worden de volksvertegenwoordigers geëvalueerd op hun politieke werk, door verkiezingen heeft de bevolking dus invloed op het bestuur.

Dictatuur
een dictatuur of een autoritaire staat is een staatsvorm waarin de macht toekomt aan één persoon of een klein groepje van personen. In een dictatuur zijn vrijheden en rechten van burgers beperkt:mensen kunnen niet zeggen wat ze willen, ze kunnen zonder eerlijk proces worden gevangen gezet, ze mogen geen kritiek uiten, enz. Dictatuur staat tegenover democratie, maar vaak is de tegenstelling niet zo wit-zwart. Zoals een staat meer of minder democratisch kan zijn, zo zijn er ook staten die meer of minder autoritair geregeerd worden.

Federale Staat
een federale staat is een staat die bestaat uit verschillende deelstaten. Die deelstaten vormen samen een ‘federatie’. Niet alleen België is een federale staat, ook bij voorbeeld Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Spanje zijn federale staten.

Fractie
Een fractie is een groep van volksvertegenwoordigers die zich binnen het parlement organiseert met het oog op samenwerking. De leden van een fractie behoren in principe allen tot dezelfde politieke partij of dezelfde strekking. Men spreekt van een fractie vanaf drie volksvertegenwoordigers.

Gemeenschap
In 1970 werden de Vlaamse, de Franse en de Duitstalige gemeenschap opgericht. De Vlaamse Gemeenschap omvat alle inwoners van het Nederlandse taalgebied en de Brusselse Vlamingen, dat zijn de bewoners van het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad die Nederlands spreken. De Franse Gemeenschap omvat alle inwoners van het Franse taalgebied en de Franstalige Brusselaars. De Duitstalige Gemeenschap omvat alle inwoners van het Duitse taalgebied. Elke gemeenschap heeft een eigen parlement dat voor bepaalde bevoegdheden decreten met kracht van wet kan goedkeuren, en een eigen regering, die de decreten moet uitvoeren en toepassen.

Grondwet
in de Grondwet staan de basisprincipes van de democratische rechtstaat. Onze grondwet bevat volgende basisprincipes:
- Alle Belgen zijn gelijk voor de wet
- De scheiding der machten, dit zijn de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechterlijke macht
- Wetten komen tot stand bij meerderheidsbesluiten
- Er is een onafhankelijk gerecht, maar wel gecontroleerd
- Er is persvrijheid

Hoorzitting
Een hoorzitting is een commissievergadering waarbij specialisten in een bepaald domein (bij voorbeeld verkeer, gezondheid, milieu, …), uitgenodigd worden om hun visie over een concreet probleem te geven. Hoorzittingen worden meestal georganiseerd om meer duidelijkheid te krijgen over de context, de maatschappelijke gevolgen of de technische aspecten van een probleem.

Interpellatie
Een interpellatie is een belangrijk middel voor een volksvertegenwoordiger om de regering te controleren, door een minister te ondervragen over diens beleid. Interpellaties handelen over zaken van algemeen belang. Ze geven aanleiding tot een debat waarin elk lid van het Vlaams Parlement zijn of haar mening kan geven.

Kartel
een kartel is een verbond tussen verschillende partijen om samen een verkiezingslijst te vormen.

Kiesdeler
De kiesdeler is een getal dat aangeeft hoeveel stemmen je moet hebben voor één zetel.

Kiesdrempel
een kiesdrempel is een bepaald percentage van de geldige stemmen die een lijst moet behalen, om te kunnen meedoen aan de zetelverdeling. Als de kiesdrempel 5 % is, en een partij behaalt slechts 4 % van de geldige stemmen, dan kan die partij niet meedoen aan de zetelverdeling.

Kieskring
Een kieskring is het grondgebied waarbinnen de partijen een lijst kunnen voordragen. De politieke partijen die in het hele Vlaamse Gewest willen deelnemen aan de verkiezingen moeten dus in elke kieskring een andere lijst met kandidaten voordragen. Per kieskring zijn er een vooraf bepaald aantal zetels te verdelen. Dat aantal hangt af van het inwonersaantal in de betrokken kieskring.

Legislatuur of zittingsperiode
De legislatuur of zittingsperiode is de termijn waarvoor een parlement verkozen wordt. Voor het Vlaams Parlement is de legislatuur sedert 1999 vijf jaar. Het Vlaams Parlement is een legislatuurparlement. Dat betekent dat het Parlement niet ontbonden kan worden voordat de legislatuur voorbij is:er kunnen dus geen vervroegde verkiezingen voor het Vlaams Parlement plaatsvinden. In het federale parlement kan dat wel.

Lijstduwer
de laatste kandidaat op een kieslijst. Vaak zet men hier een populaire politicus, die niet echt verkozen wil worden maar die hiermee wel aangeeft dat hij de lijst volop steunt en er figuurlijk ‘een duwtje’ aan wil geven.

Lijststem
een stem bovenaan een kieslijst. Met een lijststem geef je aan dat je akkoord gaat met de volgorde van de kandidaten, zoals die op de lijst staan.

Lijsttrekker
De man of vrouw die op de eerste plaats van een kieslijst staat, noemen we de lijsttrekker. Het is meestal een zeer populaire politicus.

Meerderheid
Bij een stemming moeten de volksvertegenwoordigers zich uitspreken of ze voor of tegen een voorstel zijn. Een voorstel wordt pas aangenomen als het een meerderheid van de stemmen behaalt, dus de helft van de stemmen + 1. Volksvertegenwoordigers kunnen zich ook onthouden:dat wil zeggen dat ze zich niet uitspreken (dus niet voor of niet tegen).

Minister
Een Vlaams minister heeft de verantwoordelijkheid over een of meer thema’s waar Vlaanderen bevoegd voor is. Hij is de baas van een deel van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, waar ambtenaren hem bijstaan in de uitvoering van het beleid.

Minister-president
de Minister-president is het hoofd van de Vlaamse regering. Hij is de voorzitter van de vergadering van de ministers, de ministerraad.

Motie
Moties zijn officiële teksten van de Vlaamse volksvertegenwoordigers waarin de meest diverse zaken worden geregeld. Een motie kan bij voorbeeld een aanbeveling doen aan de regering, een motie kan ook vragen om een bepaald onderwerp met spoed te bespreken, enz.

Motie van wantrouwen
dit is een motie waardoor het Vlaams Parlement zegt dat het geen vertrouwen meer heeft in de volledige Vlaamse regering of in één of meer ministers. Het parlement moet dan ook opvolgers voorstellen voor de hele regering of voor de minister(s) waarin ze geen vertrouwen meer heeft. Een motie van wantrouwen kan door elke Vlaamse volksvertegenwoordiger worden ingediend na het debat over een regeringsverklaring, een regeringsmededeling of een beleidsnota of na een interpellatie. Als de plenaire vergadering een motie van wantrouwen aanneemt, is de hele regering of de minister(s) waarin er geen vertrouwen meer is, ontslagen en worden de voorgestelde opvolgers benoemd.

Nationaal nummer
het nummer dat onder bepaalde voorwaarden aan een partij toegekend wordt voor de verkiezingen en dat voor alle lijsten van die partij gebruikt wordt.

Ongeldige stem
een ongeldige stem is een stem die niet mee gerekend wordt bij de zetelverdeling omdat het stembiljet niet correct werd ingevuld:bv. wanneer op verschillende kandidaten op verschillende lijsten werd gestemd is de stem ongeldig, of wanneer op het stembiljet werd geschreven.

Opkomstplicht
Opkomstplicht wil zeggen dat iedereen die stemgerechtigd is, verplicht is om zich op de dag van de verkiezingen aan te melden in een stembureau. In de meeste Europese landen is er geen opkomstplicht, maar enkel stemrecht. Stemrecht is het recht om bij de verkiezingen te mogen stemmen op een partij of kandidaat van jouw keuze.

Oppositie
de volksvertegenwoordigers die oppositie voeren, verzetten zich tegen de regerende meerderheid. Zij maken dus geen deel uit van de coalitie en zullen meestal tegen de voorstellen en ontwerpen van de meerderheid stemmen.

Oppositiepartij
een oppositiepartij is een partij die geen deel uitmaakt van de coalitie en meestal tegen de voorstellen van de meerderheid stemt.

Oproepingsbrief of oproepbrief
De oproepbrief is een kaart waarmee mensen worden opgeroepen om te komen stemmen.

Plenaire vergadering
De plenaire vergadering is de algemene vergadering van alle 124 Vlaamse volksvertegenwoordigers, die wordt voorgezeten door de voorzitter van het Vlaams Parlement. Ze is het hoogste orgaan van het Vlaams Parlement. Ook de ministers nemen deel aan de plenaire vergaderingen, maar mogen niet mee stemmen. De plenaire vergadering kan eisen dat ze aanwezig zijn. De plenaire vergadering komt bijeen in de Koepelzaal van het Vlaams Parlementsgebouw.

Politieke partij
een politieke partij is een groep mensen die ongeveer hetzelfde denken over het besturen van een land of een regio. Mensen die dezelfde mening hebben kunnen samen een politieke partij oprichten. Samen zijn ze sterker dan alleen. Op die manier proberen ze hun ideeën uit te voeren. Ze zullen hun ideeën in een partijprogramma neerschrijven en zo veel mogelijk mensen proberen te overtuigen van hun ideeën.

Portefeuille
De bevoegdheden waar een minister verantwoordelijk voor is noemt men zijn portefeuille.

Regeerakkoord
Een regeerakkoord is een overeenkomst tussen de partijen die samen een meerderheid gaan vormen en samen gaan regeren. Het is een overeenkomst over de dingen die ze samen willen realiseren gedurende de regeerperiode.

Resolutie
een resolutie is een aanbeveling van het Vlaams Parlement aan de Vlaamse regering over maatregelen of beleidsopties die de regering zou moeten nemen. Een resolutie houdt geen verplichtingen in voor de Vlaamse regering, maar heeft wel politiek gezag. Elke volksvertegenwoordiger kan een voorstel van resolutie indienen.

Verzoekschrift
Een verzoekschrift of een petitie is een brief, gericht aan (de voorzitter van) het Vlaams Parlement, waarin iemand een verzoek formuleert. Dat kan een klacht zijn, een vraag om het beleid of de decreten te wijzigen, of een ander voorstel. Wanneer een verzoekschrift aan de indieningsvoorwaarden voldoet (vb. het moet ondertekend zijn, het moet over Vlaamse bevoegdheden gaan) wordt het onderzocht en besproken door het Vlaams Parlement.

Voorkeurstem
Een voorkeurstem of een naamstem is een stem op een bepaalde kandidaat op de kieslijst. Je duidt dan iemand aan die jouw voorkeur geniet, boven de voorgestelde volgorde van de lijst. Binnen één lijst mag je verschillende voorkeurstemmen geven.

Zetel
een zetel in het politieke taalgebruik wil zeggen een plaats als lid van het parlement. Wanneer men zegt dat een partij 10 zetels heeft behaald, dan wil dat dus zeggen dat er 10 vertegenwoordigers van die partij lid zullen zijn van het parlement.

Zetelverdeling
De zetelverdeling geeft aan hoeveel zetels iedere partij heeft in het parlement. De zetelverdeling wordt voor de Vlaamse en Europese verkiezingen berekend volgens het “systeem D’Hondt”.