Kopie van `Begrippenlijst sociaal-cultureel volwassenenwerk`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Begrippenlijst sociaal-cultureel volwassenenwerk
Categorie: Onderwijs
Datum & Land: 15/05/2007, BE
Woorden: 203


Actief burgerschap
Het actief engagement of de actieve betrokkenheid van individuele burgers op één of meerdere maatschappelijke domeinen (politiek, sociaal, cultureel en economisch). Deze vorm van burgerschap hangt samen met de rechten en plichten van iedere burger en-of de activiteiten waarmee burgers het deel uitmaken van een gemeenschap demonstreren. Zie ook: burgerschap

Afdeling
Een duurzame zelforganisatie van vrijwilligers als een elementair onderdeel van een sociaal-culturele vereniging. De vrijwilligers nemen de verantwoordelijkheid op voor de bestuurlijke en inhoudelijke werking van de afdeling.

Afstandsonderwijs
Onderwijs op afstand, al dan niet schriftelijk, gebruik makend van internet, radio, televisie, …

Agogie
Die beïnvloedingsprocessen, waarin welbewust en op deskundige wijze gestreefd wordt naar verbetering van een bestaande toestand, althans naar een verandering van deze toestand in de wenselijk geachte richting. Zie ook: sociale agogie

Agogiek
Systematische uiteenzetting (theorie) van de grondslagen, doelstellingen, inhouden, methoden en organisatievormen van de beïnvloeding (beheer, beleid, begeleiding) met betrekking tot intermenselijke relaties en relatievorming.

Agologie
Wetenschap van de agogie. Zie ook: agogie

Amateurkunsten
Elke kunstvorm die in het kader van het sociaal-culturele gebeuren aan de burger de kans biedt om zich via kunstbeoefening en -beleving te ontplooien en zijn potentiële creatieve vermogens te ontwikkelen op vrijwillige basis en zonder beroepsmatige doeleinden.

Andragogie
Het geheel van deskundige sociale, culturele en educatieve activiteiten ter verbetering van de leer- en handelingsmogelijkheden van volwassen personen.

Andragogiek
Systematische uiteenzetting (theorie) van grondslagen, doelstellingen, inhouden, methoden en organisatievormen betreffende het geheel van deskundige sociale, culturele en educatieve activiteiten ter verbetering van de leer- en handelingsmogelijkheden van volwassen personen.

Andragologie
Wetenschap van de andragogie.

Animatie
Activiteiten gericht op de activering, verlevendiging en verstrooiing van personen of groepen.

Animator
Persoon die voornamelijk animatie begeleidt. Zie: animatie.

Basiseducatie
Onderwijs aan volwassenen gericht op het aanleren van sociale vaardigheden en basisvaardigheden in lezen, schrijven en rekenen. Deze onderwijsvorm is bestemd voor in Nederland en Vlaanderen wonende autochtone en allochtone volwassenen die niet leerplichtig zijn en een onderwijsachterstand hebben.

Basisvaardigheid
Specifiek soort vaardigheid met betrekking tot de basis van lezen, schrijven, rekenkunde en ICT. Zie ook: vaardigheid

Basisvorming
Het geheel van kennis, vaardigheden en attitudes waarover iedereen zou moeten beschikken om zich naar behoren te kunnen handhaven in een moderne samenleving en om te kunnen bijdragen aan haar verdere ontwikkeling.

Begeleid Individueel Studeren
Vorm van volwassenenonderwijs waarbij cursisten onder begeleiding van een mentor de stof thuis verwerken en opdrachten maken. Sinds 2003 is BIS een virtueel platform en verloopt de communicatie en uitwisseling van studiepakketten digitaal. Het afstandsonderwijs is bedoeld voor volwassenen die een getuigschrift of diploma willen behalen voor de examencommissies van de Staat of de Gemeenschap, die promotie willen maken in hun bedrijf, die een andere job ambiëren of die gewoon hun kennis over bepaalde vakken willen opkrikken.

Behoefte
Al dan niet bewust gemis van iets dat niet of zeer bezwaarlijk ontbeerd kan worden.

Behoeftedetectie
Het detecteren en analyseren van specifieke behoeften, bijvoorbeeld educatieve behoeften.

Belangenbehartiging
Het expliciteren en verdedigen van datgene waar bepaalde personen of groepen hun voorspoed mee kennen.

Belangenorganisatie
Organisatie gericht op belangenbehartiging. Zie ook: belangenbehartiging.

Beleidsnota
Een beleidsnota is een document waarin een Vlaams minister aangeeft hoe hij of zij voor zijn of haar bevoegdheden het regeerakkoord zal realiseren in de loop van de legislatuur. De ministers moeten de beleidsnota's indienen bij het begin van een nieuwe legislatuur.

Beleidsplan
Een sturingsmiddel waarmee de organisatie de werkzaamheden richt op de missie, de gemeenschappelijke opdracht of de bestaansreden van de organisatie. De missie wordt vertaald in algemene en concrete doelstellingen. De organisatie omschrijft in het beleidsplan hoe de beschikbare mensen en middelen zullen worden ingezet om deze doelstellingen te realiseren.

Beroepsopleiding
De algemene aanduiding van het beroepsgerichte educatieve werk met volwassenen in al zijn vormen, met inbegrip van de beroepsgerichte vorming die in het kader van het onderwijs wordt aangeboden.

Beweging
Een organisatie met een landelijk karakter die gespecialiseerd is in een thema of een cluster van nauw verwante thema's. Een beweging organiseert activiteiten op het vlak van sensibilisatie, educatie en sociale actie met het oog op maatschappelijke verandering, ze richt zich daartoe op een ruim publiek. Een beweging heeft een educatieve en een maatschappelijke activeringsfunctie en hanteert een sociaal-culturele methodiek.

Bijscholing
Bijkomende of voortgezette opleiding in een domein waarin men reeds een zekere deskundigheid heeft verworven.



Bijzondere doelgroep
Groep van personen met als gemeenschappelijk kenmerk het in (ver)minder(d)e mate in staat zijn tot participatie.

Burgerschap
De wijze waarop inwoners deel hebben en deelnemen aan de samenleving en zo die samenleving helpen vorm geven. Burgerschap heeft een politieke, een sociale, een culturele en een economische dimensie. Zij hebben betrekking op een uiteenlopende waaier aan (burger)plichten en deugden.

Centra voor Middenstandsopleiding
Verouderde term voor Syntra. Zie: syntra

Certificaat
Officiële bekrachtiging van een EVC-procedure.

Certificeren
Het uitreiken van een certificaat of deelcertificaat aan een individu die met succes een EVC-procedure heeft doorlopen, dat erkend is door een officiële erkenningsinstantie.

Civiel effect
De toegekende waarde op maatschappelijk niveau.

Civil society
Verzamelnaam voor alle particuliere verenigingen, die zich situeren naast de overheid en naast de op winst gerichte economische actoren. Zie ook: middenveld

Cognitieve vaardigheden
Inzichtelijke vaardigheden die te maken hebben met het denken, het verstand, het intellect, het menselijk kenvermogen.

Collectief leren
Leerprocessen die in een sociale context verlopen en waarbij de groep een dimensie toevoegt aan het leren en-of leerresultaat.

Communicatief leren
Leerprocessen die doelgericht worden opgezet met het oog op de bevraging, deconstructie en reconstructie van betekenissen en zingevingskaders. Deze leerprocessen vergroten het begrip en het inzicht van de lerende in de samenlevingsverbanden en de werkelijkheid waarin hij zich beweegt. Niet zozeer de nuttigheid van deze leerprocessen is de toetssteen maar de zinvolheid ervan.

Communicatieve planning
Een participatie- en beslissingsproces waarbij verschillende instanties betrokken zijn die handelen vanuit verschillende belangen en verantwoordelijkheden. Het product van de planning is niet het enige criterium om het welslagen van dat proces te beoordelen. Het proces waarin partners het plan ontwerpen en ten uitvoer brengen is minstens even belangrijk.

Competentie
De reële en individuele capaciteit om (theoretische en praktische) kennis, vaardigheden en attitudes in het handelen aan te wenden, in functie van de concrete dagelijkse en veranderende werksituatie en in functie van persoonlijke en maatschappelijke activiteiten. Het gaat dus zowel om algemene (transversale) competenties als beroepsspecifieke competenties, zowel om expliciete als impliciete en onbewuste competenties.

Competentiebewijs
Een bewijsschrift dat garandeert dat een coherent geheel van competenties effectief verworven zijn. Om een competentiebewijs te kunnen verkrijgen, moet er dus eerst een beoordeling of assessment succesvol doorlopen worden. De uitreikende instantie van het competentiebewijs stelt zich garant dat de competenties ook effectief aanwezig zijn. Het is dan ook enkel deze uitreikende instantie die waakt over de kwaliteit van het proces en de standaarden die daarin gehanteerd worden.

Cultureel werk
Het bevorderen van de creatieve participatie aan cultuur door middel van cultuuroverdracht. In bredere zin: het geheel van inspanningen dat in een samenleving wordt geleverd voor het behoud van de verdere ontwikkeling van de cultuur.

Culturele functie
Het creëren, deelnemen, genieten, bewaren en reproduceren van cultuur en kunst.

Cultuur
Het begrip cultuur wordt in verschillende verwante betekenissen gebruikt: In brede zin wordt het gebruikt voor 'alles wat door de samenleving wordt voortgebracht'. 'Cultuur' wordt dan tegenover 'natuur' gesteld. In engere zin wordt het woord gebruikt voor kunstuitingen of voor kunst en wetenschap, inclusief literatuur, architectuur, en dergelijke. Onder de cultuur van een land wordt tevens de tradities van het land verstaan, zoals volksmuziek, volksdansen en klederdracht, traditionele bouwkunst, religieuze rituelen enzovoort.

Cultuurbeleid
Het geheel van overwegingen en maatregelen van de overheid, gericht op het bevorderen van de kwaliteit van de cultuur en het ondersteunen van haar functioneren voor mens en samenleving.

Cultuurbeleidscoördinator
Persoon die instaat voor de coördinatie van de verschillende aspecten van het gemeentelijk cultuurbeleid, de begeleiding van de processen die verbonden zijn met de opmaak, de uitvoering en de evaluatie van het lokaal cultuurbeleidsplan.

Cultuurbeleving
Het proces van het stimuleren van het bewust, kritisch en creatief beleven van elementen van cultuur en het aanmoedigen van het actief participeren aan de verdere ontwikkeling ervan.

Cultuurbemiddeling
Het proces van integratie van elementen van cultuur in het handelen van een persoon of gemeenschap.

Cultuurcentrum
Een Vlaamse instelling die tot doel heeft de lokale bevolking te laten kennismaken met de enorme creativiteit van de mensheid op verschillende vlakken zoals toneel, dans, zang, muziek, theater en vele andere (podium-)kunsten. Een cultuurcentrum is dus een gemeenschapscentrum met daarnaast een breed en eigen cultuurspreidingsaanbod, gericht op de bevolking van een streek.

Cultuuroverdracht
Systematische hulp bij het verwerven en integreren van opvattingen, normen en waarden - kortom van cultuur, in de ruime zin van het woord.

Cultuurpact
Een pact dat ertoe strekt de diverse levensbeschouwelijke en ideologische strekkingen op een goede manier te betrekken bij het uitwerken van het cultuurbeleid.

Cultuurparticipatie
Zie: participatie

Cultuurraad
Publiek orgaan op gemeentelijk of provinciaal niveau, waarin verschillende sociaal-culturele organisaties veelal sectiegewijs zijn vertegenwoordigd voor overleg, samenwerking en behartiging van hun gezamenlijke belangen, alsmede voor advisering van de berokken overheden.

Cultuurschepping
Het proces van zoeken en creëren van elementen van cultuur.

Cultuurspreiding
De voorlichting en voorziening van elementen van cultuur.

Cursist
Persoon die deelneemt aan een cursus.

Cursorisch werk
Educatief werk in cursusvorm.

Cursusleider/begeleider
Deskundig begeleider van leeractiviteiten in cursusverband.

Cursuswerk
Een bepaalde vorm van opleiding die bestaat uit een welomschreven systematisch opgebouwd samenhangend geheel van hoofdzakelijk theoretische leeractiviteiten.

DAC
Derde Arbeidscircuit: een tewerkstellingsmaatregel (op basis van het koninklijk besluit nr. 25 van 24 maart 1982) ter bevordering van de werkgelegenheid in de niet-commerciële sector.

DAC-project
Een tewerkstellingsproject ter bevordering van de werkgelegenheid in de niet-commerciële sector dat aan een organisatie wordt toegewezen.

DAC-promotor
Een organisatie die een DAC-project kreeg toegewezen

Decreet
Een decreet van het Vlaams Parlement is een Vlaamse wet. Een decreet heeft dezelfde rechtskracht als een wet van het federale Parlement.

Deelnemer
Persoon die deelneemt aan een sociaal-culturele activiteit.

Democratie
Een bestuursvorm gebaseerd op het menselijke gelijkheidsideaal. Als iedereen vrij en gelijk in rechten en plichten geboren is dan heeft ook niemand méér recht dan iemand anders om bepaalde wetten of beslissingen door te drukken.

Deskundigheidsbevordering
Het geheel van activiteiten gericht op het in stand houden en vergroten van de bekwaamheid van al dan niet beroepshalve betrokken medewerkers.

Didactische werkvormen
Manier(en) om leerprocessen te organiseren. De oudste en meest traditionele didactische werkvormen zijn doceren (de leraar-docent doet zijn verhaal) en het onderwijsleergesprek (leraar-docent doet een verhaal, stelt af en toe vragen). Afhankelijk van het onderwerp en de doelen die aan een les verbonden zijn, kan de leraar-docent andere werkvormen hanteren, b.v. groepswerk, duowerk, coöperatief leren, begeleid zelfstandig leren enz.

Diploma
Een getuigschrift dat op een wettelijk bepaalde manier de toegang regelt tot vervolgonderwijs.

Diversiteit
Het erkennen en waarderen van verschillen tussen personen.

Diversiteitsbeleid
Beleid gericht op het erkennen en waarderen van verschillen tussen personen. Soms ook gebruikt als synoniem voor diversiteitsmanagement.

Doelgroep
Een groep mensen die een aantal kenmerken gemeenschappelijk hebben. Voorbeelden van doelgroepen zijn: etnisch-culturele minderheden, jeugd, ouderen, vrouwen, holebi's, …. Zie ook: Bijzondere doelgroep

Doelgroepenbeleid
Beleid specifiek gericht op een welbepaalde doelgroep. Zie: doelgroep

Educatie
Het bewust en doelgericht scheppen van voorwaarden en het organiseren van activiteiten en leerprocessen met het oog op het vermeerderen van kennis, het vergroten van inzicht, het verbeteren van meningen en opinies en het verhogen van bekwaamheden, voor zichzelf of voor anderen.

Educatief netwerk
Een samenhangend geheel van educatieve voorzieningen en leermogelijkheden voor volwassenen in een bepaald geografisch of functioneel gebied.

Educatief overleg
Het (formele) overleg dat nodig is om te komen tot educatieve netwerken en om deze naar behoren te doen functioneren. Zie: educatief netwerk

Educatief programma
Een welomschreven en gepland geheel van activiteiten gericht op het ondersteunen van een leerproces. Een educatief programma kan ook omschreven worden als een samenhangend geheel van keuzen betreffende de doelen, de uitgangspunten en de middelen om deze doelen te bereiken. Deze middelen zijn: de inhoud, de methode en de materialen.

Educatieve behoefte
Tekorten in het handelen die door middel van leerprocessen geheel of gedeeltelijk kunnen worden opgeheven.

Educatieve functie
Het creëren van leer-, werk-, en ontmoetingsplaatsen in functie van de empowerment van mensen. Zie ook: empowerment

Edufora
Subregionale overlegorganen tussen organisaties in de volwasseneneducatie die met overheidsmiddelen werken. Sinds 31 maart 2003 is de eduforawerking opgenomen in Diva, de Dienst Informatie Vorming en Afstemming van de Vlaamse overheid.

Eigenstandig leren
Leerprocessen die afgezonderd verlopen van andere processen.

Emancipatie
Het proces om te komen tot de ideale situatie waarbij het individu in staat is zelfstandig oordelen te vellen over de zin en zin te geven aan zijn eigen bestaan. Dit proces betreft het individu, zijn omgeving en de samenleving. Dit houdt verder in: de bevrijding van wettelijke, sociale, politieke, morele of intellectuele beperkingen, de toekenning van gelijke rechten, de gelijkstelling voor de wet, en het streven naar gelijkgerechtigdheid.

Empowerment
Het versterken van mensen en groepen zodat ze kunnen deelnemen aan de samenleving. Via empowerment krijgen individuen, organisaties en gemeenschappen greep op hun eigen situatie en hun omgeving. Ze verwerven controle en hun kritische bewustzijn scherpt aan.

Ervaringsleren
Manier van werken waarbij de ervaringen van de deelnemers en cursisten opgedaan in hun leefsituatie, werksituatie of leercontext het materiaal is om van te leren.

Etnisch-culturele minderheden
Het geheel van de allochtonen, de vluchtelingen en de woonwagenbewoners en de niet tot voornoemde groepen behorende vreemdelingen die zich in België bevinden zonder wettig verblijfsstatuut.

EVC
Afkorting voor: 'Erkenning van Verworven Competenties' of 'Elders Verworven Competenties'. Systeem om kennis en kunde te erkennen die op het werk of in de vrije tijd werden opgedaan.

EVK
Afkorting voor 'Erkenning van Verworven Kwalificaties' of 'Elders Verworven kwalificaties'

Formeel leren
Vorm van educatie binnen een gestructureerde of geïnstitutionaliseerde context via een vooraf vastgelegd systeem. Het gaat niet alleen om het formele onderwijssysteem, maar ook om het gestructureerd leren via publieke, intermediaire en private opleidingssystemen.

Functiebewijs
Een bewijs dat een individu gedurende een zekere termijn een bepaalde functie als vrijwilliger ingenomen heeft. Het bewijs geeft aanduidingen over de competenties die verworven werden als gevolg van de inzet en het engagement.

Gegevensregistratie
Een methode om gegevens te verzamelen van overwegend kwantitatieve aard, continu of gedurende bepaalde representatieve perioden.

Geïnitieerd leren
Leerprocessen die zich in contexten ontwikkelen die doelbewust werden ontworpen om leerprocessen tot stand te brengen.

Geïntegreerd leren
Leerprocessen die verlopen in reële complexe situaties die niet uitsluitend leren als finaliteit hebben.

Gemeenschapscentrum
Culturele infrastructuur door de gemeente beheerd met het oog op cultuurparticipatie, gemeenschapsvorming en cultuurspreiding ten behoeve van de lokale bevolking en met bijzondere aandacht voor de culturele diversiteit.

Gemeenschapsvorming
Het versterken en vernieuwen van het sociale weefsel en de groepsvorming met het oog op een democratische,solidaire, open en cultureel diverse samenleving.

Gespecialiseerde vormingsinstelling
Een instelling die een vormingsaanbod organiseert met betrekking tot een welbepaald thema of cluster van nauw verwante thema's. Een gespecialiseerde vormingsinstelling voornamelijk een educatieve functie en hanteert een sociaal-culturele methodiek.

Getuigschrift
De algemene aanduiding van het bewijs dat men een bepaalde cursus of opleiding heeft gevolgd. Een getuigschrift of een certificaat kan het karakter hebben van een bewijs van deelneming. Er kan ook op worden vermeld in welke mate men het succes de cursus heeft gevolgd. In dat geval spreekt men ook wel van een attest of brevet.

Gezondheidseducatie
Vorm van educatie die tot doel heeft mensen bewust te maken van de factoren in henzelf en in hun maatschappelijke omgeving die ongezondheid of ongezond gedrag tot gevolg hebben. Het komt erop aan via informatie en vorming een aantal probleemoplossingsmogelijkheden bij te brengen op grond waarvan men in staat moet zijn een persoonlijke keuze te maken voor een gezonde levensstijl en omgeving.

Groep
Synoniem voor afdeling. Zie: afdeling.

Groepsdynamiek
Dit omvat de bepalende factoren van het interactiegedrag van personen als leden van een groep en van groepen als dusdanig. De studie van de groepsdynamiek is de theoretische basis voor methodes van leren in groepsverband.

Groepswerk
Manier van werken waarbij wordt geleerd op basis van de interactie en de communicatie tussen leden van een groep. Het doel van groepswerk kan in de groep zelf gelegen zijn: een groep leert beter te functioneren als groep. Dat noemt men wel eens 'groepsgericht' groepswerk. Het is wel te onderscheiden van het leren werken met groepen of het leren werken in groepsverband, waarin veel trainingen worden gegeven. Daarnaast is er het 'taakgericht' groepswerk. Er wordt geleerd door het in groepsverband werken aan taken of opdrachten. Men spreekt van 'therapeutisch' groepswerk wanneer de ervaringen en de krachten die in een groep aanwezig zijn, bewust worden aangewend om de leden van een groep meer greep te geven op ziekte, lijden of verdriet.

Grundtvig
Onderdeel van het Europees programma Socrates, dat zich richt tot het volwassenenonderwijs en andere leertrajecten. De actie Grundtvig wil de Europese samenwerking op het gebied van levenslang leren bevorderen, de opleiding van trainers en docenten in deze sector verbeteren, de ontwikkeling van nuttige materialen stimuleren en goede praktijkvoorbeelden verspreiden. Concreet gebeurt dit via Europese samenwerkingsprojecten, onderwijspartnerschappen, individuele opleidingsbeurzen voor personeel in het volwassenenonderwijs en via netwerking.

Herscholing
Soms wordt onder 'herscholing' een wat uitgebreide vorm van bijscholing verstaan. Soms wordt de term ook gebruikt als synoniem voor 'omscholing'. Zie: omscholing.

Inburgering
Het interactief proces waarbij de overheid aan vreemdelingen een specifiek programma aanbiedt, dat hun enerzijds de mogelijkheid biedt om zich eigen te maken met hun nieuwe sociale omgeving en anderzijds ertoe bijdraagt dat de samenleving de personen van de doelgroep als volwaardige burgers gaat erkennen, met als doel een volwaardige participatie van die personen in de samenleving.

Inclusie
De insluiting in de samenleving van achtergestelde groepen op basis van gelijkwaardige rechten en plichten. Inclusie wordt vooral gebruikt in het discours rond allochtonen, kansarmen en mensen met een handicap - functiebeperking. De verantwoordelijkheid tot 'aanpassing' ligt niet bij een sociaal achtergestelde groep, zoals bij integratie. Het is de maatschappij die zich aanpast en diversiteit als een meerwaarde ziet. Hindernissen voor sociale participatie worden (letterlijk en figuurlijk) verwijderd, zodat iedereen naar bestvermogen kan deelnemen aan het maatschappelijk leven.