Kopie van `BorstkankerVereniging Nederland - Woordenboek`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


BorstkankerVereniging Nederland - Woordenboek
Categorie: Medisch > Borstkanker
Datum & Land: 02/11/2007, NL
Woorden: 112


Abces
Etterbuil, ophoping van etter in en afgesloten ruimte. Abces kan soms perforeren, open gaan.

Ablatio
Verwijderen van een gezwel of een lichaamsdeel. Bijv. amputatie van de borst (mamma).

Adjuvante therapie
Een ondersteunende behandeling. Wordt in de kankerbehandeling gebruikt om de evt. aanwezige microscopisch kleine uitzaaiingen die men nog niet kan aantonen, aan te pakken en te vernietigen.

Amputatie
Het afsnijden van een uitwendig lichaamsdeel.

Arimidex
Een hormoonmiddel tegen kanker (pil).

Aromatase remmer
Een middel dat de hormoonvorming in het lichaam van de patiënte onderbreekt.

Bioptie of biopt
Onderzoek aan weefsel dat uit een levend orgaan-mens is weggehaald. Biopt is het stukje weefsel dat werd verwijderd.

Borstreconstructie
De borst opnieuw vormen meestal van eigen weefsel. Kan ook met inwendig implantaat van siliconen.

Borstsparende therapie
Alleen de tumor en directe omgeving verwijderen, de rest van de borst zoveel mogelijk in tact laten. De borst zoveel mogelijk behouden. Operatie en nabestralen is dan nodig.

Botscan
Dmv een inspuiting met een radioactieve stof worden beelden gemaakt van de botten.

Brachytherapie
Inwendige bestraling. Brachytherapie is behandelen met kleine radioactieve bronnen die in het lichaam tegen te tumor worden geplaatst en later meestal worden verwijderd.

Capsulotomie
Capsulotomie: het plaatsen van een insnijding in het kapsel, waardoor de spanning er vanaf gaat.

Carcinoom
Kanker, kwaadaardig gezwel.

Checken
Controleren, verifiëren.

Chemotherapie
Behandeling met chemisch bereide stoffen die een remmende of dodelijke werking hebben tegen tumorcellen. Wordt ook behandeling met cytostatica genoemd.

Co-morbiditeit
Bijkomende invaliditeit. Gebreken, ziekten.

Contralaterale borst
De andere borst.

CT scan
Een röntgenapparaat waarmee doorsnede foto’s worden gemaakt. De patiënt ligt in een ringvormig apparaat, de röntgenbuis maakt een cirkelvormige draai om het lichaam van de patiënt.

Curatief
Genezend behandelen.

Cyste
Blaasvormig orgaan of holte (holtevorming in weefsel).

Cytologie
Leer van de cellen. In laboratorium worden de cellen onderzocht op type en ziektebeeld.

Cytostatica
Chemische stoffen (medicijnen) die de groei van cellen stopt of deze doodt. Wordt ook chemotherapeuticum-chemotherapie genoemd.

Diagnose
Herkenning, onderscheiding, vaststelling van een aandoening.

Diepflap methode reconstructie
Reconstructie van de borst met behulp van onderhuids vet en huid van de onderbuik. Uit de buikspier worden enkele bloedvaten vrijgemaakt voor de doorbloeding van de gereconstrueerde borst.

Ductaal carcinoom in situ
Kankercellen van de melkgang die ter plaatse in de melkgang zijn gebleven, dus niet doorgegroeid door de wand van de melkgang.



Ductaal carcinoom invasief
Melkgang kankercellen die door de melkgang wand zijn gegroeid.

Ductogram of galactogram
Röntgenfotografie met contrastniddel van de melkgangen in de borst.

Dunne naald aspiratie
Opzuigen van vloeistof of cellen met dunne naald.

Echografie
Een afbeelding maken met behulp van ultra geluidsgolven. Ultra geluidsgolven zijn geluidstrillingen die wij als mens niet kunnen horen. De trillingen dringen in weefsels door en worden teruggekaatst en opgevangen, dit kan worden omgezet in een beeld.

Epidemiologie
De leer van-het specialisme betreffende het voorkomen, de verdeling van en de beteugeling van (veel voorkomende) ziekte beelden.

ER, PR positief
Hormoongevoelige tumor. De tumor heeft een Estrogeen receptor, Progesteron receptor (=ontvanger voor specifieke hormonen die het lichaam zelf maakt).

Erytheem
vlekkerige, rode huiduitslag

Euthanasie
Sterven zonder lijden, het verlichten of verhaasten van de dood bij ongeneeslijk.

Excisie
Uitsnijding.

Excisiebiopsie
Stukje weefsel geheel wegnemen door uitsnijden.

Exemestane
Een hormoonmiddel tegen kanker (pil).

Fase onderzoek
Een voorzichtig nieuw onderzoek waarbij behandeling voor de eerste maal aan patiënten wordt gedaan (vb Nieuw medicijn dat eerst in het laboratorium en aan dieren werd onderzocht). Fase 1 medicijn of nieuwe therapie woordt voor het eerst gedaan. Fase 11 medicijn wordt in steeds hogere dosis gegeven om te zien hoe de bijwerkingen zich voordoen en of er al enig effect op cellen is te zien. Fase 111 is vergelijkend onderzoek van het nieuwe t.o.v. de standaard therapie (meest actuele, nieuwste, beste vorm van huidige behandeling).

Fibroadenoom
Goedaardige tumor bestaande uit klierelementen en bindweefsel. Bindweefsel is weefsel dat organen met elkaar verbindt en organen omhult, er zijn drie soorten bindweefsel.

Gen profiel
Karaktereigenschappen die zijn af te lezen uit het patroon van genen die “aan of uit”staan.

Genetische belasting
Erfelijke aanleg om de ziekte te krijgen. Bij borstkanker zijn enkele erfelijke genen (oncogenen) bekend: BRCA I en BRCA II, en CHECK 2, bijv. Werkgroep Erfelijke Borst- en Eierstokkanker van BVN heeft veel ervaring opgebouwd, zie ook www.brca.nl.

Her-2 neu gen
Een eiwit op de celwand bij borstkanker dat bij extra veel voorkomen daarvan de kanker agressief maakt in groei en uitzaaiingspatroon.

Histologie
Weefselleer. Microscopische anatomie van de weefsels; anatomie is ontleedkunde , kennis van de bouw en samenstelling van het lichaam en de weefsels.

Hormoontherapie
Behandeling met (anti) hormonen. Vaak pillen, ook per infuus toe te dienen.

Immunotherapie
Door middel van versterking van immuniteit een ziekte behandelen. Immuniteit is aangeboren of verworven niet-vatbaar zijn voor een infectie of voor giftige stoffen.

Implantaat
Een siliconen vorm van een borst die ingebracht wordt om de borstwand huid te laten welven. Borstreconstructie met inwendig ingebracht materiaal.

Incisiebiopsie
Stukje weefsel wegnemen door insnijden, aan rand wegnemen.

Inflammatoire verandering
Verandering aan de borst die lijkt op een zich uitbreidende ontsteking. Vaak rode warme huid over de borst.

Informed consent
Na gedegen voorlichting nagaan of de patiënt alles goed heeft begrepen. Patiënt moet alles goed begrijpen en weten welke gevolgen een behandeling gaat (kan) hebben. De patiënt verklaard door ondertekening dat hij alles snapt.

Klinische trial
Wetenschappelijk vergelijkend onderzoek aan patiënten.

Letrozol of Femara
Een hormoon middel tegen kanker (pil).

Lineaire versneller
Een apparaat waarmee zeer harde, indringende röntgenstralen worden gemaakt om de patiënt van buitenaf te bestralen. Dit apparaat kan ook elektronen straling maken om kanker mee te behandelen.

Lobulair carcinoom in situ
Borstklierweefsel kanker waarvan de cellen binnen de klierwanden zijn gebleven, nog niet door wanden heen gegroeid. Lobulair = met betrekking tot een kwabje (lobulus).

Lobulair carcinoom invasief
De kankercellen van het borstklierweefsel zijn door de bekleding-wanden heen gegroeid.

Lymfdrainage therapie
Een fysiotherapie techniek om de vochtophopingen in arm, been, thoraxwand etc. te doen verminderen. Fysiotherapeuten en huidtherapeuten hebben specifieke opleidingen voor deze drainage techniek gedaan. Zie ook www.lymfoedeem.nl.

Lymfoedeem arm
Vochtophoping in de arm na verwijdering van de okselklieren, waarbij vaak ook het geopereerde gebied nog werd bestraald. Ophoping van vocht kan op vele manieren gebeuren, in delen van de arm, hand, maar ook in de wand van de borstkas. De werkgroep lymfoedeem van de BorstkankerVereniging heeft veel kennis opgebouwd over behandeling van lymfoedeem.

Mamma
Ook mannen hebben borstklierweefsel.

Mammacareverpleegkundige
Verpleegkundige gespecialiseerd in de coördinatie van de borstkankerbehandelingen en ondersteuning en nazorg. Helpt en ondersteunt meestal de borstkankerchirurg, soms ook de nurse practitioner die gespecialiseerd is op de borstkanker onderzoeken.

Mammapolikliniek
Speciale borstkanker polikliniek. Hier werken de chirurg en de verpleegkundige veel samen om het proces van onderzoek etc. te begeleiden.

Mammografie
Röntgen foto’s van de borst(en). Via het bevolkingsonderzoek of op verwijzing van een arts in het ziekenhuis binnen de afdeling radiologie of medische beeldvorming worden mammografieën gemaakt.

Mastectomie
De borst weghalen.

Masthopatie
Pijnlijke, vaak ook knobbelige borsten. Goedaardige aandoening die heel pijnlijk en invaliderend kan zijn.

Mastitis carcinomatosa
Een snel uitbreidende kanker door de hele borst, lijkend op een ontsteking. Een agressieve borstkankervorm.

Metastasen
Uitzaaiingen van kankercellen. In lymfebanen, in bloed, botten, lever, longen, op het buikvlies, in hersenen en allerlei plaatsen kunnen uitzaaiingen komen.

Micro array
De genen van een cel worden in kaart gebracht, bij borstkanker kan men aan 70 genen uit dat patroon het gedrag van de kanker voorspellen . Van het DNA van de borstkankercel worden de genen op een glasplaatje aangebracht, aan 70 van de 20.000 genen die in de cellen zitten, kan men zien hoe de kanker zich zal gaan gedragen, uitzaaien of juist niet.

Microcalcificaties
Kleine kalkspikkeltjes die te zien zijn op een borstfoto en vaak duiden op aanwezigheid van een kwaadaardig gezwel.

Morbiditeit
1) De verhouding van het aantal lijders aan een bepaalde ziekte tot de gehele bevolking. 2) de mate van invaliditeit die overblijft na het doorstaan van een ziekte of operatie. Meestal per 100.000 inwoners per jaar uitgedrukt Invaliditeit = niet gezond, gebrekkig, handicap.

Morfologie
De wetenschap over de vormen en structuren van de organismen. Organisme = levend wezen Ook: een samenhangend geheel aan weefsels met een functie.

Mortaliteit
Sterftepercentage. De verhouding tussen het aantal sterfgevallen door een bepaalde ziekte en het aantal inwoners, meestal aangegeven per 100.000 inwoners per jaar.

MRI
Magnetic Resonance Imaging. Beelden maken door middel van sterk magnetische velden die rondom een patiënt worden opgewekt, plotseling wordt het magnetische veld teniet gedaan waardoor er van de energieverschillen met behulp van computers beelden kunnen worden gemaakt.

Multididisciplinair mamma care team
Team van artsen die allemaal borstkanker behandelen, en onderzoek doen. Team werkt steeds samen om alle patiënten te bespreken om behandelplan optimaal te maken, en dit later ook na te gaan op resultaten. In een mammacare team zitten: chirurg-oncoloog, medisch oncoloog, radiotherapeut, radiodiagnost, radiodiagnostisch laborant, patholoog anatoom, mammacare verpleegkundige, nucleairgeneeskundige, psycholoog, maatschappelijk werk.

Naaldbiopsie
Stukje weefsel wegnemen met een (dikke) naald.

Neo-adjuvante therapie
Een chemotherapie, of hormonale therapie om de tumor eerst kleiner te krijgen zodat een operatie mogelijk wordt. Bij een agressieve of grote tumor wil men door middel van deze behandeling vooraf, de tumor operabel krijgen (de kans dat er geopereerd kan worden benutten).

Neoplasme
Nieuwe vorming van een tumor. Kan kwaadaardig of goedaardig zijn.

Nucleair geneeskundige
Arts die met behulp van radioactieve vloeistoffen of gassen diagnostiek en therapie kan verrichten. Spuit radioactief eiwit in of laat vloeistof per infuus inlopen, zodat deze stof wordt opgenomen in een tumor of in uitzaaiingen. Dit kan ook met radioactieve gassen, bijv. door inademen (diagnose van bijv. longfunctie of longtumor).

Nurse Practitioner
Verpleegkundige die speciaal is opgeleid om enkele geneeskundige verrichtingen (vaak in een gespecialiseerd gebied) te kunnen uitvoeren. Deze medewerker is in feite een HBO opgeleide arts.

Okselklierdissectie
Uitnemen van alle lymfeklieren uit de oksel.

Oncogen
Een genetische, erfelijke aanleg, defect in het DNA dat kanker kan veroorzaken.

Overexpressie
Meer voorkomend in een kankercel dan normaal. Bijv Her 2 neu gen met een overexpressie +++ of ++++ (3-plus of 4-plus overexpressie)

Palliatief
Er kan niet meer genezend worden behandeld. De behandelingen die nog worden ingesteld zijn op zo goed mogelijke kwaliteit van leven gericht.

Palpabel, niet-palpabel
Voelbaar, niet-voelbaar. Soms is een tumor in de borst niet voelbaar als knobbel, wel zichtbaar op een mammografie of een MRI foto.

Pathologische anatomie
Patholoog anatoom is deskundige arts op dit gebied.

Plastische chirurgie
Operaties waarbij een orgaan of lichaamsdeel wordt hersteld; ook in vorm gebracht. Soms met eigen weefsel, soms met donorweefsel.

Port a Cath
Een speciale catheter die onderhuids wordt geplaatst in een bloedvat. Vlak onder de huid waar de catheter begint zit een “doosje” dat kan worden aangeprikt om bloed uit het vat te zuigen of een medicijn in te spuiten. Deze catheter wordt tijdelijk geplaatst als de bloedvaten door eerdere chemotherapie infusen hard zijn geworden, of ontstekingen hebben doorgemaakt.

Postmenopauzaal
Na de menopauze. Na de overgang.

Pre menopauzaal
Voor de menopauze. Voor de overgang.

Preventie
Voorkomen dat ziekten gaan ontstaan.

Prognose
Voorspelling of verwachting hoe het ziekte beloop zal zijn.

Punctie
Door een ingestoken naald wat vloeistof of cellen opzuigen. Een punctie in de borst wordt vaak gedaan als er op de echografie van de borst een verdacht stukje weefsel lijkt te zien.

Radiotherapie
Bestralingsbehandeling. Radiotherapeut is deskundige arts-oncoloog op gebied van bestralen; radiotherapeutisch laborant voert bestralingsbehandelingen.

Receptor
Ontvanger. Een gevoeligheid voor bijv hormonen in de kankercel.

Recidief
Opnieuw ontstaan van kanker in de plek of aan de rand van de oorspronkelijke tumor (gezwel). Nieuwe aanval van een reeds doorstane en (schijnbaar) genezen ziekte.

Risicoprofiel
Kenmerken van de kansen om de ziekte te krijgen.

Schildwachtklier
De eerste lymfeklier in de lymfeklierbaan die afvalstoffen, losgelaten tumorcellen opneemt en deze opslaat om ze zo mogelijk te vernietigen. Is hetzelfde als sentinel node.

Schildwachtklierbiopsie
De schildwachtklier verwijderen en laten onderzoeken. Schildwachtklier of poortwachtersklier is de eerste klier in de keten van lymfeklieren waarin de cellen of bacteriën als eerste worden opgevangen.

Screening
Massa onderzoek met een bepaald schema. De bedoeling is om die mensen te ontdekken die vermoedelijk aan een bepaalde ziekte lijden.

Sentinel node
Eerste lymfeklier die opvang van uitgezaaide cellen van een tumor verzorgt. Is hetzelfde als schildwachtklier.

Sintigrafie
Dmv een radioactieve vloeistof die wordt ingespoten worden beelden gemaakt van het lichaam of van de lymfeklieren.

Sneldiagnostiekpolikliniek
De onderzoeken mammografie, echografie, punctie en cytologie wordt op een dagdeel gedaan. Uitslagen worden door multidisciplinair team besproken en behandelplan wordt in tweede dagdeel aan patiënt voorgelegd.

Stamcell reïnfusie
Stamcellen uit het bloed worden verzameld en ingevroren ter voorbereiding op een behandeling met een zeer hoge dosis chemotherapie. Na de therapie worden de stamcellen teruggegeven. Door hoge dosis chemotherapie wordt de aanmaak van de bloedcellen in het beenmerg ernstig verstoord. Nadat de patiënt de chemotherapie middelen heeft uitgeplast, worden de stamcellen (cellen met mogelijkheid om weer uit te groeien tot volwaardige bloedcellen) teruggeplaatst via een infuus.

Submusculaire pocket
Een holte die chirurgisch onder de borstspier wordt gemaakt om een expander of een siliconen implantaat in te plaatsen.