Kopie van `TNO - Grondsoorten en Delfstoffen bij Naam`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


TNO - Grondsoorten en Delfstoffen bij Naam
Categorie: Aardrijkskunde > Grondsoorten en Delfstoffen
Datum & Land: 05/04/2009, NL
Woorden: 187


overslaggrond
Bij een dijkdoorbraak door de uittredende rivier verspreide grond; het natuurlijke equivalent is de crevasse-afzetting.

overgangsveen
Slecht afgebakende term: veen dat de overgang markeert tussen verschillende veentypen of -milieus (e.g. van zwartnaar witveen, van laag- naar hoogveen, van voedselrijk naar voedselarm; syn. pp grauwveen).

rhyoliet
Uitvloeiingsgesteente (zie gesteente) met een samenstelling vergelijkbaar met graniet1.

RKG-slib
Riool- kolken- en gemalenslib. rode mijnsteen Zie mijnsteen.

sediment
Afzetting.

seismostratigrafie
Zie stratigrafie.

serie
Als stratigrafische term: zie fig. 1.

septariënklei
Klei met septariën, i.e. kalkconcreties (zie concretie) met een kenmerkend radiaal barstenpatroon.

secundaire bouwgrondstof
Zie bouwgrondstof. secundaire klei Klei gevormd als afzetting (in tegenstelling tot primaire klei).

sedentaat
Een in situ gevormde afzetting3 of bodem2, ontstaan door de verwering van het onderliggende gesteente, of door accumulatie van organisch materiaal (syn. sediment pp).

secundair zand
Zandige secundaire (bouw)grondstof: bollenzand, brekerzand, brekerzeefzand, ketelzand, morszand, puinzand, recyclingbrekerzand, restzand, retourzand, roosterzand, slakkenzand, sorteerzeefzand, zeefzand, zandvangerzand.

sfaleriet
Zinksulfide (ZnS), een in Nederland tamelijk zeldzaam zinkerts (syn. zinkblende).

silica
Kwarts1.

siltiet
Siltsteen.

silex
Vuursteen.

silicaat
Silicium-houdend mineraal.

siltig
Silt bevattend, leemachtig.

siltsteen
Gesteente bestaand uit verkitte leem / silt2.

sintel
1 Zie vulkanische sintel. 2 Steenachtige rest in steenkoolas (syn. slak pp).

silicaatzand
Vormzand2 gebruikt voor de vervaardiging van gietvormen in de metaalgieterij, waarbij een silicaathars wordt gebruikt als bindmiddel.

silt
1 De korrelgroottefractie 2 en < 63 µm (syn. leemfractie, siltfractie). 2 Granulair1 afzettingsgesteente1 met een mediane korrelgrootte 2 en < 63 µm; cf. NEN 5104 in de meeste gevallen te classificeren als leem (zie classificatie kader 2; syn. leem pp, pp sloef).

siergrind
Goed gesorteerd, vaak tamelijk fijn grind, in diverse kleuren, gebruikt voor padverhardingen, grindvloeren (zie woongrind), tuinaanleg en als decoratief materiaal in plantenbakken e.d. (syn. pp interieurgrind, pp tuingrind, pp witgrind, pp woongrind). siersteen Steen, kei of blok (zie de respectieve…

sideriet
IJzercarbonaat (FeCO3), geelwit van kleur, bruin oxiderend (syn. ijzerspaat, wit ijzererts, pp witte klien, pp witte kluun). Sideriet kan neerslaan uit ijzerhoudend kwelwater; in de beekdalen is het meestal tot moerasijzererts geoxideerd. Siderietknollen, die o.m. in het Boven-Carboon in het Geulda…

sintel
(sintel, vulkanische slak) Steen / stolsel, door een vulkaan uitgeworpen, met een korrelgrootte van 4 - 32 mm (zie ook vulkanische as, vulkanische bom, puimsteen; syn. sintel pp, slak pp). vulkanisch gesteente Gesteenten van vulkanische oorsprong: uitvloeiingsgesteenten (zie gesteente) en vulkanokl…

sleep
Darg.



slempzand
Drijfzand.

slibgrond
Aanslibbing, zie slib4.

slurrie
(slurrie, slurry) 1 Slib1,7. 2 Specie2. smectiet Zie kleimineralen.

slurry
(slurrie, slurry) 1 Slib1,7. 2 Specie2. smectiet Zie kleimineralen.

slibfractie
De fractie < 16 µm of < 20 µm (afhankelijk van de specificatie).

slap zand
Rond zand, door de geringe haakweerstand minder geschikt als ophoogzand.

slak
1 Steenachtig restproduct van m.n. de metaal- en fosforindustrie. 2 Sintel1,2.

slappe grond
Een kleiige of venige ondergrond, die makkelijk inklinkt als erop gebouwd wordt.

slakkenzand
Secundair zand: gegranuleerde hoogovenslakken, gebruikt als funderings- en ophoogmateriaal.

sloeffractie
De korrelgroottefractie 2 en < 16 µm in agrarische specificaties; zie ook silt- en slibfractie.

slempgevoelige grond
Bovengrond / bouwvoor die makkelijk verslempt (zie verslempte grond). De slempgevoeligheid is het grootst bij lutumpercentages van 8 - 17%.

sloef
1 Door RIJP (zie bijlage 2) veel gebruikte term voor afzettingen in de IJsselmeerpolders: granulair1 afzettingsgesteente1 met een mediane korrelgrootte 2 en < 16 µm; cf. NEN 5104 te classificeren als (fijnkorrelige) leem of klei (zie classificatie kader 2).2 Incorrect synoniem voor sloeffractie.…

slib
1 Fijne minerale en organische deeltjes (< 16 µm of < 20 µm, zie slibfractie) op een waterbodem (zoals havenslib, rivierslib; syn. bagger pp, bodemslib, pp bodemslik, modderklei, sliblaag, pp slijk, pp slik, slurrie pp; zie ook kalkslib). 2 Idem, opgebaggerd (syn. baggerslib, baggerspecie pp, slik…

smeer
(smeer, smeerlaag) Darg.

smeerlaag
(smeer, smeerlaag) Darg.

spalter
(spalter, spalterveen) Goed gelaagd mosveen (syn. splijtveen, splinter pp, vilt pp).

sponturf
Hoogwaardige baggerturf.

splijtveen
Spalter. splinter Spalter.

spoelgrond
Tarra.

sphagnumveen
Mosveen.

spalterveen
(spalter, spalterveen) Goed gelaagd mosveen (syn. splijtveen, splinter pp, vilt pp).

spligri
Mengsel van split en fijn (gebroken) grind, o.m. toegepast in de betonwarenindustrie.

split 2-8
split 2-8, split 4-16, etc. Split behorend tot korrelgroep 2-8, 4-16 etc. (zie korrelgrootte kader 4).

sportveldenzand
Zand gebruikt voor de aanleg en het onderhoud van sportvelden (syn. bezandingszand pp, pp NSF-zand; zie ook industriezand kader 3, en kunstgraszand).

spriet
Humuskorreltjes in zand of humushuidjes om zandkorrels; wordt voornamelijk gebruikt bij de beschrijving van zilverzand1. spuitzand Ophoogzand (opgespoten).

spier
1 Zuidwest-Nederlandse term: zwak siltige klei met een blauwgrijze kleur die in het Holocene pakket van de kustvlakte voorkomt. 2 Dunne, witte ader in vast gesteente.

specie
1 Algemene aanduiding voor met water vermengd materiaal dat bij bagger-, boor- of graafwerkzaamheden vrijkomt (syn. slurrie / slurry pp). 2 Mortel vermengd met water. ? baggerspecie, boorspecie, tunnelspecie.

suppleerzand
(suppleerzand, suppletiezand) Zeezand2, gebruikt voor kustsuppleties.

suppletiezand
(suppleerzand, suppletiezand) Zeezand2, gebruikt voor kustsuppleties.

suikerzand
Weinig courante, uit het Engels vertaalde term ('sugar sand'): fijn, wit (zilver)zand1; m.n. gebruikt voor de omschrijving van witte stranden in toeristenfolders e.d.

sylvien
Kaliumchloride (KCl; syn. kalizout). Zie ook steenzout. systeem Als stratigrafische term: zie fig. 1.

syeniet
Dieptegesteente (zie gesteente) waarvan de samenstelling vergelijkbaar is met graniet1, maar zonder kwarts1. Syeniet komt in Nederland als zwerfsteen voor en is geïmporteerd als bouwsteen. Zie ook trachiet.

uitvloeiingsgesteente
Zie gesteente. -V

uiterst fijn zand
Zand uiterst fijn; zie classificatie kader 2, tabel 5 en bijlage 2.

uiterst grof zand
Zand uiterst grof; zie classificatie kader 2, tabel 5 en bijlage 2.

uiterwaardengrond
Meestal kleiige grond van de uiterwaarden van de grote rivieren (syn. pp uiterwaardenklei, waardgrond pp, weerdgrond pp).

uiterwaardenklei
Rivierklei afgezet in de uiterwaarden van de grote rivieren, veel gebruikt in de grof-keramische industrie. uitspoelingshorizont Zie bodem kader 1.

voor zandbed
Zand voor toepassing in het zandbed (de funderingslaag) van (weg)verhardingen. Afhankelijk van de

voederkrijt
Kalkgrit gebruikt in mengvoeders. voegenzand, voegzand 1 Metselzand voor voegmortels. 2 Bezandingszand1 (voor straatvoegen). Zie ook zilverzand3. vogelkooienzand Schelpenzand of zilverzand3 gebruikt in vogelkooien.

vulgrond
Aanvulgrond.

vuurklei
Klei geschikt om te bakken of sinteren (syn. pp keramische klei, pp steengoedklei).

vulzand
Ophoogzand.

vulkanisch
Gerelateerd aan vulkanisme; door een vulkaan uitgeworpen (syn. vulkanogeen) of veroorzaakt.

vuursteeneluvium
Grof verweringsproduct (eliuvium) van vuursteenhoudende kalksteen, hoofdzakelijk bestaand uit vuurstenen.

vulkanoklast
Korrel; uitgeworpen door een vulkaan, zoals een vulkanisch asdeeltje, vulkanische sintel of vulkanische bom.

vulkanische bom
Steen / stolsel, door een vulkaan uitgeworpen, met een korrelgrootte > 32 mm (zie ook vulkanische as, vulkanische sintel, puimsteen; syn. bom pp).

vulkanische as
Door een vulkaan uitgeworpen stof, met een korrelgrootte < 4 mm (zie ook vulkanische bom, vulkanische sintel, puimsteen; syn. tephra, flugsand pp).

vulkanoklastisch
(Oorspronkelijk) granulair1 en door een vulkaan uitgeworpen (zoals vulkanische assen, tuf, vulkanische sintels, puimsteen en vulkanische bommen).

vulkanische slak
(sintel, vulkanische slak) Steen / stolsel, door een vulkaan uitgeworpen, met een korrelgrootte van 4 - 32 mm (zie ook vulkanische as, vulkanische bom, puimsteen; syn. sintel pp, slak pp). vulkanisch gesteente Gesteenten van vulkanische oorsprong: uitvloeiingsgesteenten (zie gesteente) en vulkanokl…

vuursteen
Hard gesteente, bestaand uit microkristallijne (fijnverdeelde) kwarts1, in Nederland vooral bekend in de vorm van knollen en/of platen in de Limburgse mergel2 en als korrels in de verweringsproducten hiervan (syn. pp hoornsteen, silex; zie ook flint, vlees). De vuursteen die als bijproduct bij de me…

welzand
Drijfzand.

weide-erts
Moerasijzererts.

zeeklei
Klei afgezet in zee. zeepsteen Speksteen.

zeer fijn zand
Zand zeer fijn; zie classificatie kader 2, tabel 5 en bijlage 2.

zeggeveen
Veen voornamelijk bestaand uit de resten van zegge (zie ook pijpert).

zeldzame aarden
Elementen behorend tot de lanthanidengroep, met atoomnummer 57 t/m 70: lanthaan (La), cerium (Ce), praseodymium (Pr), neodymium (Nd), promethium (Pm), samarium (Sm), europium (Eu), gadolinium (Gd), terbium (Tb), dysprosium (Dy), holmium (Ho), erbium (Er), thulium (Tm) en ytterbium (Yb) (syn. lanthan…

zeoliet
Aluminiumsilicaat met een complex kristalrooster met microporiën. De porositeit en adsorptie-eigenschappen maken zeolieten geschikt voor zeer uiteenlopende toepassingen, m.n. als ontharder in wasmiddelen (i.p.v. fosfaten) en verder als katalysator of microfilter in diverse chemische processen. Hierb…

zinkblende
Sfaleriet.

zinkspaat
Zinkcarbonaat (ZnCO3; syn. galmei, smithsoniet). zirkoon Zie zware mineralen tabel 12.

zodenijzersteen
(Brok, of bouwsteen van) moerasijzererts. zoetwaterkalk, zoetwaterkalksteen Kalksteen gevormd in zoet water.

zoetzand
1 In een rivier afgezet rivierzand, ter onderscheid van zoutzand1. 2 Op land gewonnen zand, ter onderscheid van zoutzand2 (syn. landzand).

zuidelijk grind
(Rivier)grind dat naar Nederland vanuit het zuiden is aangevoerd, als zodanig herkenbaar op basis van fragmenten van melkkwarts, pyrietkwartsiet, vuurstenen, Vogezengraniet, tourmalijnkwartsiet, conglomeraat (uit de vallei