Kopie van `J. van der Wijk - Woordenboek juridische terminologie en politiejargon`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


J. van der Wijk - Woordenboek juridische terminologie en politiejargon
Categorie: Juridisch > juridische terminologie en politiejargon
Datum & Land: 06/07/2011, NL
Woorden: 1561


Aangifte
1. Persoonlijke melding op het politiebureau van een gepleegd strafbaar feit. Ieder die kennis draagt van een begaan strafbaar feit is bevoegd daarvan aangifte te doen. Openbare colleges of ambtenaren die in de uitoefening van hun functie kennis bekomen van een strafbaar feit met welks opsporing zij niet zijn belast, zijn verplicht daarvan onverwij...

Aanhouding
(s). 1. De feitelijke vasthouding van een verdachte nadat deze op heterdaad is betrapt. Leidt tot voorleiding en mogelijk tot inverzekeringstelling. Na te zijn aangehouden kan de verdachte zes uur op het politiebureau worden vastgehouden, niet meegerekend de tijd tussen 12 uur 's nachts en 9 uur 's morgens. Deze tijd voor het verhoor kan eenmaal me...

Aanklager
Ook: openbare aanklager. Vertegenwoordiger van het openbaar ministerie ter terechtzitting, doorgaans de officier van justitie.

Aanleunen
Achtergrond verzorgen.

Aanranding
1. Het met geweld of bedreiging met geweld dwingen tot het plegen of ondergaan van ontuchtige handelingen. 2. Het met misdadige bedoelingen te lijf gaan, aantasten.

Aanrijding met
Aanrijding met gewonden.

Aanrijding zonder
Aanrijding zonder gewonden (doorgaans met blikschade).

Aanslag
Handeling die erop is gericht anderen van het leven of de vrijheid te beroven.

Aansprakelijk
(c). Deze term wordt gebruikt wanneer er geen sprake is van de verplichting uit overeenkomst. Het duidt erop dat men verbonden, verantwoordelijk en-of in rechte gehouden wordt voor de gevolgen van enig feit of enige handeling (of zelf een natuurlijke- of rechtspersoon daartoe verbonden, verantwoordelijk en-of in rechte gehouden acht).

Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving
Beneficiaire aanvaarding.

Aanvaarding van een nalatenschap
(c). Het zich als rechthebbende gedragen op een opengevallen nalatenschap met de daaruit voortvloeiende verplichtingen. De aanvaarding kan uitdrukkelijk of stilzwijgend geschieden. In het laatste geval wordt dit uit de omstandigheden afgeleid.

Aanvullende eed
Suppletoire eed.

Aanvullend recht
(c). Regelend recht; rechtsregels waarvan door bijzondere overeenkomsten afgeweken mag worden. Aanvullend recht geldt alleen voorzover door partijen niet iets anders werd bedongen. Zie ook Dwingend recht.

AAW
Algemene Arbeidsongeschiktheidswet. De AAW verzekert inkomensverlies als gevolg van langdurige arbeidsongeschiktheid. Deze wet is vooral van belang voor zelfstandigen en vroeggehandicapten. Voor werknemers is hetzelfde risico namelijk al verzekerd via de WAO.

Absolveren
Vrijspreken, ontslaan van rechtsvervolging.

Absoluut recht
Recht dat men tegenover iedereen kan handhaven. Tot de voornaamste absolute rechten behoren eigendom en het auteurs- en merkenrecht. Zie ook beperkt recht.

Absente reo
(l). In afwezigheid van de gedaagde.

Absolutio ab actione
(l). Afwijzing van de klacht op zakelijke gronden.

Ab intestato
(l). Zonder testament.

Abolitionisme
Stroming in de criminologie die het strafrechtsysteem wil afschaffen.

Abortus provocatus
Kunstmatig veroorzaakte miskraam; zwangerschapsonderbreking. Is onder bepaalde voorwaarden toegestaan.

Absolute bevoegdheid
De bevoegdheid van de rechterlijke macht om over een bepaalde zaak te oordelen. Zie ook Relatieve bevoegdheid.

Absolvere ab instantia
(l). Vrijspreken bij gebrek aan bewijs.

Abus de droit
(f). Misbruik van recht. Onrechtmatige daad, waarbij de gerechtigde zijn bevoegdheden misbruikt om anderen te hinderen.

ABW
Algemene Bijstandswet. Deze wet geeft aan iedereen in Nederland die onvoldoende middelen heeft om in bestaanskosten te voorzien een minimuminkomen. Men moet wel al het mogelijke doen om zelf weer in het eigen levensonderhoud te voorzien. Ook de partner van de werkloze moet, als dat mogelijk is, naar werk uitzien. Hierbij wordt rekening gehouden met...



Absolutio ab instantia
(l). Afwijzing van de klacht op formele gronden.

ABP
Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds.

Actio
(l). Vordering.

Accijns
Kostprijsverhogende belasting, bijvoorbeeld op alcohol en tabak.

AC
Aanmeldingscentrum voor asielzoekers.

Accessoir recht
Recht dat afhankelijk is van de hoofdverbintenis, bijvoorbeeld het hypotheekrecht, dat alleen gevestigd kan worden in samenhang met een geldlening.

Accusatoir proces
Hierbij is de verdachte procespartij, gelijkwaardig aan de aanklager (openbaar ministerie). De rechter is onpartijdige derde en heeft een lijdelijke rol. Het Nederlandse strafproces is gematigd accusatoir, omdat het beginfase van het proces een tamelijk inquisitoir karakter heeft. Zie ook Inquisitoir proces en Vordering en verzoek.

Achtergrond verzorgen
Het zich ophouden in de nabijheid van collega's die mogelijk hulp nodig hebben. `5.01, wilt u naar de Javastraat gaan? 5.03, verzorgt u de achtergrond?'

ACP
Algemene Christelijke Politiebond.

Actienota
Eerste nota in een juridisch debat. De schrijver draagt in beginsel de bewijslast voor hetgeen hij stelt. De schrijver van de reactienota hoeft niet alle punten van de actienota te weerleggen; hij draagt immers niet de bewijstlast.

Actie ondernemen
Ook: ageren. Een rechtelijke procedure beginnen.

Actor rei forum sequitur
(l). De eiser moet de gedaagde in diens woonplaats (arrondissement) dagvaarden

Actore non probante reus est absolvendus
(l). Als de aanklager geen bewijs levert, moet men de aangeklaagde vrijspreken.

Actori incumbit probatio
(l). De bewijslast berust bij de aanklager.

ADV
Arbeidsduurverkorting.

Administratief bezwaar
Rechtsgang in het bestuursrecht waarbij belanghebbende een beslissing van het bestuur aanvecht bij het orgaan dat de bestreden beslissing heeft genomen.

Administratieve afhandeling
Procedure om buiten het strafrecht lichte verkeersovertredingen af te doen. Ook bekend als Mulder-afdoening.

Ademanalyse
Analyse van de uitgeademde lucht met behulp van een analyseapparaat; een controlesysteem dat wordt toegepast als de politie wil controleren of weggebruiker onder invloed van alcohol verkeert.

Adequatietheorie
Causaliteitstheorie. Er is alleen dan strafrechtelijk relevant causaal verband tussen de gedraging en het laakbare gedrag indien het redelijkerwijs te voorzien is dat uit de gedraging de gebeurtenis zal voortvloeien. Zie ook equivalentietheorie.

Ad informandum
(l). Ook: voeging ad informandum. De Officier van Justitie kan bepaalde stukken met belastend materiaal over de verdachte `ad informandum` bij de stukken voegen. De rechter mag dan bij de bepaling van straf of maatregel dit materiaal laten meewegen, mits de verdachte ten overstaan van de rechter de ad informandum vermelde feiten heeft toegegeven en de OvJ heeft verklaard deze feiten niet meer te zullen vervolgen. De verdachte is dus in één keer van de zaak en de gevoegde zaken af en mag daar niet later nog eens voor worden vervolgd, terwijl het voor justitie een aanmerkelijke werkbesparing betekent.

Administratief beroep
De vraag om voorziening tegen een beschikking bij een hoger bestuursorgaan.

Administratief recht
Bestuursrecht. Regels betreffende de verschillende taken van het bestuur en de uitoefening daarvan.

Administratieve rechtspraak in belastingzaken
Nadat de belastingplichtige die niet akkoord gaat met de aanslag van de inspecteur der belastingen, tegen de aanslag een bezwaarschrift heeft ingediend, en hij het met de afhandeling van het bezwaarschrift niet eens is, kan hij eventueel een voorziening vragen bij de belastingkamer van het gerechtshof. Tegen de uitspraak van het Hof is beroep in ca...

Adoptie
Aanneming als wettig kind. Wordt door de rechtbank uitgesproken op verzoek van een echtpaar dat een bepaald kind wil adopteren. Het kind kan zolang het 23 jaar is de rechter verzoeken de adoptie ongedaan te maken.

Advocaat
Raadsman in juridische aangelegenheden. Mag in heel Nederland pleiten en is vaak tevens procureur.

Advocaat-generaal
Vertegenwoordiger van het openbaar ministerie bij de Hoge Raad en de gerechtshoven. Hij is ondergeschikt aan de procureur-generaal.

Advocateneed
De advocaat wordt bij de rechtbank beëdigd met de volgende eed of belofte: `Ik zweer (beloof) getrouwheid aan de koning, gehoorzaamheid aan de grondwet, eerbied voor de rechterlijke autoriteiten, en dat ik geen zaak zal aanraden of verdedigen, die ik in gemoede niet gelove rechtvaardig te zijn.'

Afstammingsbeginsel
Nationaliteit.

Afstand doen
1. Verklaring waarbij het OM of de verdachte aangeeft dat hij in een zaak niet in hoger beroep of cassatie gaat. 2. Verklaring van een verdachte dat hij afstand doet van iets dat in beslag is genomen, bijvoorbeeld het bij hem aangetroffen gestolen of geheelde voorwerp.

Afsluitprovisie
Bedrag dat de bank in rekening brengt bij het afsluiten van een hypothecaire geldlening, doorgaans rond één procent van het te lenen bedrag.

Afdoening buiten proces
Schikking.

Afdoen in raadkamer
Hiervan is sprake bij een verzoek van het openbaar ministerie aan de rechter, bijvoorbeeld om verlenging van de voorlopige hechtenis. Het OM, de verdachte en de raadsman van de verdachte mogen daarbij aanwezig zijn.

Afdreiging
Ook: chantage. Klachtdelict. Het door bedreiging met smaad, smaadschrift of openbaring van een geheim iemand dwingen tot afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of een derde toebehoort, of tot het aangaan van een schuld of tenietdoen van een schuld, met het oogmerk om zichzelf of een ander wederrechtelijk te bevoordelen. Zie ook Afper...

Affirmanti incumbit probatio
(l). De bewijslast berust bij hem die iets beweert.

Afluisteren en opnemen van gesprekken
1. Het opzettelijk en met een technisch hulpmiddel afluisteren van een gesprek dat in een woning, besloten lokaal of erf wordt gevoerd, anders dan in opdracht van een deelnemer aan dat gesprek. 2. Het opzettelijk en met een technisch hulpmiddel opnemen van een gesprek dat in een woning, besloten lokaal of erf wordt gevoerd, zonder deelnemer aan dat...

Afluisteren en opnemen van telefoongesprekken
De rechter-commissaris is bevoegd te bepalen dat telefoongesprekken ten aanzien waarvan het vermoeden bestaat dat de verdachte er aan zal deelnemen, door een opsporingsambtenaar worden afgeluisterd of opgenomen, indien het onderzoek dit dringend vordert en het een misdrijf betreft waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. De rechter-commissaris ...

Afpersing
Het dwingen van iemand door geweld of bedreiging met geweld tot afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of aan een derde toebehoort, of tot het aangaan van een schuld of het tenietdoen van een schuld, met het oogmerk om zichzelf of een ander wederrechtelijk te bevoordelen. Zie ook Afdreiging.

Afschrift van een vonnis
Niet-officiële kopie van een rechterlijke uitspraak, die in tegenstelling tot de grosse geen executoriale kracht heeft.

Aftastend verhoor
Verhoortechniek die wordt gebruikt wanneer het feit is gepleegd, maar tegen de verdachte geen enkel bewijs bestaat. Hij wordt nu omzichtig over de zaak afgetast.

Aflossingsvrije hypotheek
Hypotheekvorm waarbij men niets aflost; men betaalt alleen rente over het geleende bedrag.

Agent
Iemand die voor en namens een ander optreedt.

Agent-provocateur
Lokbeambte. Ambtenaar die een strafbaar feit uitlokt om de dader te kunnen arresteren. Zie ook Tallon-arrest.

Ageren
Actie ondernemen.

Agrarisch recht
Deel van het recht dat betrekking heeft op de landbouw, zoals pacht en ruilverkaveling.

AIVD
Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Nieuwe naam van de BVD.

AID
Algemene Inspectiedienst, opsporingsdienst van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

Akte van levering
De notariële akte waarin het eigendom van een onroerende zaak aan de nieuwe eigenaar wordt overgedragen.

Akte van splitsing
Akte die wordt opgesteld bij splitsing van een gebouw in meerdere zelfstandige eenheden.

Akkoord
(c). In een faillissement door de gefailleerde aan zijn gezamenlijke schuldeisers aangeboden regeling. Na aanvaarding en homologatie komt door deze regeling een eind aan het faillissement. Dit is ook mogelijk door een surséance van betaling.

Akte
Ondertekend geschrift dat is opgemaakt om tot bewijs te dienen.

Akte van betekening
Akte van uitreiking.

Akte van cessie
Zie Cessie.

Akte van compromis
(c). Schriftelijk stuk waarbij partijen overeenkomen een geschil ter beslechting aan een arbiter op te dragen.

Akte van uitreiking
Bewijsstuk dat een dagvaarding is uitgereikt aan de verdachte of zijn wettige echtgenote. Zie ook Betekenen.

AKW
Algemene Kinderbijslagwet. Deze wet heeft als doel een financiële tegemoetkoming te bieden in de kosten van kinderen van hen die een kind verzorgen of onderhouden.

Algemeen documentatieregister
Belangrijke informatiebron, met name voor het openbaar ministerie en de rechterlijke macht. Het register is veel vollediger dan het strafregister. In het algemeen documentatieregister worden bij de officier van justitie binnengekomen processen-verbaal en de afloop daarvan aangetekend. Men vindt in het register niet alleen veroordelingen, maar ook a...

Algemene wet bestuursrecht
(Awb). Deze wet is per 1 januari 1994 in werking getreden, waarmee de wet AROB is vervallen.

Algemene wet gelijke behandeling
. Wet die het recht vastlegt om gelijk te worden behandeld, ongeacht godsdienst, levensovertuiging, politieke voorkeur, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid of burgerlijke staat. De wet schrijft gelijke behandeling voor als het bijvoorbeeld gaat om werk, huisvesting, goederen en diensten, en maakt verschil tussen `direc...

Alibi
De bewering ten tijde van het misdrijf op een andere plaats te zijn geweest. Het is aan de politie om het alibi te controleren.

Alieni iuris
(l). Onder een anders macht vallend.

Alimentatie
Bijdrage in de kosten van het levensonderhoud. Alimentatieplichtig zijn A: ouders (kinderalimentatie), en B: echtgenoten en gewezen echtgenoten (partneralimentatie). Kinderalimentatie loopt in principe altijd door totdat het kind 21 jaar is. Zie ook Wet limitering alimentatie.

Alleenrechtspraak
Ook: unus iudex. Komt in Nederland in het burgerlijk proces voor in de zogenaamde enkelvoudige kamers en alleen in eerste aanleg (kantonrechter, rolrechter, de president van de rechtbank in een kort geding). In het strafproces worden de meeste zaken in eerste instantie afgedaan door alleensprekende rechters (kantonrechter, kinderrechter, politierec...

All Risk
(e). Verzekering die alle risico's op een bepaald gebied dekt, dus ook wanneer de schade door eigen schuld van de verzekerde is ontstaan.

Altera pars
(l). De tegenpartij.

Alternatieve sanctie
Taakstraf.

Allochtoon
Iemand waarvan minstens één ouder in het buitenland geboren is. Er zijn twee hoofdgroepen van herkomst: westers en niet-westers. Onder westers verstaat men Europa (exclusief Turkije), Noord Amerika, Indonesië-voormalig Nederlands Indië, Japan en Oceanië. Onder niet-westers verstaat men Afrika, Azië (exclusief Indonesië-voormalig Nederlands Indië en Japan) Latijns Amerika en Turkije.

Ambtsmisdrijf
Misdrijf dat voor ambtenaren strafbaar is of waar een hogere straf op staat als een ambtenaar het pleegt. Voorbeelden: het aannemen van steekpenningen door een rechter of het meewerken aan een schijnhuwelijk door een ambtenaar van de burgerlijke stand.

Ambtshalve toevoeging
Toewijzing van een raadsman aan een verdachte, vreemdeling of psychiatrisch patiënt die in bewaring is gesteld. Dit vindt plaats zonder dat men daartoe zelf een verzoek hoeft in te dienen.

Ambtelijk bevel
Aanwijzing gegeven door een openbaar gezagsdrager. Een ambtelijk bevel is een strafuitsluitingsgrond.

Ambtenaar
Persoon aangesteld door en in dienst van de overheid.

Ambtenarengerecht
Administratief rechterlijk college dat in eerste aanleg besliste over klachten van ambtenaren over besluiten, weigeringen en handelingen van overheidsorganen. Er was hoger beroep mogelijk bij de Centrale Raad van Beroep. Sinds 1992 zijn de raden van beroep en de ambtenarengerechten geïntegreerd in de rechtbanken.

AMvB
Algemene Maatregel van Bestuur.

AMA
Alleenstaande Minderjarige Aielzoeker. Asielzoeker die bij binnenkomst in Nederland niet wordt begeleid en-of verzorgd door ouders dan wel meerderjarige bloed- of aanverwanten.

Anti-speculatiebeding
Beding in verkoopcontract van door een gemeente verkochte grond dat moet voorkomen dat met aangekochte grond en daarop gebouwde woningen wordt gespeculeerd. Overtreding van de bepaling kan een fikse boete opleveren.

Annuà¯teitenhypotheek
Hypotheekvorm waarbij periodiek, bijvoorbeeld maandelijks of halfjaarlijks, een vast bedrag aan rente en aflossing moet worden voldaan. Aanvankelijk is het aflossingsbestanddeel van de annuà¯teit zeer gering en het rentebestanddeel daarentegen zeer groot, maar dit verandert in de loop der jaren. Het aflossingsbestanddeel wordt groter, terwijl het rentebestanddeel kleiner wordt.