Kopie van `Aquo-lex - het waterwoordenboek`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Aquo-lex - het waterwoordenboek
Categorie: Milieu > water
Datum & Land: 20/02/2012, NL
Woorden: 1655


effectieve grondwatersnelheid
Afk.: ve Syn.: opdringsnelheid Def.: snelheid van de waterdeeltjes, te berekenen als quotiënt van de filtersnelheid v en de effectieve porositeit ne

effectgebied
Def.: het gebied dat getroffen wordt door het effect Toelichting: bij voorbeeld de overstroming

effect
Def.: uitwerking, resultaat Toelichting: Resultaatwerking van een ingreep over milieubelasting.

effluent
Def.: water- of afvalwaterlozing van een bepaalde oorsprong, bijv. een rioolwaterzuiveringinrichting, een industrieel proces of een oxidatievijver. Toelichting: Gezuiverd of ongezuiverd afval- of rioolwater dat op het oppervlaktewater wordt geloosd. Opmerking: gebruik te vermijden, liever 'uitstroom'.

effluentafvoerafsluiter
Def.: het afsluiten van beluchtingstank en effluentput

effluentgemaal
Def.: civiel werk waarin de effluentpompen of effluentvijzels zijn opgesteld

effluentgoot
Syn.: effluentsloot Def.: open goot voor de afvoer van effluent

eggen
Syn.: ploegen Def.: het met een werktuig gelijk maken van de bodem

ejector
Def.: een apparaat dat gebruikt wordt om tijdens de behandeling van het water een chemische oplossing in het water te injecteren.

ekman-birge-happer
Def.: happer die aan een stang wordt neergelaten.

elektroreclamatie
Def.: bij elektroreclamatie wordt met behulp van elektroden een elektrisch spanningsveld in de bodem gecreëerd. Onder invloed daarvan verplaatsen verontreinigende stoffen zich naar de anode of de kathode (positieve ionen zoals zware metalen), waardoor ze uit de bodem verwijderd worden.

elektronenacceptor
Def.: een molecuul of atoom dat door het aangaan van een verbinding met een ander molecuul of atoom een elektron opneemt uit de verbinding of het atoom.

elektronen
Def.: negatief geladen bouwstenen van een atoom die rondom de kern cirkelen.

elektromotor
Def.: machine die beweegkracht levert met behulp van elektrische stroom

elektromagnetisch
Def.: inductiespanning veranderingen door geleider bewegingen in een magnetisch veld.

elektrolyt
Def.: een stof die uiteenvalt in ionen wanneer deze oplost in water.

elektrolyse-effect
Def.: chemische reactie tussen twee ongelijksoortige metalen die in (zee)water zijn ondergedompeld. Toelichting: In het (zee)water vreet een zuiver metaal (bijvoorbeeld koper) een minder zuiver metaal (bijvoorbeeld staal) aan. Hoe warmer het water en hoe hoger het zoutgehalte, hoe hoger het elektrolyse-effect. Kan worden tegengegaan door het aanbrengen van anoden.

elektrolyse
Def.: een proces waarbij elektrische energie verandert in chemische energie. Toelichting: Dit proces vindt plaats in een elektrolyt, een waterige oplossing of een smeltend zout dat ionen de mogelijkheid geeft om tussen twee elektroden te bewegen. Het elektrolyt is de verbinding tussen twee elektroden die door een directe stroom met elkaar verbonden zijn. Als je een elektrische stroom aanbrengt, begeven de positieve ionen zich naar de kathode, terwijl de negatieve ionen naar de anode gaan. Bij de elektroden wordt het aantal elektroden verminderd en worden de anionen geoxideerd.

elektrode
Def.: metalen toeleiding voor de elektrische stroom in een vloeistof of gas

elektrische lading
Def.: de lading van een ion, verklaard door het aantal elektronen. Toelichting: Een Cl-ion is in feite een Cl-atoom dat een elektron heeft verkregen, en een Ca2+ion is een Ca-atoom, dat twee elektronen is kwijtgeraakt.

elektriciteitskabel
Def.: kabel bestemd voor de voortgeleiding van elektriciteit

elektrisch (specifiek) geleidingsvermogen
Afk.: EGV Syn.: specifieke geleiding Def.: een maat voor de elektrische geleidbaarheid van water. Toelichting: De specifieke geleidbaarheid is gerelateerd aan de soort en de concentratie van ionen in oplossing en kan gebruikt worden om de hoeveelheid opgeloste stoffen in water in te schatten.

elektriciteit
Def.: een vorm van energie voortgebracht door elektronen

electronic chart display and information system
Afk.: ECDIS Def.: electronisch kaarten- en navigatiesysteem Toelichting: ECDIS wordt in de navigatie gebruikt om elektronisch zeekaarten te bekijken.

electrodialyse
Def.: een proces dat elektrische stroom gebruikt. Toelichting: Dit wordt toegepast in doorlaatbare membranen, om mineralen uit het water te verwijderen.



elastoplastisch gedrag
Def.: verschijnsel waarbij grond bij toenemende belasting eerst elastisch en daarna plastisch vervormt

elastische vervorming
Syn.: reversibele vervorming Def.: vervormingen waarbij het materiaalelement na het verwijderen van de aangebrachte belasting tot zijn oorspronkelijke vorm terugkeert

elastische halfruimte
Def.: een driedimensionale ruimte in een richting begrenst door het maaiveld waarbinnen het medium zich elastische gedraagt

elasticiteitsmodulus
Def.: het verband tussen spanning en vervorming als men er van uitgaat dat de grond zich elastisch gedraagt

elasticiteit van de vraagprijs
Def.: maat voor de gewilligheid van een consument of producent om het watergebruik te verminderen in reactie op een prijsstijging of het gebruik van meer water als de prijs daalt.

element
Def.: een uit cultuurhistorisch oogpunt gevormde eenheid. Deze kan bestaan uit een object, een groep van objecten in een samenhang (ensemble), een terrein, een watergang etc.

element
Def.: een onderdeel van de (lucht)foto, wat gekarakteriseerd wordt door fotokenmerken. Toelichting: Een kaarteenheid wordt beschreven in termen van waargenomen elementen. Een element bedekt een kaarteenheid voor een zeker percentage.

elementair rijks oppervlakte water
Afk.: EROW Def.: kleinste eenheid van het verantwoordelijkheidsgebied van een verantwoordelijke instantie (regionale dienst).

elementair technisch instrument
Def.: kleinst mogelijke bedienbare onderdeel van een technisch instrument dat nog invloed heeft op de toestand van een watersysteem. Toelichting: Bijvoorbeeld: klep, pomp, schuif.

elementen
Def.: de onderscheidende bouwstenen waaruit elke soort materie is opgebouwd.

elevator
Syn.: stofzuiger Def.: zuiginrichting in de haven waarmee met sterke pompen bijvoorbeeld graan uit het ruim omhoog wordt gezogen.

elftdrijfnet
Def.: drijfnet waarvan de maaswijdte tussen 12 en 25 centimeter bedraagt.

ellipsoïde hoogte
Def.: hoogte van een punt ten opzichte van de ellipsoïde

ellipsoïdisch coördinaatstelsel
Def.: coördinaatstelsel, dat gedefinieerd wordt door het oppervlak van een ellipsoïde en waarover kromlijnige coördinaten gedefinieerd zijn in de vorm van lengte- en breedte coördinaten

elutriatie
Def.: het vrijmaken van slib van het oorspronkelijke vocht door het te wassen met water.

emissiebeheersingmaatregelen
Def.: maatregelen die een specifieke emissiebeperking vereisen, of anderszins grenzen of voorwaarden stellen aan de gevolgen, de aard of andere kenmerken van emissies of bedrijfsomstandigheden die de emissies beïnvloeden. Toelichting: Het gebruik van de term emissiebeheersing in deze richtlijn met betrekking tot de bepalingen van andere richtlijnen houdt geen nieuwe interpretatie van die bepalingen in. emissiegrenswaarde: de massa, uitgedrukt in bepaalde specifieke parameters, concentr

emissieaanpak
Def.: vermindering van emissies zonder meer, onafhankelijk van de na te streven kwaliteitsdoelstelling van het ontvangende oppervlaktewater

emissie referentiestelsel
Def.: de vuillozing van het referentiestelsel per jaar (kg CZV)

emissie grenswaarde
Def.: de massa, uitgedrukt in bepaalde specifieke parameters, concentratie en/of niveau van een emissie, die gedurende een of meer vastgestelde perioden niet mag worden overschreden. Toelichting: De emissiegrenswaarden kunnen ook voor bepaalde groepen, families of categorieën van stoffen, met name die welke volgens artikel 16 worden aangewezen, worden vastgesteld. De grenswaarden voor de emissies van stoffen gelden normaliter op het punt waar de emissies de installatie verlaten en worden bepaald zonder rekening te houden met een eventuele verdunning. Voor indirecte lozingen in water mag bij de bepaling van de emissiegrenswaarden van de installatie rekening worden gehouden met het effect van een zuiveringsstation, op voorwaarde dat een equivalent niveau van bescherming van het milieu in zijn geheel wordt gewaarborgd en dat zulks niet leidt tot een hogere belasting van het milieu met verontreinigende stoffen

emissie factor
Def.: de relatie tussen de hoeveelheid geproduceerde vervuiling en de hoeveelheid verwerkte grondstoffen.

emissie
Def.: uitworp of lozing van stoffen, golven of andere verschijnselen door diffuse bronnen of puntbronnen. Toelichting: De lozing of uitstoot van (milieuverontreinigde) stoffen - het betreft zowel de lozing naar lucht, water of bodem, als het ontstaan van geluid of straling.

emerse planten
Def.: waterplanten die slechts gedeeltelijk boven het wateroppervlak uitsteken Toelichting: krabbescheer

emergenten
Def.: planten die met hun wortels in het water staan maar die voor het grootste deel boven water uitsteken Toelichting: Riet, pijlkruid, waterweegbree, kalmoes en zwanebloem

emergency position indicating radio beacon
Afk.: EPIRB Def.: apparaat dat automatisch een SOS-signaal met het MMSI-nummer uitzendt. Toelichting: Het 406 MHz-type (SARSAT) wordt door satellieten bewaakt, het 121.5 MHz-type niet.

embarkeren
Def.: deftige benaming van aan boord gaan, zich inschepen.

embargo
Def.: verbod tot in- en uitvoer van de producten van een staat waarop men druk wil uitoefenen.

embargo
Def.: beslag op schepen en ladingen van een staat waarop men druk wil uitoefenen.

emissiegrenswaarde
Def.: de massa, uitgedrukt in bepaalde specifieke parameters, de concentratie en/of het niveau van een emissie, die of dat gedurende een of meer vastgestelde perioden niet mag worden overschreden. Toelichting: Hierbij worden de referentiecondities of het MEP gelijkgesteld aan 1.

emissiespoor
Syn.: basisinspanning Def.: het emissiespoor houdt in dat aan de vuiluitworp van riooloverstorten op het oppervlaktewater een bepaald maximum wordt gesteld. Toelichting: Voor het voldoen aan het emissiespoor moet door de gemeente een bepaalde minimale inspanning worden gedaan. Deze inspanning wordt aangeduid met het begrip basisinspanning. Gemeenten moeten in principe voor 2005 aan de basisinspanning voldoen. Maatregelen die getroffen kunnen worden, betreffen onder meer vergroting van de bergingscapaciteit (bergbezinkbassins) en afkoppelen van verharde oppervlakken.

emitter
Def.: een element van een netwerk. Toelichting: Dit apparaat is gekoppeld aan splitsingen in het model die door een opening of spuitstuk stromen.

empirisch
Def.: op ondervinding gegrond en daaruit voortvloeiend

empirisch model
Def.: model waarvan de structuur is afgeleid van de analyse van de relaties tussen de geobserveerde gegevens in plaats van kennis van de fysische, biologische of ecologische processen.

emulgator
Syn.: emulgeerder Def.: een stof die een emulsie stabiel houdt of het ontstaan van een emulsie bevordert (er voor zorgt dat de geëmulgeerde stof niet samenklontert)

emulsie
Def.: verstrooiing van een vloeistof in een andere vloeistof Toelichting: dit gebeurt wanner de eerste vloeistof niet-oplosbaar is.

eolisch
Def.: door de wind gevormd, afgezet.

eolisch transport
Def.: zandtransport door de wind.

epilymnion
Def.: de bovenlaag van een meer, welke in aanraking komt met de lucht

epilithische organismen
Def.: organismen die verankerd leven op versteend substraat

epifytische planten
Def.: plant die leeft op een ander organisme maar geen parasiet is. Toelichting: Plantaardige organismen die op het oppervlak van planten voorkomen.

epifauna
Def.: dierlijke organismen die op de bodem of op planten leven, al of niet hieraan vastzittend

epipelagisch
Def.: de bovenste regionen van de oceaan, zich uitstrekkende tot een diepte van ongeveer 200 meter.

epoxyhars
Def.: superieure harssoort die meestal wordt gebruikt in combinatie met materialen als Kevlar.

equivalent
Afk.: eq Syn.: val Def.: meeteenheid die aangeeft in welke mate een stof bindingen kan aangaan met andere stoffen. Toelichting: Een equivalent is de hoeveelheid massa in grammen van een stof dat reageert met een mol elektronen. Omdat het equivalentgewicht vaak uiterst klein is, wordt het vaak uitgedrukt in milli-equivalent (meq). De equivalent wordt vaak gebruikt bij het meten van de bestanddelen in vloeistoffen.

equipotentiaalvlak
Syn.: Geoïde Def.: oppervlak dat punten met gelijke zwaartekrachtspotentiaal verbindt Toelichting: In de geodesie in de regel de geoïde genoemd.

equinox
Syn.: Dag- en nachtevening Def.: dag van het jaar waarop de lengte van dag en nacht exact gelijk is Toelichting: Dus 12 uur - vindt jaarlijks plaats op 21 maart en 23 september.

equipotentiaallijn
Def.: een lijn door punten waar een gelijk potentiaal heerst. Toelichting: Per definitie staat een equipotentiaallijn loodrecht op een stroomlijn. Langs een equipotentiaallijn treedt geen stroming op, er is geen verhang

erosie van de onderlagen
Def.: faalmechanisme van bekledingen dat zich voordoet als de beschermende werking van de toplaag weggevallen is.

eroderen
Def.: door wind, water of ijs afslijten

erosie
Syn.: uitschuring Def.: het proces waarbij grond, gesteente en dergelijke verplaatst worden door c.q. wegspoelen onder invloed van wind, stromend water of bewegende ijsmassa's.

ernstvuurwerk
Def.: vuurwerk dat is bedoeld als noodsignaal aan boord.

eroderen
Def.: afslijpen, verweren, achteruitgaan door zandverlies.

ernstig risiconiveau
Afk.: ER Syn.: ernstige bodemvernontreinigingsconcentratie Def.: wetenschapelijk afgeleide waarde die aangeeft bij welke concentratie sprake is van ernstige effecten op het ecosysteem. Toelichting: Voor †˜ernstig effect' wordt als criterium gehanteerd dat theoretisch 50% van de soorten in het ecosysteem schade kan ondervinden.

ernstig geval van bodemverontreiniging
Def.: er is sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging als meer dan 25 m3 grond of 100 m3 grondwater verontreinigd is met stoffen boven de interventiewaarde. Toelichting: Er mag pas in de bodem worden gegraven nadat het bevoegd gezag (Wbb) heeft ingestemd met een saneringsplan.

erosieklasse
Def.: mate van erosiegevoeligheid

erosiesnelheid
Def.: hoeveelheid (bodem)materiaal die per oppervlakte-eenheid en per tijdseenheid door erosie verdwijnt.

estuarien
Def.: betrekking hebbend op een estuarium.

estuarien systeem
Def.: het geheel van structuren (zandplaten, schorren, geulen) en processen (fysisch, chemisch en biologisch) dat door het getij wordt beïnvloed van de rivier tot in de zee.

eschericha coli
Afk.: E. coli Def.: een Coliformbacterie die vaak in verband wordt gebracht met menselijk en dierlijk afval en gevonden wordt in de darmen. Toelichting: Deze bacterie wordt bij gezondheidsinstituten en privé-laboratoria gebruikt om de zuiverheid van het water te meten. Naast diarree zorgt Escherichia coli ook voor groeistoornissen bij kinderen. De bacterie wordt vooral overgedragen via runderen. Mensen kunnen besmet raken door besmet vlees te eten of water te gebruiken dat via mest besmet is.

estuariene afzetting
Def.: afzetting van sediment door rivieren.

estuarium
Def.: een zeewaarts zich verbredende riviermond inclusief het aansluitende zeegebied waarin het getij zijn invloed doet gelden.

ethoxyresorufin-o-deethylase activiteit
Def.: de omzetting van 7-ethoxyresorufine tot het fluorescente resorufine door het enzyme 7-ethoxyresorufine O-deethylase. Toelichting: Dit is een maat voor de inductie van dioxineachtige stoffen in cellen die aryl hydrocarbon receptor (Ah) bevatten. Hiermee kan toxiciteit van een watermonster worden bepaald (DR-CALUX assay).

ethyleen-diamine-tetra-azijnzuur
Afk.: EDTA Def.: een complexvormer die sterke complexen vormt met zware metalen.

etmaalgemiddelde
Def.: gemiddelde intensiteit over een etmaal betreffende verkeersdeelname Toelichting: Etmaalgemiddelden worden berekend of ingeschat vanuit de gegevens van tellingen in het telvak of geëxtrapoleerd vanuit de gegevens van een telvak dat dit telvak als referentievak heeft opgegeven

Europese Commissie
Afk.: EC Def.: het uitvoerend orgaan van de Europese Unie op alle terreinen waarop de Unie zeggenschap heeft. Toelichting: Commissie is met name belangrijk in specifieke sectoren, zoals mededinging (toezicht op kartels en fusies, afschaffing van of controle op discriminerende overheidssteun), landbouw (opstelling van landbouwvoorschriften) of onderzoek en technologische ontwikkeling (bevordering en coördinatie via het communautaire kaderprogramma). De Commissie is verantwoordelijk voor het beheer van de communautaire begroting onder toezicht van de Europese Rekenkamer. De twee instellingen streven gezamenlijk naar een goed financieel beheer. Op basis van het jaarverslag van de Rekenkamer stemt het Europees Parlement om de Commissie kwijting te verlenen voor de uitvoering van de begroting.

european terrestrial reference system 1989
Afk.: ETRS 89 Def.: geodetisch model van de aarde zoals toegepast binnen Europa

european reference frame
Afk.: EUREF Def.:

European polluntant release transfer register
Afk.: E-PRTR Def.: Het Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen Toelichting: het polluntant release transfer register is een internationaal openbaar register met gegevens over de vervuiling van bedrijven. Het gaat daarbij om de uitstoot van vervuilende stoffen in water, lucht en bodem en om afvaltransporten. Naast deze gegevens over bedrijven wordt in het register ook informatie over diffuse bronnen opgenomen. Dit zijn moeilijk aanwijsbare bronnen die diffuse verontreiniging veroorzaken, zoals meststoffen die van weilanden in bodem en water terecht komen. Het register is bedoeld om burgers toegang te geven tot informatie over de vervuiling van bedrijven in hun omgeving. Het register komt voort uit het verdrag van Aarhus. Dit verdrag regelt onder andere het recht op toegang tot milieu-informatie over het milieu.

european agreement on main inland waterways of international importance
Afk.: AGN Def.:

eural
Def.: europese afvalstoffenlijst.

euhalien
Def.: zout water en/of zeewater met een zoutgehalte groter dan 30 gram per liter.

eulitoraal
Def.: deel van het litoraal dat de zone tussen de laag- en de hoogwaterlijn aanduidt. Toelichting: intergetijdengebied

eufotische zone
Def.: een zone in het oppervlaktewater waarin de lichtsterkte zodanig is dat het fotosyntheseproces werkt Toelichting: De ondergrens van deze zone varieert, maar bereikt een maximale waarde van ongeveer 150 meter in de open oceaan.

europese gemeenschap
Afk.: EG Def.:

europese kaderrichtlijn water
Afk.: KRW ; EKRW Syn.: Kaderrichtlijn Water Def.: door de EU (Richtlijn 2000/60/EG) dd 23 okt. 2000 vastgestelde richtlijn

europese norm
Def.: