Kopie van `Wereld van Wijn`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Wereld van Wijn
Categorie: Landbouw, voedsel en voedselverwerking > Wijn
Datum & Land: 07/06/2013, NL
Woorden: 92


aards
geur of smaak van een wijn, ook wel gronderig, lijkt op grond of paddestoelen. Door de bodemsamenstelling veroorzaakt. Aards kan ook duiden op een gebrek in de wijn, wanneer slechte kurk is gebruikt of onvoldoende gereinigd hout. Kan typerend zijn voor een bepaalde druivensoort (bron; http://www.wijnwinkel.nl)

abboccato
halfzoet

abruzzo
Italië: Abruzzen. Wijngebied tussen de Apennijnen aan de Adriatische Zee. Montepulciano d'Abruzzo (druivenras) is de bekendste rode wijn en de Trebbiano d'Abruzo de witte wijn.

abstufen
Een wijn van hoge kwaliteit als lagere kwaliteit verkopen. Zo maak je bijvoorbeeld van een Spätlese een Kabinett. Wordt door prestigieuze producenten toegepast

acetaldehyde
Bijproduct van de gisting, heeft een onaangename smaak

afdronk
smaakindruk na uitspugen of inslikken van de wijn; belangrijk om de kwaliteit te bepalen. Hoe intenser en langer de afdronk waarneembaar is, des te beter de wijn

agiogitiko
blauw druivenras, traditioneel Grieks. Zeer fijne wijn, zoals bijvoorbeeld de elegantfruitige Nemea. Ook assemblages

Ahr
Klein wijnbouwgebied aan de noordelijke voet van de Eiffel. De Ahr is een westelijke zijrivier van de Rijn; 50 km zuidelijk van Bonn. Kenmerkend zijn de vele blauwe druiven die op de steile hellingen van het Ahrdal goed tot ontwikkeling kunnen komen. Vooral van Spätburgunder, Dornfelder en Frühburgunder worden mooie krachtige wijnen gemaakt. Bodem: vulkanische leisteen Opp. 506 ha. Dit is 0,5% van het totaal in Duitsland

aleatico
druivenras, Italië. Levert rode, veelal zoete wijnen; verwant aan muscat, Goede komt bijvoorbeeld uit Elba-Porteferraio

aligoté
witte druif, met name in de Bourgogne aangeplant, waar chardonnay de meest aangeplante druif is. Jong drinken, want oxideert snel en-of heeft veel zuur. Geeft met Crème de Cassis het heerlijke Kir. Ook in Zwitserland

AOC
Appellation d'Origine Contrôlée, herkomstbenamingsclassificatie. In 1935 is het Institut National des Appllations d'Origine (INAO) opgericht. Nu zijn er ongeveer 400 AOC's verspreid over 38000 hectare en produceert ongeveer 21 milljoen hectoliter. (bron: Sotheby's World Wine Encyclopedia, 1988)

appellation
herkomstbenaming waarin is bepaald welke druif gebruikt moet worden, hoeveel hectoliter de opbrengst mag zijn en wat de geografische begrensing is

arôme de bouche
geur smaak combinatie die door de neus terugkomt na het walsen en doorslikken van wijn

auslese
hoog Duits Prädikatsniveau. Meestal zoete wijn, mogelijk met edele rotting. Suikergehalte 90° tot 100° Oechsle. Er bestaat ook een weinig droge auslese

Bacchus
1 - Romeinse god van de wijn. Gaat vaak vergezeld van de vrouwen maenades of bacchantes. 2 - geelgroene druif, ontstaan uit een kruising van müller-thurgau met een kruising van silvaner en riesling. De wijn is geparfumeerd. Kan goede wijn uit Franken geven 3 - in de USA staat Bacchus bekend als een druif voortgekomen uit een kruising van Vitis Riparia en de Vitis Labrusca. De druif groeit in het noorden van Ohio en er staat iets in New York State (bron: http://www.wijnwinkel.nl)

Baden
Wijnbouwgebied met de hoogste temperaturen van Duitsland. Het zuidelijke deel licht oostelijk van de Elzas en westelijk van het Schwarzwald. De Neckar doorsnijdt het noordelijke deel. Traditioneel veel droge burgunder wijnen. Tweederde is pinot gris. Behoort in EU-landbouwzone B, evenals de Elzas, Champagne en Savoie. Opp. ca. 16.225 ha. Dit is 15,3% van het totaal in Duitsland. Veel coöperatieve verwerking van het fruit

Bal
Een verwijzing naar het helemaal af zijn van wijn, voor het eerst geintroduceerd door JB, teneinde oeverloos geneuzel te voorkomen

Balthasar
fles met inhoud van 12 liter = 16 flessen. Genoemd naar een van de drie wijzen uit het oosten

banyul
Eén van de bekendste vins doux naturels komt uit de AOC Banyuls, gelegen aan de Middellandse Zee, ten zuiden van Perpignan en op de grens van Frankrijk en Spanje. Samen met de AOC Collioure, die iets ten noorden ligt van Banyuls, draagt de kuststreek de naam Côte Vermeille.

barrique
oorspronkelijk uit Bordeaux afkomstig vat van 225 liter.

botrytis cinerea
edelrot, of grauwe schimmel. Dit tast de druiven aan en is de basis voor desertwijnen zoals we die kennen uit de Bordeaux (Sauternes), Duitsland (Beeren- en Trockenbeerenauslesen), maar ook uit Tokaji (Hongarije). (Bron: www.wikipedia.nl)

cabernet sauvignon
Een oud, rood druivenras dat door zijn hoog tanninegehalte garant staat voor uitstekende, donkere, langrijpende wijn en daarom overal in de wereld wordt aangeplant

Château d'Yquem
De grootste Sauterne wijn, volgens de classificatie uit 1855, van heel de Bordeaux. De oorsprong van de naam is obscuur, maar zou te maken kunnen hebben met het Germaanse 'Aig-Helm' (een helm hebben). Bij groten der aarde geliefd, Th. Jefferson vond het destijds al een van de beste Sauternes, en ook de Russische Tsaren waren grote liefhebbers van deze wijn. Waarschijnlijk is het gebruik van druiven aangetast door bortytis, eind 18e begin 19e eeuw ontstaan. Flessen van dit beroemde Château gaan voor honderden euro's per fles over de toonbank. (Bron: Oxford Companion to Wine, 3rd ed.)

decanteren
overgieten van de wijn vanuit de fles in een karaf. Dit gebeurt of bij jonge wijnen als deze veel tanninen bevatten en door de zuurstof de smaakstoffen vrijkomen (ook wel karaferen genoemd), of bij oude wijnen om de droesem van de wijn te scheiden

desication
Door de steel van de druiventros te pletten ontneemt men de druiven van sap en ontstaan ingedroogde druiven. Methode toegepast in Zuid Afrika



Droesem
is het bezinksel dat zich onderaan de fles, vat of tank bevindt. Het merendeel van de droesem bestaat uit dode gistcellen en smaak- en geurstoffen. Hoewel vele denken dat dit negatief is, is het meestal een positief verschijnsel dat voornamelijk te vinden is in rode wijnen die niet geklaard of gefilterd worden of in wijnen die lang op de fles gerijpt hebben. (bron: www.wijnspecialist.be)

edelrot
zie botrytis cinerea

fattoria
(it.)wijngoed

firne
(Duits) smaak en geur welke bij oudere Rieslingwijn ontstaat en dan nog lang een aanvulling op de overige smaken kan zijn. Kruidig, harsig en olieachtig. Wordt het te sterk dan is het een gebrek; niet te verwarren met gout de pétrol. (bron: wijn.org)

gemaderiseerd
geoxideerd, te oud, naar madeira ruikend (bron: Van rank tot drank, J. Priewe)

geoxideerd
een wijn die door teveel contact met zuurstof teveel aldehyde bevat en onfris, vermoeid en gamadeiriseerd smaakt. Versterkte wijnen zoals sherry, port, madeira, vino santo, of ook marsala worden bewust oxidatief gemaakt.

gout de pétrol
de smaak van petroleum. Aroma met olieachtige kenmerken, komt veel bij riesling voor. Dit is afhankelijk van de wijngaard en het jaar, gaat weg met decanteren. Komt voor in gerijpte wijnen. (Bron: wijn.org)

grains nobles
hoogwaardige zoete wijn van druiven met edelrot in de Elzas. Kan alleen gemaakt zijn van riesling, muscat, gewürztraminer en pinot gris. (bron: Van rank tot drank, J. Priewe)

grenache
blauwe druif veel voorkomend in Frankrijk en Spanje (garnacha). Nu aangeplant met een totaal van 823.000 hectare. Vroeger de meest aangeplante druivensoort, maar ingehaald door de merlot en cabernet sauvignon. Nu vooral gebruikt in assemblage voor kleur en ruggengraat in de wijn. Synoniemen: côt, garnacha. (bron: Oxford wine companion)

herkomstbenaming
wettelijk geregelde basis van alle Europese kwaliteitswijnen (bron: Van rank tot drank, J. Priewe)

IGT
Indicazione Geografica Tipica. Nieuwe categorie in Italië (komt ongeveer overeen met de VDQS in Frankrijk) waarin veel van de vroegere supertafelwijnen opgaan.

isoamyl acetaat
Dit is een ester(geurstof) die voorkomt in alle gegiste dranken. In hoge concentraties wordt het nog wel eens geassocieerd met bananen geur. Een geur die vaak aanwezig is in wijnen die de methode 'Maceration Carbonic' hebben ondergaan

Jura
Oostelijke wijnregio in Frankrijk gelegen tussen Bourgondië en Zwitserland. Vroeger een belangrijk wijnbouwgebied, waar nu slechts 1600 hectare nog van over is. Voornamelijk pinot noir en chardonnay wijnen worden hier gemaakt. Ook een crémant de Jura waarvoor onrijpe chardonnay druiven gebruikt worden. Een bekende locale druif de witte savagnin (naturé) een voorloper van de traminer (of gewürztraminer) gebruikt in de Vin Jaune. Het franse antwoord op Sherry.

Jurançon
bekend uit zuid west Frankrijk van de Jurançon Sec (droog) en Jurançon (zoet)

kurk
1 - grondstof voor de afsluiting van wijnflessen; wordt uit de schors van de kurkboom gesneden. 2 - fout in de wijn. Kurk betekent niet dat er kurk in de wijn zit, maar dat de wijn muf en chemisch ruikt. In de mond geeft hij een onaangenaam bittere nasmaak. Wanneer bepaalde schimmels, welke van nature op kurk en de druivenschillen voorkomen, in contact komen met het chloor ontstaat de stof

kwaliteitswijn
Hoogste trap in de EG-wetgeving. In Frankrijk valt 40% in deze categorie (AOC, VDQS), in Italië 15% (DOc, DOCG), in Spanje 25% (DO) en in Duitsland 95% (QbA, QmP)

lie


looizuur
in rode wijn sterk, in witte wijn nauwelijks aanwezige wrange stof, tannine. Tannines kunnen onaangenaam sterk en storend zijn of mooi in balans met de zuren. Jonge Bourgogne en Bordeaux wijnen bevatten vaak veel tanninen, dit geeft ze bewaarpotentieel

maceration carbonic
(anaerobe gisting)Dit proces is een natuurlijke gisting die plaatsvindt in de intacte (blauwe); druiven. Druiven worden in een ruimte worden gebracht zonder zuurstof (anaeroob), meestal met koostofdioxide (CO2). Hierdoor ontstaat een gisting die kleine hoeveelheden suiker in alcohol omzet samen met aantrekkelijke smaakstoffen. Hierdoor ontstaan lichte fruitige wijnen. De bekendste wijnen die op deze manier worden gemaakt komen uit de Beaujolais. Dit proces kan ook toegepast worden bij witte wijnen, waardoor onaangename geuren kunnen ontstaan (isoamyl acetaat). (Bron: Oxford Companion to Wine, 3rd ed.)

Madeira
1. Eiland in de Atlantische oceaan, behoort tot grondgebied van Portugal.2. Versterkte wijn, van oorsprong gemaakt en gerijpt door lange reizen aan boord van schepen. Later is dit vervangen door gebruik te maken van Estufas, grote vaten waarin door hitte de wijn snel rijpt

Magnum
(uitspraak: mag-num)fles van 1.5 liter

malbeck
aanduiding voor malbec in de Médoc

malolactische gisting
tweede gisting, hierdoor wordt appelzuur omgezet in melkzuur.

merlot
Een druivenras dat veel gebruikt wordt in de wijnen van de rechteroever van de Bordeaux. De merlot biedt een gevarieerd beeld. Enerzijds is het een productief ras dat zonder beperkingen van mensenhand eenvoudige, wat boerse wijn oplevert. Anderzijds brengt het ras enkele van de grootste rode wijnen ter wereld voort. (St-Émilion, Pomerol)

millerandage
abnormale vruchtzetting, gekenmerkt door grote en kleine druiven in dezelfde tros. Dit kan komen door schraal-guur weer tijdens de bloei. Sommige producenten vinden dit een voordeel omdat de kwaliteit van de kleine druiven beter zou zijn. (bron: The Oxford companion to wine, 3rd edition 2006)

montepulciano
1. blauwe druif variant geplant in voornamelijk zuid oost Italië. Veel gebruikt in wijn uit de Abruzzen. 2. dorp in Toscane waar onder andere de bekende Vino Nobile de Montepulciano gemaakt wordt (overigens niet van de montepulciano druif gemaakt).

most
sap van uitgeperste druiven

mourvèdre
blauwe druif veel aangeplant in Spanje (monastrell), Frankrijk en Californië (VS als Mataro). Van origine uit Spanje een laat rijpende druif, vooral gebruikt in assemblage. Synoniemen: mataro, monastrell. (bron: Oxford wine companion)

muscat
witte druif, gebruikt voor het maken uiteenlopende wijnen droog en zoet. Moesserend zoet zoals in Moscato d'Asti, stevig als desertwijn zoals in Moscatel uit Spanje en droog zoals muscat d'Alsace. Ook Mutage wijnen worden van deze druif gemaakt(vin doux naturels uit zuid Frankrijk). Niet te verwarren met de muscadelle, een druif uit de Bordeaux.

mutage
het stoppen van de gisting: gistonderbreking door alcohol aan de most toe te voegen, zoals bij Beaume-de-Venise, port en Banyuls.(Bron: www.wijnwinkel.nl)

nebbiolo
Een blauw druivenras, afkomstig uit voornamelijk Piemonte regio in noordwest Italië. De grote wijnen uit Italië worden van deze druif gemaakt, bijvoorbeeld de Barolo en Barbaresco.

neus
(syn. aroma, geur, (bouquet))De neus van een wijn is het samenspel van geuren. De termen geur, aroma en bouquet worden ook wel gebruikt. Hoewel men vaak aroma gebruikt voor eenvoudigere geuren (druif en gistgeur) en de term bouquet voor een ontwikkelde geur. Maar hierover bestaat veel controverse. (Bron: Oxford Companion to Wine, 3rd ed.)

oechsle
suikergehalte in de druif, welke het moment van de oogst bepalen en daarmee het alcoholgehalte.

oenologie
wetenschap van de wijnbouw en het wijnmaken.

oxidatief
de wijn is gemaakt onder grote hoeveelheden zuurstof (aeroob)

passito
[it] wijn van gedroogde druiven. Dit kan aan de druivenstruik gebeuren of op bijv. strooien matten. (Bron: The Oxford companion to wine, 3rd edition 2006)

Petillant
Licht mousserend als in een cidre, poire of vouvray petillant. Bij moderne stijl stille, witte wijn een licht prikkelende ervaring bij de eerste paar slokken.

phylloxera vastatrix
druifluis. halverwege de 19e eeuw werden de Europese wijngaarden getroffen door een ramp die heeft geleid tot de vernietiging van vrijwel alle Europese wijngaarden. Hoogstwaarschijnlijk is de luis vanuit Amerika naar Europa gekomen. Rond 1990 is in Californië weer een phylloxera plaag uitgebroken, grote delen van Napa Valley moesten opnieuw aangeplant worden.

puttony
(lett. houten bak) gebruikt om aszú druiven in te leggen bij het maken van Tokaji.

puttonyos
(lett. meervoud van puttony)

QbA
Qualitätswein bestimmter anbaugebieter

QmP
Qualitätswein mit Prädikat. Duitse kwaliteitswijn.

quinta
Portugese wijnboerderij

remuage
fr. het draaien van de Champagneflessen in de rekken (prupitres) en wel zo dat uiteindelijk het bezinksel in de hals terecht komt en verwijderd kan worden

Sauternes
beroemd vanwege de zware zoete wijnen die er worden gemaakt, houtgerijpt. Toegestane druivenrassen: sémillon, sauvignon, muscadelle; allen wit. Er heerst een microklimaat dat zeer geschikt is voor edele rotting (Botrytis cinerea). Lage opbrengst: max. 25 hl-ha

Savoie
wijnbouwgebied tegen de Alpen, bekend bij wintersporters. Chambéry is de hoofdplaats van deze streek. Druiven zijn voornamelijk roussette-altesse, jacquère en mondeuse. Cru's: Marestel en Monthoux, Apremont, Abymes, Chignin, Arbin

Sekt
mousserende kwaliteitswijn die minimaal 9 maanden lagering heeft ondergaan, minimaal 4 bar CO2-druk.

semillion
wit druivenras veel gebruikt in desertwijnen zoals sauterne

shiraz
Australische naam voor syrah. (zie syrah) Ook op Zuid Afrikaanse wijnen wordt deze naam voor de syrah druif veel gebruikt.

solera
systeem van fractionele menging veel in Jerez gebruikt, waarbij de smaak constant gehouden wordt. Afgeleidt van de vaten het dichst bij de suelo (vloer). Hiervan wordt de wijn betrokken. (Bron: Oxford companion to wine)

sommelier
wijnkelner

syrah
blauwe druif vooral gebruikt voor grote wijnen (Hermitage etc) vanwege zijn bewaarpotentieel. Maar ook in de nieuwe wereld wordt deze druif veel aangeplant. (bron: Oxford wine companion)

tannine
zie looizuur

TCA
2,4,6-trichlooranisol. Deze stof is verantwoordelijk voor de kurksmaak.

terroir
fr. complex samenspel van bodem en klimaat.

tonneaux
[fr] tradidionele Bordeaux wijnmaat, een groot houten vat van 900 liter. Equivilent aan 4 barriques of 252 imperial gallon

ullage
[fr] ouillage, verdampen van wijn in houten vaten. Ook wel de ruimte tussen het vat en het wijnniveau wordt ullage genoemd.(bron: Oxford companion to wine)

VDQS
Vin Délimité Qualité Supérieure, deze wijnen staan aan dezelfde beperkingen bloot als de AOC wijnen, maar met grotere opbrengst. Gemiddeld 2% van de totale franse productie, waarvan 20% wordt geexporteerd en 80% in Frankrijk zelf wordt geconsumeerd.

verdelho
Een druivenras dat zijn oorsprong kent in Portugese witte druif varianten, het meest geassocieerd met het eiland Madeira. In Australië en Portugal worden wijnen gemaakt van deze druif. (Bron: Oxford Companion to Wine 3rd ed.)

vinificatie
wijnbereiding. De verwerking van de druif en vergisting tot wijn.

vintage port
port met een jaartal, meestal hoger van kwaliteit.

vitis vinifera
(Lat.) klimplant, wingerd, de europese druivenplantsoort waarvan wijn wordt gemaakt

wijnsteen
kaliumzout dat neerslaat in kleine witte kristallen in de fles. Kan geen kwaad

xinomavro
blauwe druif uit Griekenland. Letterlijk betekent het zwart zuur. In hun jonge jaren zijn de wijnen inderdaad wat ruw, maar kunnen mooi rijpen

zinfandel
blauwe druif van Kroatische origine, voornamelijk aangeplant in Californië. Vergelijkbaar of verwant aan de primitivo druif uit Italië

bâtonnage
[fr] bâton = stok, het procedé waarbij het bezinksel(droesem) van veelal witte wijnen, die op houten vaten vergist, wordt geroerd. Hierdoor ontstaat een stabielere wijn, met minder tannine- en kleurstof extractie van het vat. (bron: Oxford compainion to wine)

Méthusalem
fles met inhoud van 6 liter voor mousserende wijn. Genoemd naar de grootvader van Noach. Voor stille wijn: impériale.