Kopie van `Begrippenlijst Nederlands-Indië`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Begrippenlijst Nederlands-Indië
Categorie: Geschiedenis en volkskunde > Nederlands-Indië
Datum & Land: 25/01/2009, NL
Woorden: 1122


Orang laut
zigeuners van de zee; zij leven hun hele bestaan op pinisi-schepen; hun leefomgeving is langs de kusten en eilanden van de gehele Indische archipel. Zij leven van de verkoop van vis, parels en kustproducten. Zie ook het verhaal over de Zee-zigeuners, Bevolkingsgroepen, en Badjo's

OSVIA
Opleidingsschool Voor Inlandsche Ambtenaren, opgericht 1900. Zie ook Opleiding Indisch Ambtenaar.

Oud-Indischgast
Nederlander die als ambtenaar, militair of particulier jaren in Nederlands-Indië heeft gewoond en naar het moederland terug is gekeerd, meestal gepensioneerd of rentenierend.

Oudgasten
zij die naar Nederlands-Indië vertrokken, maar niet voor de eerste keer (zie ook Baren), en zij die reeds langer in Nederland-Indië woonden.

Oudgastenpartij
Groep van belangrijke en invloedrijke mensen in de nadagen van de VOC en de periode erna (vooral tijdens Daendels en Raffles), die zich fel keerde tegen alle veranderingen in Indië, die hun invloed aldaar zou ondermijnen. Eén van hen was J. Siberg.

Outhoorn, Willem van
(1635-1720) Geboren op Ambon, studie in Leiden In 1659 terug in Indië en onderkoopman in Batavia In 1669 in de Raad van Indië Hij werd gouverneur-generaal (1691-1704). Er was een eerste poging om een koffiecultuur op Java in te voeren. Hij voerde een zwak bewind, dat gekenmerkt werd door nepotisme. In 1699 waren er aardverschuivingen door een vul...

Overdracht
Op de dag van de Japanse capitulatie werd het Amerikaanse commando over Nederlands-Indië overgedragen aan het Britse South-East-Asia-Command (SEAC). Pas oktober 1945 komen de eerste Britten en Nederlanders op Java aan. Nederlandse troepen zien we overigens pas op 9 maart 1946 verschijnen.

Overeenstemming op 22 juni 1949
over een staakt-het-vuren op 10-11 augustus 1949 over de terugkeer van de Republikeinse regering naar Djokjakarta over het houden van een Rondetafelconferentie. Zie verder: Conferenties, stappen en gebeurtenissen in de relatie tussen Nederland en Indonesië 1945-1963.

Overleg Engeland-Nederland, 27-12-1945
; regeringsdelegaties (Schermerhorn en Attlee) spraken over de situatie op Java: Nederland klaagde over het uitblijven van een grootschalige actie op Java door de Britten, de erkenning van de Tentara Keamenan Rakjat (TKR) op Java door de Britse generaal Christison en de weigering Nederlandse troepen toe te laten. Een paar dagen later zeiden de Eng...

Overstraten, Pieter Gerhardus van
(1755-1801) Gouverneur-generaal, 1797-1801. Per 31 december 1799 werd de VOC opgeheven, waardoor hij zowel de VOC als de staat der Nederlanden diende (Bataafse Republiek). 1780: promoveerde hij in de rechten te Leiden 1781: buitengewoon lid Raad van Justitie 1783: gewoon lid Raad van Justitie 1783: advocaat-fiscaal 1784: 2e secretaris van de...

Paal
is een lengtemaat: op Java 1506 meter en op Sumatra 1851 meter.

Pachtschat
is de opbrengst van de verkoop van staatsopium aan de pachters. Zie verder: Opiumregie.

Padie of padi
rijst die op het veld staat

Padri-oorlogen
1821-1838 op westelijk Midden-Sumatra. Orthodoxe moslims (De Padri) zetten zich fel af tegen het matriarchaat van de Minangkabauers, vanwege het opium roken, het drinken en gokken. Zij startten een burgeroorlog. Val van Bondjol in 1832 en 1837. Leider van het verzet, Toeankoe Imam Bondjol geeft zich in 1837 over, en werd verbannen naar Ambon en la...

Pahud de Mortanges, Charles Ferdinand
(1803-1873) minister van koloniën 1849-1856, gouverneur-generaal 1856-1861 1823: naar Indië als ambtenaar 4e klasse. Werkzaam bij de belastingen en de in- en uitvoerrechten 1839: voor verlof naar Nederland en in 1840 terug in Indië 1841: inspecteur van financiën 1844: directeur van de gouvernementsproducten en burgerl...

Pajajaran
West-Javaans rijk, dat twee eeuwen onafhankelijk bestaat naast het rijk van Majapahit. Zij vestigen zich in 1333 in de hoofdstad Pakoean, bij Buitenzorg (Bogor) In 1522 wordt er een verbond gesloten met de Portugezen. Na de val van Majapahit in 1527 zijn Pajajaran en Blambangan de laatste hindoe-rijkjes op Java. 1527 Demak verslaat de Portugeze...

Pajong
zonnescherm als onderscheidingsteken voor inheemse hoofden

Pakoe Alam
Vorstenland, dat zich in 1813 afsplitst van Djokjakarta en het vierde Vorstenland wordt. Na de Revolutie had het geen speciale status meer.

Paleis Buitenzorg
, zie Buitenzorg.

Paleis Koningsplein
, gebouwd in 1879. In 1949 vond hier, naast die in Amsterdam, de Soevereiniteitsoverdracht plaats. Tegenwoordig heet het: Istana Merdeka.

Paleis Rijswijk
, gebouwd in 1796. Er werd in 1947 het akkoord van Linggadjati gesloten. Het paleis heet nu 'Istana Negara'.

Palembang
Een VOC-locatie op Sumatra, met de volgende vestigingen: Palembang, vanaf 1619, comptoir. Product: peper. Jambi: zie Jambi.

Palmolie
komt van de vrucht van de oliepalmboom. Vanaf 1914 vooral op Sumatra's oostkust en in Atjeh. Bijna 24% van de wereldproductie vóór de Tweede Wereldoorlog kwam uit Nederland-Indië. Het vet wordt gebruikt voor margarine en zeep. Zie ook: Klapperboom of kokospalm, Kopra en Wereldproductiecijfers.

Pancasila /Pantjasila("Vijf principes")
door Soekarno geformuleerd tijdens bijeenkomst Commissie tot Onderzoek van de Onafhankelijkheid mei 1945: één van de fundamenten van de republiek Indonesië, als synthese van de westerse democratische idealen, het marxisme, de islam en de adat. Nationalisme - nationale eenheid Menselijkheid. Democratie.(mufakat = overleg) Sociale gerechtigheid. ...

Pandeling
, een schuldslaaf, iemand die in het krijt stond bij de pandbezitter en dit niet kon terugbetalen; om die reden moest hij werk voor hem verrichten.

Pandhuizen
Wie niet over (genoeg) geld beschikte, kon tegen inlevering van een bepaald product hiervoor geld ontvangen. Na een bepaalde termijn kon men zijn eigendom terugkopen, aangevuld met een vergoeding cq. rente. Werd het product niet teruggekocht, dan kon het geveild cq. doorverkocht worden. Het Gouvernement verpachtte pandhuizen meestal aan Chinezen. O...

Pangèran
hoogste adellijke Javaanse titel, na die van vorst. De oudste zoon van de padmi (hoofdvrouw van de vorst) draagt, als hij volwassen en kroonprins is, de titel van pangèran adipati anom.

Pangkal Pinang – Conferentie 1-12 oktober 1946
in de Riouw-archipel, waar 80 Nederlanders, Chinezen en Arabieren met Luitenant-gouverneur-generaal Van Mook bijeenkwamen om te spreken over de rechtspositie van de minderheden na de machtsovername van de Republiek. Zie ook: Conferenties, stappen en gebeurtenissen in de relatie tussen Nederland en Indonesië 1945-1963.

Panitia Persiapan Kemerdikaan Indonesia (PKKI)
, de commissie die de Indonesische onafhankelijkheid moest voorbereiden, en 18 augustus 1945 geïnstalleerd zou worden. Door de plotselinge capitulatie van Japan waren Soekarno en Hatta gedwongen daardoor de Proclamatie reeds op 17 augustus uit te spreken.

Pantjendiensten
herendiensten van huiselijke of andere aard verricht ten gunste van een inheems hoofd.

Paramilitaire Organisaties
tijdens de Japanse bezetting heiho = hulpsoldaat: vooral inheemse ex-KNIL-militairen; niet bewapend, wel militair opgeleid 1943: Keibodan = hulppolitie 1943: Seinendan = "arbeidsdienst" 1943: vrijwilligersleger –Tentara Soekarela Pembela Tanah Air = PETA 1944: para-militaire jeugdorganisatie: de Barisan Pelopor = Het Voortrekkers Korps...

Parindra
zie Partai Indonesia Raya

Parra, Petrus Albertus van der
(1714-1775) Hij werd geboren in Colombo, en heeft Nederland nooit gezien. In 1736 naar Batavia. Hij werd gouverneur-generaal (1761-1775). De vrije handel werd weer toegestaan, maar het was voor de VOC te laat om door inschakeling van particulieren Batavia nog tot bloei te brengen. Van der Parra was een typische regent: hij bevoordeelde zichzelf,...

Partai Indonesia = Partindo, 1930/1931
werd opgericht na de vonnissen van het proces 1930 tegen Soekarno e.a. De nationalisten stelden zich nu voorzichtiger en conservatiever op: uit lijfsbehoud. In 1936 ontbond de partij zich zelf. Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Partai Indonesia Raya 1935
opgericht (Parindra): o.l.v Soetomo; was een stuk coöperatiever: Indonesië moest geleidelijk tot onafhankelijkheid komen Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Partai Komunis Indonesia(PKI) 1924
Communistische Partij 1920 ontstaan als Perserikatan Komunis di India 1926: PKI organiseert algemene staking en opstand op Java: er werd snel een einde gemaakt aan de onrust. 1927: PKI brengt acties op Sumatra. Het KNIL herstelde in beide gevallen de rust: toch was er grote onrust onder de Europeanen. Duizenden communisten werden opgepakt, en 800...

Partai Nasional Indonesia (PNI)
1927 opgericht als Perserikatan Nasional Indonesia (in 1928 Partai Nasional Indonesia genoemd) door Soekarno aanvang 1946 opgericht, als partij voor de aanhangers van Soekarno (hoewel hij er zelf geen lid van was), en die zich niet baseerden op de Marxistische of islamitische ideologieën. Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 2...

Partai Sosialis 17-12-1945
een samengaan van PARSI (Partai Sosialis Indonesia: vooral aanhangers onder vooroorlogse GERINDO) en PARAS (Partai Rakjat Sosialis: Sjahrir aanhangers) Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Participant
de kleinere aandelenbezitter van de VOC; zij kwamen uit alle lagen van de bevolking, tot dienstbodes aan toe! Zij brachten hun geld in bij de Hoofdparticipant. Zie ook: VOC-Organisatie en VOC-Aandelen

Particuliere Handel 19e eeuw
. Het aandeel van de particulieren in de export steeg rond de beëindiging van het Cultuurstelsel spectaculair: tot 1845: minder dan 20% 1845-1853: 20-30% 1853-1867: 30-40% 1867-1871: boven de 40% na 1871 liep het percentage op naar 70%. Rond 1880 was er een crisis: particulieren krijgen het moeilijk; Nederlandse banken zijn bereid tot financiële st...

Pasanggrahan
gebouw bestemd tot tijdelijk verblijf van gouvernementsambtenaren op doorreis.

Pasarbelasting
: zie Pasar

Pasemahers
wonen ten oosten van de vulkaan Dempo op Sumatra. Ze zijn van het Maleisische ras met sterke Javaanse invloeden. Animistische elementen zijn nog sterk aanwezig. Hun taal wordt door ca. 400.000 mensen gesproken (1989). Zie ook: Bevolkingsgroepen

Patih
een soort 'eerste minister' van de regent. Zie ook Bestuursstructuur.

Patras, Abraham
(1671-1737) Als 14-jarige ontvluchtte hij met z'n ouders Frankrijk, omdat ze Hugenoten waren. In 1690 kwam hij naar Indië, eerst Batavia en toen Ambon In 1707 werd hij opperhoofd in Djambi (Sumatra), en daarna opperhoofd in Palembang, gezaghebber van Sumatra's westkust en directeur in Bengalen In 1730 kwam hij definitief naar Batavia, en we...

Patria
Hiermee werd het vaderland Nederland bedoeld; iemand was voor een tijdje 'in patria', of ging 'naar patria'.

Pattimoera
(Thomas Matoelesia), Ambonees en christen, sergeant-majoor in het Britse leger, leider van het verzet in 1817 op Saparoea bij Ambon, vanwege de terugkeer van de Nederlanders en de beperking van rechten; Pattimoera veroverde het fort Duurstede op Saparoea: het gehele garnizoen kwam om het leven, behalve het zoontje van de resident Van den Berg. Sc...

Pauperisme-Commissie 1900
Ingesteld om een onderzoek in te stellen naar oorzaken van de armoede bij Indo-Europese Nederlanders. Van de aanbevelingen in 1902 door de Commissie (met o.a. A.S. Carpentier Alting) kwam weinig terecht. Toen kort daarop de economie aantrok, nam deze veel van de problemen weg.

Pax Neerlandica
oftewel 'de Nederlandse vrede'. Hiermee wordt bedoeld het bewerkstelligen van het Nederlandse gezag in de 19e en 20e eeuw in de Indische archipel, waarna een burgerlijk bestuur kon worden ingesteld.

Pelita
Stichting die vanaf eind veertiger jaren Indische Nederlanders en Molukkers ter zijde staat, waarbij het in eerste instantie ging en gaat om praktische zaken: huisvesting, hulp bij het invullen van formulieren, gespreksgroepen, etc. Kortom: hulp op (persoonlijke) maat. Vanuit de overheid kwam de vraag om de aanvraagbegeleiding bij uitkeringswetten...

Pelopor
voortrekker, voorvechter. Zo noemden de Indonesische vrijheidsstrijders zich vanaf de Japanse periode. In de Bersiap-periode verbasterden de Nederlanders dit in 'ploppers'. zie ook: Paramilitaire Organisaties

Pemoeda
, Jeugdbeweging die zich na de Japanse capitulatie fel verzette tegen de terugkeer van de Nederlanders. Zie ook: Bersiap.

Pemoeda Republik Indonesia (PRI)
opgericht op 23 september 1945, bestormde een paar dagen na het "Vlagincident" van 19 september 1945 in Soerabaja Japanse gebouwen om zich daar de aanwezige wapens toe te eigenen. Zie ook: Bersiap.

Pendidikan Nasional Indonesia
1931, PNI-Baroe genoemd. Bedoeld als opvolger van de opgeheven Partai Nasional Indonesia, maar Soekarno was er geen lid van. Haar politieke richting was links, maar niet marxistisch. De PNI-baroe bleef non-coöperatief in haar bestaan tot de Japanse verovering. Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Pendopo
een open voorgalerij of voorveranda (soms met zuilen), aan het huis van aanzienlijke Javanen, meestal met marmeren vloer en een ver uitstekend en tot ver naar beneden doorgetrokken dak. Het woord wordt ook gebruikt voor ontvangstzaal, cq. -ruimte, aula en dansruimte.

Penghoeloe
islamitische leraar in dienst van het gouvernement

Perhimpoenan Indonesia
zie bij Indische Vereniging Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Perintah Aloes
'zachte dwang', die uitgeoefend werd om de inheemsen ergens van te overtuigen.

Perkeniers
(gewezen dienaren van de VOC en andere Europeanen) kregen vanaf 1627 een stuk grond of perk in pacht op de Banda-eilanden, na het uitmoorden van de bevolking in 1621 door J.P.Coen. In de aanvang was de grond verdeeld in 68 perken of tuinen: 31 op Ay, 34 op Lonthoir en 3 op Banda Neira. Het benodigde aantal slaven hing af van het aantal bomen: één

Perlindoengan
beschermingskampen; vanaf oktober 1945 ingericht om Nederlanders en Indische Nederlanders opnieuw te interneren; de Republiek deed dit voor hun veiligheid, maar ook om te voorkomen dat deze mensen zich gingen bemoeien met het herstel van het koloniaal gezag. In totaal werden zo'n 220 kampen op Java ingericht.

Perron, Edgar du
(1899-1940) lit. "Het land van herkomst", "De man van Lebak"

Persatoean Perdjoeangan 01-1946
volksfront waar Lasykar en pemoedagroeperingen, en vrijwel alle politieke groeperingen zich bij aansloten onder de leuze "100% Merdeka": dus geen ruimte voor onderhandelingen met de Nederlanders.

Persbreidelwet 1931
Censuur achteraf kon met deze wet worden toegepast om de pers te controleren. Ter illustratie: tussen 1931 en 1936 kregen 27 bladen een tijdelijk verschijningsverbod, van de ca. 37 dag-, 122 week-, en 248 maandbladen in de Indonesische talen. Zie ook: 'Kranten'.

Perserikatan Komunis di India 1920 (PKI)
kwam voort uit de ISDV van Sneevliet. In 1924 veranderde zij haar naam in Partai Komunis Indonesia. Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Perserikatan Nasional Indonesia (PNI),
in 1927 door Soekarno opgericht Doel: onafhankelijkheid van Indonesië. Zij kozen voor een houding van non-coöperatie met 't koloniale gouvernement. Middel hiertoe was het mobiliseren van de massa. 1928 vond het eerste nationale congres plaats, en de naam werd gewijzigd in: Partai Nasional Indonesia 1929: honderden PNI-leden, ook Soekarno, werden g...

Perzië
was één van de VOC-locaties. Belangrijkste vestigingen: Esfahan (of Ispahan). Comptoir van 1623-1747. Hoofdcomptoir en directie van 1623-1638. Product: zijde. Bandar-e Abbas (of Gamron). Comptoir van 1623-1766. Hoofdcomptoir en directie van 1638-1755. Producten: zijde, rozenolie, wol. Al Basrah (nu Irak). Comptoir. Aden (in huidige Yemen). Comptoir...

Petitie-Soetardjo
De gematigde nationalist Soetardjo, kreeg de Volksraad in 1936 mee om zijn petitie te ondersteunen (26 stemmen vóór, 20 tegen): "...... met het verzoek te willen bevorderen, dat een conferentie van vertegenwoordigers van Nederland en Nederlandsch-Indië worde bijeengeroepen, welke conferentie op den voet van gelijkberechtigdheid een pl...

Petji
bijna tot een nationaal symbool geworden islamitisch hoofddeksel van de mannen (Soekarno!): zwarte fez (kopiah) van fluweel of vilt. (Nederlands pet of petje)

Petroleum
De winning startte in 1888 in Nederlands-Indië als industrie. Sumatra bracht 2-3 deel op, verder van Borneo. Vóór de Tweede Wereldoorlog leverde Nederlands-Indië 2 à 3% van de wereldproductie. Zie ook: Aardolie.

PID (Politieke Inlichtingen Dienst)
, in 1916 opgericht, en had vooral als taak het opsporen van nationalisten.

Pijnacker Hordijk, Cornelis
(1847-1908) Gouverneur-generaal 1888-1893 1873: promoveert in de rechten te Utrecht en is korte tijd advocaat in Rotterdam 1874-1881: hoogleraar in het burgerlijk recht en rechtsgeschiedenis aan het atheneum in Amsterdam, weldra universiteit geheten 1881-1882: hoogleraar aan de universiteit te Utrecht: oud-vaderlands recht 1882-1883: minister van B...

Pikol
handelsgewicht 61,76 kg

Pinas
Scheepstype dat in de VOC-periode werd gebruikt. Het schip werd ontwikkeld in de 2e helft van de 16e eeuw, was klein en snel, en werd ook wel met de term 'jacht' aangeduid. Soms werden grote sloepen die de VOC-schepen aan boord hadden ook pinassen genoemd. De bekendste kleine Pinas is de 'Duyfken', die meevoer met de vloot van Cornelis de Houtman ...

PKI
zie Partai Komunis Indonesia

PKKI
zie Panitia Persiapan Kemerdikaan Indonesia

Plakkaat tegen Pracht en Praal 1753 - 1754.
Door Gouverneur-generaal Mossel ingestelde lange rij van maatregelen om de overdreven uiting van macht en rijkdom door de compagnie te beteugelen. Tot in de kleinste details worden geboden en verboden beschreven op het gebied van kleding, eten en drinken, vervoer, festiviteiten. Voorbeelden: de Gouverneur-generaal mocht zes paarden voor de koets h...

Pleijte, Thomas Bastiaan
(1864-1926), minister van koloniën 1913-1918 Zie ook: Ministers van Koloniën.

Ples, D.
directeur Binnenlands Bestuur, 1882-1884

Plopper
Nederlandse verbastering in de Bersiap van het Indonesische woord 'pelopor', dat voortrekker of voorvechter betekent. zie ook: Paramilitaire Organisaties.

PNI
zie: Perserikatan Nasional Indonesia 1927, vanaf 1928 Partai Nasional Indonesia genoemd Pendidikan Nasional Indonesia 1931, PNI-Baroe genoemd. Partai Nasional Indonesia 1946 Zie ook: Politieke Bewegingen en Partijen in de 20e eeuw.

Poenale Sancties
zijn strafbepalingen als onderdeel van de Koelie-ordonnanties, gericht tegen koelies die zich niet aan de werkovereenkomsten hielden. Veelal ging het om het weglopen van de koelie vanwege de slechte werk- en leefomstandigheden. Het geven van lijfstraffen was hierbij geen uitzondering.In 1931 officieel afgeschaft, deels vanwege de heersende economis...

Poepoetan
massale zelfmoord door koninklijke families op Lombok (1894) en Bali (1906) door met simpele wapens het Nederlandse vuur in te lopen op het moment dat de nederlaag onafwendbaar was.

Poesat Tenaga Rakjat (Poetera) 1943
opgericht = Centrum van de Volkskracht. Zij wilde de bevolking enthousiast maken voor de Japanse zaak, en westerse invloeden verder uitwissen. Leiders: Soekarno, Hatta, Dewantoro, kyai hadji Mas Mansoer. Er werd alleen propaganda gemaakt voor de Japanse zaak. Poetera werd in februari 1944 opgeheven, en 1 maart 1944 vervangen door de op Japanse le...

Poetera
zie Poesat Tenaga Rakjat

Politieke Inlichtingen Dienst (PID),
in 1916 opgericht, en had vooral als taak het opsporen van nationalisten.

Politieke Raad (of Raad van Politie)
vormde de hoogste gezagsinstantie in de nederzettingen van de VOC in Azië buiten Batavia en in Zuid-Afrika, en was onderworpen aan de voorschriften van de Heeren XVII in Nederland en de Gouverneur-generaal in Batavia. De Raad werd voorgezeten door een gouverneur, commandeur, directeur of opperhoofd. De rest van de Raad bestond veelal uit de secunde...

Politionele Actie, 2e = Operatie Kraai
18-19 dec. 1948- 5 januari 1949. Een reden om nu met deze actie te beginnen was, dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties met kerstreces zou gaan, en Nederland meende een maand lang de vrije hand te hebben. Parachutisten veroverden vliegveld vlakbij Djokjakarta, waarna versterkingen konden worden ingevlogen. Na een paar uur werd de Indonesisc...

Pontianak
op Borneo, was één van de VOC-locaties. Vestigingen: Pontianak. Comptoir. Residentie vanaf 1778. Producten: diamant, juwelen, was. Sukadana. Comptoir van ca. 1617 tot 1622. Product: diamant.

POPDA
(Panitia Oeroesan Penangkoetan Djepang dan APWI). Ontstaan in december 1945 als orgaan van het republikeinse leger (TKR). Op verzoek van de Britten hielp zij bij het transport en de evacuatie van Japanse soldaten en APWI; graag werd op dit verzoek ingegaan om aan de buitenwereld te laten zien dat de TKR geen ongeorganiseerde extremisten waren.&nbs...

Porselein
In 1296 maakte Marco Polo reeds melding van porselein in China. Hij gaf het de naam porcella, naar een voor hem bekend weekdier met een witte schaal. De grondstoffen om porselein te maken zijn kaolien (klei) en petunse (een bezinksel van kiezelwieren en veldspaat), 't werd vermalen, gekneed en vormgegeven. Hierna werd het beschilderd en gegla...

Portugezen
de basis voor de Portugeze ontdekkingen in de Oost was het Verdrag van Tordesillas, waarbij de paus de aarde verdeelde in Spaanse en Portugese invloedsferen de redenen van de Portugezen om Indië (India) te ontdekken waren: economisch: einde maken aan het Arabisch handelsmonopolie en aan het overwicht van Genua en Venetië. politiek: best...

Post
De VOC was niet enthousiast over particuliere post: ze was bang dat belangrijke informatie zou doorsijpelen. Daarom werd al in 1624 bepaald dat alle uitgaande post in en buiten Batavia bij de opperkoopman moest worden ingeleverd. Nadat deze post geopend en gelezen was kwam ze 'ín de gemeene doose' voor het verdere vervoer: losse brieven waren op d...

Post, Laurens Jan van der
(1906-1996). Zuid-Afrikaner, kwam als Lieutenant-Colonel (of was het Captain?) in Britse dienst op 20 februari 1942 op Java aan, om vluchtwegen te organiseren voor de Britten i.v.m. de oprukkende Japanners. Na de overgave van Nederlands-Indië (8 maart '42) trok hij met een guerrillagroep de bergen van zuidwest Java in, voorzien van door het KNIL g...

Poststeen
In de beginperiode van de VOC werd op plaatsen waar regelmatig schepen v.v. passeerden de in- en uitgaande post onder een grote steen gelegd, genaamd de poststeen. Eén van deze plaatsen was Kaap de Goede Hoop, waar schepen van en naar Indië, Ceylon en Nederland etc. passeerden en vaak aanlegden. Zie ook: Post.

Potgieter, E.J.
(1808-1875), lit. "de Liedekens van Bontekoe"

Pracht en Praal
zie Plakkaat tegen Pracht en Praal

Prambanan
hindoeïstisch tempelcomplex bij Djokjakarta

Preangerstelsel
In de periode van Raffles werd gebroken met het dwang- en monopoliestelsel van de VOC-periode. Maar vanwege het belang van de Preangerregentschappen als uitstekend koffieland werden de hervormingen hier niet doorgevoerd. De regenten behielden zo het recht van belastingheffing in geld, producten en arbeid, wat tot uitbuiting van de bevolking ...

Prefectuur
Onder Daendels: hij wilde Java in 9 prefecturen verdelen. De resident werd prefect, later landdrost. Met Raffles kwam de term residentie weer terug.

Presidenten van de Republiek Indonesië.
Soekarno 1945-1968 Soeharto 1968-1998 Habibie 1998-1999 Wahid 1999-2001 Megawati 2001-2004 Yudhoyono 2004