Kopie van `Aquo-lex - het waterwoordenboek`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Aquo-lex - het waterwoordenboek
Categorie: Milieu > water
Datum & Land: 20/02/2012, NL
Woorden: 7818


barrièrerif
Def.: type koraalrif dat evenwijdig loopt met de oever Toelichting: vormt een dam of versperring en ligt vaak kilometers van de kust.

barrièrekust
Def.: door sedimentatie ontstaan stuk land, min of meer evenwijdig aan de kust, waarvan de top boven het niveau van gemiddeld hoogwater ligt.

barometer
Def.: instrument waarmee de atmosferische luchtdruk wordt gemeten.

barrière-eiland
Def.: een hoofdzakelijk uit zand bestaande afzetting die door golfwerking tot boven het zeeniveau is opgebouwd en door een lagune van de kust is gescheiden. Toelichting: De hoogte kan toenemen door duinvorming.

barograaf
Def.: zelfregistrerende barometer

bareboat charter
Def.: demise charter Toelichting: Hierbij betaalt de huurder een bepaalde som voor het `blote schip', zonder bemanning, en komen alle kosten, zoals die van verzekering en bemanning, voor rekening van de huurder.

baratterie
Def.: onrechtmatige handeling van kapitein of bemanning, die nadelige gevolgen voor de reder of de verzekeraar heeft.

bar
Afk.: bar Def.: eenheid die de luchtdruk aangeeft Toelichting: 1 bar = 0,986 atmosfeer.

bankrekeningnummer
Def.: rekeningnummer bij een bank waarmee het subject betalingen doet of restituties kan ontvangen.

banket
Def.: kunstmatige strandverhoging nabij de duinvoet die wordt gebruikt als standplaats voor strandpaviljoens op recreatiestranden.

bank
Def.: algemene term voor een afwijkende grondlaag, veelal een vast, verkitte ijzer- of leemlaag

bank
Syn.: zandbank ; ondiepte Def.: ondiepte ontstaan door sedimentatie of erosie van de omgeving. Toelichting: Blijft in de regel bij laag water onder water

bandindikkergebouw
Def.: gebouw waarin een of meerdere bandindikkers staan opgesteld

bandijk
Syn.: rivierdijk ; winterdijk Def.: hoogwaterkering langs een rivier bovenstrooms van het kenteringgebied.

bandindikker
Def.: toestel voor het mechanisch indikken van slib met behulp van een eindeloze filterband

ballastwater
Def.: in een schip opgeslagen water voor stabiliteit doeleinden

bandbreedte
Def.: de norm die geldt voor één deelwatersysteem en één watersysteem-gebruiksfunctie en geeft aan binnen welke grenzen waarden dienen te blijven.

balansgebied
Def.: gebied waarvoor een zandbalans wordt opgesteld.

balansberekening
Def.: berekening waarbij de water- of stoffenbalans binnen een gebied en een tijdsperiode centraal staat.

balans
Def.: het vergelijken van de hoeveelheid van een specifieke stof of vloeistof die een relatie heeft met de toevoer, afvoer en verandering in berging over een bepaalde periode binnen een bepaald gebied.

baken
Def.: een vaarwegmarkering Toelichting: Dit kunnen boeien, lichtboeien of tonnen (steekbakens) zijn.

bakjesmodel
Def.: een niet stationair model voor eenvoudige balansberekeningen van riolering en oppervlaktewater.

bakboord
Def.: de linkerkant van een vaartuig, wanneer men van achter naar voor kijkt.

baggerwerktuig
Def.: vaartuig dat zand wint of vaarwaters uitdiept. Toelichting: Men onderscheidt mechanisch werkende schepwerktuigen (zoals emmerbaggermolens, dipper dredges en grijpers) en hydraulisch werkende zandzuigers (zoals bodemzuigers, sleepzuigers en cutterzuigers).

baggertraject
Syn.: waterbodem Def.: het gedeelte in het oppervlaktewater waar de bodem wordt uitgediept, of waar het profiel ervan wordt hersteld

baggernauwkeurigheid
Def.: de horizontale en verticale bandbreedte waarbinnen de waterbodem kan worden gebaggerd.

baggerketen
Def.: de combinatie van werktuigen waarmee het geheel van activiteiten van ontgraven, transporteren, verwerken en deponeren van baggerspecie wordt uitgevoerd.

baggerindustrie
Def.: gesaneerde bedrijfstak, die zich onder andere bezighoudt met het uitdiepen, aanleggen en onderhouden van havens en waterwegen, het aanwinnen en opspuiten van land en het bouwen van dijken.

baggeren
Syn.: uitbaggeren Def.: het gehele proces van ontgraven, transport en storten van materiaal onder water met als doel het verdiepen of winnen van mineralen.

baggerdikte
Def.: door milieucontroleur gemeten dikte baggerlaag tot op de vaste bodem (m)

bagger
Def.: bezonken sediment boven gewenste bodemhoogte. Toelichting: Blauwzwart mengsel van gedeeltelijk vergane, van organismen overgebleven stoffen en oeverafslag, dat als een slappe laag de bodem van stilstaande of langzaam stromende wateren bedekt.

badinrichting
Def.: een voor het publiek of voor personen, behorende tot bij algemene maatregel van bestuur aangewezen categorieën, toegankelijke plaats, welke is ingericht om te worden gebruikt voor het zwemmen of baden, tezamen met de daarbij behorende terreinen, gebouwen, getimmerten en uitrustingen.

badgast
Def.: persoon die baadt of zwemt of die elk moment kan gaan baden of zwemmen.

bacterie
Def.: een grote groep van microscopische eencellige organismen met een actieve stofwisseling en met een disperse kern

backflush
Syn.: Terugspoeling ; backpulse ; backflow ; terugwassen Def.: periodieke omkering van de permeaatstroom door het membraan (van de schone naar de vuile zijde) met als doel de verwijdering van vervuiling van het membraanoppervlak.

baarhaven
Def.: haven die door een baar wordt afgesloten.

baar
Def.: zandbank voor een riviermonding, waarover schepen slechts bij hoog water kunnen komen.

baard
Def.: aangroeisel aan de scheepshuid onder de waterspiegel.

baal
Def.: grote, dichtgenaaide jute of grof linnen zak met een inhoud van vijftig of honderd kilo.

baanderij
Def.: touwslagerij.

basisrioleringsplan
Afk.: BRP Def.: een plan waarin op gedetailleerde wijze wordt aangegeven hoe de inzameling en afvoer van afvalwater en neerslag binnen een gebeid dient te gebeuren. Toelichting: Het basisrioleringsplan dient als basis voor het Gemeentelijk Rioleringsplan en dient als uitgangspunt voor vergunningverlening of overleg met het waterschap over de te nemen rioleringsmaatregelen. Om een controle op het hydraulisch functioneren uit te voeren wordt het rioolstelsel (her-)berekend.

basistechniek
Def.: afzonderlijk te onderscheiden uitvoeringswijze, gericht op de reiniging van de bodem, bijvoorbeeld bodemluchtextractie.

batchgewijs
Def.: partij voor partij Toelichting: in tegenstelling tot continu verlopend.

baten-kosten ratio
Def.: de verhouding tussen de huidige waarde van alle opbrengsten ten opzichte van de huidige waarde van alle kosten.

bathyale zone
Def.: het deel van de zee tussen 200 en 1000 meter diepte waar geen zonlicht meer kan doordringen.

bathymetrie
Def.: het meten van de diepte van de meren, zeeën en oceanen. Toelichting: Ook het in kaart brengen van de waterbodem, compleet met diepteverschillen en obstakels zijn inbegrepen in de bathymetrie.

bathymetrische kaart
Def.: kaart van de oceaan, waarop de diverse diepten van de zeebodem door middel van dieptelijnen worden aangegeven.

bathypelagisch
Def.: organismen leven in de waterkolom tussen 2000 en 4000 meter diepte, nabij de diepzeebodem.

bathyscaaf
Def.: duiktoestel voor diepzeeonderzoek, waarmee tot op diepten van meer dan 10.000 meter wordt gedoken Toelichting: Het bestaat uit een zware stalen bol met dikke vensters van plexiglas, onder een stalen tank, die men kan laten stijgen of dalen. Ontworpen door de Zwitserse natuurkundige Auguste Piccard, die er in 1954 een diepte van 4000 meter mee bereikte.

bathysfeer
Def.: bolvormig stalen toestel voor diepzeeonderzoek Toelichting: In de jaren dertig ontworpen door de Amerikaanse ontdekkingsreiziger Charles William Beebe en de Amerikaanse ingenieur Otis Barton.

bbp beleidsproduct
Syn.: beleidsproduct Def.: een beleidsproduct is een tussen waterschappen afgesproken taakveld. Over deze taakvelden wordt door waterschappen eenduidig gerapporteerd, zodat gerapporteerde gegevens onderling vergelijkbaar zijn. Binnen het BBP (Beheer en Beleid Product) speelt de financiële verantwoording van activiteiten een belangrijke rol.

bbp beheerproduct
Syn.: beheerproduct Def.: een beheerproduct is een nadere detaillering van een beleidsproduct waarbij de financiële verantwoording wordt gesplitst naar bouw en verwerving, naar bedieningsactiviteiten met betrekking tot het primair proces en naar activiteiten met betrekking tot onderhoud aan onderdelen.

beslag
Def.: hulpmiddelen voor bevestiging en bediening van tuigage en boot Toelichting: zoals klampen en ogen.

beschut water
Def.: het geheel aan Nederlandse binnenwateren, met uitzondering van de grote Deltawateren, IJsselmeer - Markermeer en Waddenzee

beschikkingsprocedure
Def.: de procedure volgens welke een beschikking dient te worden ingediend en behandeld

beschrijving filterlaag
Def.: beschrijving van de eigenschappen van een filterlaag in een profielverdediging van breuksteen

beschikkingsaanvraagprocedure
Def.: de procedure volgens welke een aanvraag dient te verlopen

beschikkingsaanvraag
Def.: een verzoek om een beschikking voor het gebruik van een watersysteem

beschikking
Def.: een besluit over een aanvraag

beschikbare grondwatervoorraad
Def.: het jaargemiddelde op lange termijn van de totale aanvulling van het grondwaterlichaam, verminderd met het jaargemiddelde op lange termijn van het debiet dat nodig is om voor bijbehorende oppervlaktewateren de doelstellingen van ecologische kwaliteit van artikel 4 (Europese Kaderrichtlijn Water) te bereiken, teneinde een verslechtering van de ecologische toestand van die wateren alsmede significante schade aan de bijbehorende terrestrische ecosystemen te voorkomen -

beschikbaarheideisen
Def.: deze eisen bepalen of een object veilig bruikbaar (=beschikbaar) is. Toelichting: Voor het bepalen van de interventieniveaus is het van essentieel belang dat beschikbaarheideisen worden gedefinieerd. Deze bepalen in feite wanneer 'schade' onaanvaardbare maatschappelijke gevolgen heeft, en, met inachtneming van een veiligheidsmarge, het interventieniveau.

beschikbaarheid
Def.: voorwaarden waaronder een (deel)gegeven of (deel)gegevensverzameling kan worden gebruikt.

beschikbaarheid
Def.: het percentage tijd waarin een systeem functioneert zoals bedoeld. Toelichting: Niet-beschikbaarheid kan worden veroorzaakt door geplande en niet geplande onderbrekingen

beschikbaar bodemwater
Syn.: beschikbaar bodemvocht Def.: het volume water dat per eenheid van horizontaal oppervlak aanwezig is, voor zover dit volume door de planten kan worden opgenomen.

beschermingszone
Def.: aan een waterstaatswerk grenzende zone, waarin ter bescherming van dat werk voorschriften en beperkingen kunnen gelden

beschermingszone
Def.: zone binnen het gebied dat onder werking van de keur of Wbr valt en die als zodanig in de legger is opgenomen Toelichting: Het profiel van vrije ruimte is vaak gedeeltelijk of geheel binnen de beschermingszones gelegen. Stroken grond ter weerszijden van de kernzone, die daadwerkelijk bijdragen tot het waarborgen van de stabiliteit van de waterkering.

beschermde gebieden
Def.: vogel- en habitatrichtlijngebieden, drink- en zwemwaterrichtlijngebieden

beschermende gronden
Def.: gronden die achterliggend land beschermen tegen afkalving door golfslag en gronden langs een boezemwater waar het achterland binnen een afstand van 100 meter uit de waterkant een maaiveldhoogte heeft die lager is dan het boezempeil. De ligging is aangegeven op de bij de Keur behorende Keurkaarten.

beschermd natuurmonument
Def.: een terrein of water dan wel het samenspel daarvan, dat om zijn natuurwetenschappelijke betekenis of zijn natuurschoon op grond van artikel 10, Natuurbeschermingswet 1998 als zodanig is aangewezen. Toelichting: Voor zover het gebied samenvalt met een N2000 gebied, kan het niet als een beschermd natuurmonument worden aangewezen. Voor een beschermd natuurmonument bestaat wel de mogelijkheid, maar geen verplichting tot het opstellen van een beheerplan.

beroepsprocedure
Def.: de procedure volgens welke een beroep dient te verlopen

bermstrook
Def.: de afstand die een schipper veiligheidshalve aanhoudt tussen zijn vaarstrook en de teenlijn van de oever

beroep
Def.: het in het kader van een wettelijke bevoegdheid vragen van een voorziening tegen een besluit bij een ander bestuursorgaan dan hetwelk het besluit heeft genomen (administratief beroep), dan wel bij een administratieve rechter. Toelichting: Onder het instellen van administratief beroep wordt verstaan: Het gebruik maken van de ingevolge een wettelijk voorschrift bestaande bevoegdheid, voorziening tegen een besluit te vragen bij een ander bestuursorgaan dan hetwelk het besluit heeft genomen.

bermfactor
Def.: factor bepaald door golfhoogte en waterdiepte boven de berm, benodigd voor ontwerp en toetsing op toplaaginstabiliteit van steenzettingen op een buitenberm.

berm
Def.: horizontale of licht hellende strook grond langs een weg, spoorweg, sloot of dijk

berichten aan zeevarenden
Afk.: BAZ Def.: de dagelijkse berichten die worden uitgegeven door de afdeling hydrografie van het ministerie van Defensie, en als doel hebben zeevarenden in staat te stellen hun zeekaarten te corrigeren.

bergvaart
Def.: binnenvaartterm, gebruikt voor schepen die de Rijn richting Bazel bevaren.

bergingsvoorzieningen voor water
Syn.: waterberging ; berging Def.: voorzieningen voor de tijdelijke berging van polder- of boezemwater waar het hoogheemraadschap de functie waterberging aan heeft toegekend. Toelichting: Aanwijzing kan plaats vinden middels de Keurkaart, een legger, een bestemmingsplan of een beheerovereenkomst.

bergingsvoorzieningen voor regenwater
Syn.: regenwaterberging ; berging Def.: voorzieningen die bedoeld zijn om regenwater tijdelijk of langdurig vast te houden, ofwel te bergen voordat het verdampt, door planten wordt opgenomen, infiltreert in de bodem, of wordt afgevoerd naar een regenwaterriool of het oppervlaktewater. Toelichting: Wanneer de voorzieningen zijn aangelegd en goedgekeurd als compensatie voor de aanleg van verhard oppervlak kent het hoogheemraadschap formeel de functie regenwaterberging aan de voorziening toe en zijn daarop de desbetreffende verbod- en gebodsregels uit de Keur van toepassing. Aanwijzing kan plaats vinden middels een legger, een bestemmingsplan of een beheerovereenkomst. Het kan onder meer gaan om wadi's, daktuinen, vegetatiedaken etc. etc.

bergingsvermogen
Syn.: verzadigingstekort Def.: het volume water dat nodig is om een deel van de grond, met gegeven afmetingen en met gegeven initiële berging, in de verzadigde toestand te brengen.

bergingsverandering
Afk.: V Def.: toename (positief) of afname (negatief) van de berging. Toelichting: Het wordt afgeraden om voor bergingsverandering de term berging te gebruiken.

bergingsvaartuig
Def.: schip dat speciaal is gebouwd voor het bergen van schepen.

bergingsgebied
Def.: een krachtens de Wet ruimtelijke ordening voor waterstaatkundige doeleinden bestemd gebied, niet zijnde een oppervlaktewaterlichaam of onderdeel daarvan, dat dient ter verruiming van de bergingscapaciteit van een of meer watersystemen en ook als bergingsgebied op de legger is opgenomen

bergingscapaciteit
Afk.: V Def.: het volume water dat geborgen kan worden tussen het stuwpeil en het aanvaardbaar hoogste peil. Toelichting: Af te raden term: open-water-berging

bergingscoëfficiënt
Afk.: S Syn.: bergingsfactor Def.: het quotiënt van de verandering in specifieke berging en de bijbehorende verandering van de stijghoogte c.q. grondwaterstand. Toelichting: Het symbool ( wordt meestal gebruikt voor een freatische watervoerende laag, terwijl S voor een geheel of gedeeltelijk afgesloten watervoerende laag wordt gebruikt.

berging rioolbemalinggebied
Def.: de voor het afvalwater beschikbare inhoud van het stelsel van leidingen en knooppunten ten behoeve van het betrokken rioolbemalinggebied

berging op straat
Def.: het deel van de neerslag dat op het verhard oppervlak valt en dat niet tot afstroming naar het riool komt.

berging minder
Def.: minder rioolinhoud die in de berekening wordt meegenomen, bijvoorbeeld t. g.v. verzakkingen of D.W.A. vulling, gegevens afkomstig uit het rioleringsplan.

berging meer
Def.: extra rioolinhoud die in de berekening wordt meegenomen, bijvoorbeeld in putten of gemalen, gegevens afkomstig uit het rioleringsplan.

berging in randvoorziening
Def.: de inhoud van de randvoorziening gelegen onder het niveau van de bovenkant van de externe overstortdrempel in een rioleringsgebied

berging in bodemoneffenheden
Def.: hemelwater geborgen in oppervlakte oneffenheden die niet bijdraagt aan de afstroming.

berging
Def.: het opslaan van een hoeveelheid stof in een bepaald gebied. Toelichting: Volume van water in een bepaald gebied. Baggerspecie in een depot.

berging
Afk.: V Syn.: geborgen hoeveelheid water ; waterinhoud Def.: het volume water dat aanwezig is binnen een bepaald gebied, eventueel gespecificeerd in een nader aan te geven deel van de grond. Toelichting: Bij grondmonsters wordt veelal gesproken van vochtinhoud.

berghaven
Def.: binnenhaven waar vissersvaartuigen en dergelijke kunnen overwinteren.

berghout
Def.: uitstekende plank of balk rond het vaartuig die dienst doet als stootrand.

bergende breedte
Afk.: B Def.: de breedte van de waterspiegel.

bergend vermogen oppervlaktewater
Def.: de hoeveelheid oppervlaktewater die maximaal in de boezem of in de polder kan worden geborgen tussen het peil en de maximaal toelaatbare waterstand

bergen
Def.: het in veiligheid brengen van schepen en ladingen die door kapitein en bemanning zijn verlaten of in nood verkeren.

bergboezem
Def.: een door kades omsloten gebied langs een rivier, waar in geval van hoge waterstanden water in kan stromen dat tijdelijk vastgehouden kan worden (water wordt dus opgeborgen in de boezem). Toelichting: Meestal worden hier polders voor gebruikt.

bergbezinkbassin
Afk.: BBB Syn.: bergingsriool ; parallelbezinkriool ; bergingsvijver ; regenwaterbassin ; bergbassin Def.: een bijzondere vorm van een riooloverstort, om het onder bepaalde omstandigheden geloosde afvalwater te verminderen en-of de samenstelling van dit afvalwater te wijzigen Toelichting: In dit kader wordt onder afvalwater tevens hemelwater verstaan. Een bergbezinkbassin maakt deel uit van het rioolstelsel. Een bergbezinkbassin is een al dan niet overdekte ruimte voor de tijdelijke opslag van het afvalwater. Een belangrijke functie van de bergbezink bassin is het verminderen van de vuillast.

bergbassin
Syn.: waterbassin Def.: reservoir dat water opslaat voor nuttig gebruik. Toelichting: Zoals wateraanvoer, stroomvoorziening, irrigatie en recreatie.