November

Wat gebeurde er in november? Een overzicht van dag tot dag.

01 november

In 1755 trof een zware aardbeving Portugal en het Middellandse Zee bekken. De beving met een kracht van 9 op de schaal van Richter duurde 3 tot 6 minuten en kostte aan 100.000 mensen het leven. De beving scheurde Lissabon letterlijk open. Scheuren met een breedte van 5 meter ontstonden. De bewoners vluchtten naar de oevers van de Taag en naar de haven. Daar wachtte hen een ongelooflijk schouwspel. Het water had zich teruggetrokken en zij zagen een bodem bedekt met een waar tapijt aan scheepswrakken en goederen. Zij konden er slechts enkele tientallen minuten van genieten. Toen kwam een enorme tsunami aangerold, een donderende golf van vele meters hoog. lees meer

02 november

In 2004 werd Theo van Gogh door Mohammed Bouyeri van de fiets geschoten en doodgestoken. Bouyeri werd later door de Rechtbank in Amsterdam schuldig bevonden aan 'moord met een terroristisch oogmerk' en veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. lees meer

03 november

In 1911 werd Chevrolet opgericht in Amerika. Onder de oprichters waren o.a. Louis Chevrolet en de schoonzoon van de oprichter van General Motors. Tussen 1960 en 1980 piekten de verkopen. In deze jaren kwamen ook de beroemdste modellen uit, zoals de Camaro en de Nova. lees meer

04 november

In 1922 werd in het in het `Dal der Koningen` het vrijwel ongeschonden graf van farao Toetanchamon gevonden. Het was een relatief klein graf voor een farao. Het graf bevatte meer dan 3500 kunstvoorwerpen. Toetanchamon was slechts negen jaar oud toen hij farao werd en ook nog erg jong toen hij stierf (19 jaar oud). lees meer

05 november

In 1994 werd de 45-jarige bokser George Foreman de oudste wereldkampioen zwaargewicht ooit. Op 20-jarige leeftijd had hij het wereldkampioenschap ook al gewonnen. Van Foreman was bekend dat hij niet het beste uithoudingsvermogen had. Hij maakte dit echter goed door zijn tegenstanders te vloeren voordat hij zelf moe werd. In 2011 volgde Bernard Hopkins Foreman op als oudste wereldtitelhouder boksen, op de leeftijd van 46 jaar. lees meer

06 november

In 1923 werd octrooi verkregen op het eerste electrische scheerapparaat. Hiervoor waren er al hand-aangedreven mechanische scheerapparaten, waarbij je een vliegwiel moest laten spinnen door aan een koord te trekken. lees meer

07 november

In 1996 lanceerde de NASA de Mars Global Surveyor. Na 10 maanden arriveerde de sonde, en werd het in en baan rond Mars gebracht. In 4 jaar tijd maaket de sonde meer dan 100.000 foto`s. Door goed functioneren duurde de missie 5 en een half jaar langer dan gepland. In 2006 raakte de communicatie met de sonde uiteindelijk verloren. In sommige opnames zijn onder andere de sporen en de rover Spirit zichtbaar, een rover die in 2004 op Mars landde. lees meer

08 november

In 1895 ondekte Wilhelm Röntgen de röntgenstraling. De ioniserende stralingssoort kan in levend weefsel stralingsschade aan het DNA toebrengen, mutaties en eventueel kanker veroorzaken. Ondanks de schadelijke kanten ervan heeft röntgenstraling belangrijke toepassingen in de geneeskunde. Het helpt bij het bestralen van kwaadaardige gezwellen en kan het skelet zichtbaar maken. (De foto is de eerste röntgenfoto uit de geschiedenis (1895)) lees meer

09 november

In 1991 werd voor de eerste maal stroom opgewekt uit kernfusie. Het is de energiebron van de zon en de sterren, en daarmee de grootste energiebron van het heelal. Om de levensstandaard van de gehele wereldbevolking aan het eind van deze eeuw op een westers niveau te brengen, is ongeveer vijf keer zo veel energie nodig als we nu gebruiken. Fusie-energie, de energiebron van de zon en de sterren, biedt uitzicht op een schone, veilige, en duurzame energiebron. lees meer

10 november

In 1969 werd het kinderprogramma Sesamstraat gelanceerd in de Verenigde Staten. Het doel was om kinderen in achterstandswijken spelenderwijs van hun leerachterstand af te helpen. In ongeveer 6 weken per jaar wordt al het materiaal voor 120 afleveringen opgenomen. Deze worden dan gedurende het jaar drie maal bij Z@ppelin vertoond. Alleen de thema-afleveringen, voor bijvoorbeeld Sinterklaas, komen slechts één keer op televisie, rond de Sinterklaastijd. lees meer

11 november

In 2000 kwamen 155 mensen om het leven bij een brand in een Oostenrijkse kabeltrein. Slechts twaalf mensen uit de brandende wagon konden levend ontkomen. De slachtoffers waren voornamelijk Oostenrijkse en Duitse skiërs op weg naar de Kitzsteinhorngletsjer. lees meer

12 november

In 1980 passeerde de ruimtesonde Voyager 1 Saturnus. Een jaar eerder was de sonde al de eerste om Jupiter te bereiken. In 1990 stuurde Voyager 1 de eerste foto`s, genomen buiten ons zonnestelsel, door naar de aarde. Op de foto`s staan zes planeten, waaronder de aarde, vanop een afstand van zes miljard kilometer. Op het moment is Voyager 1 het het verst van de zon verwijderde, door mensen gemaakte object. In juli 2014 bevond de Voyager 1 zich 19,15 miljard kilometer van de Aarde verwijderd. lees meer

13 november

In 1985 kwamen 23.000 mensen om het leven bij een vulkaanuitbarsting van de Nevado del Ruiz in Colombia. De stad Armero werd geheel begraven door puin en modderstromen, waarbij ongeveer 21000 mensen (van de 28700) omkwamen. Daarmee was deze uitbarsting de op 1 na dodelijkste van de 20e eeuw (de uitbarsting van Mont Pelée in 1902 was nog erger). lees meer

14 november

Al in 1666 werd de eerste bloedtransfusie uitgevoerd. De eerstbeschreven poging tot bloedtransfusie was die in april 1492, toen paus Innocentius VIII op zijn sterfbed met deze techniek werd behandeld. Donoren waren drie 10-jarige herdersjongetjes, die alledrie overleden, waarschijnlijk door een te groot bloedverlies. Of hun bloed ook echt in de aders van de paus werd gebracht blijft twijfelachtig. De bronnen zijn meervoudig interpretabel. Het zou ook zo kunnen zijn dat de paus het bloed dronk. lees meer

15 november

In 1492 rapporteerde Columbus dat `inboorlingen een onkruid gebruikten`. `Velen liepen met iets brandends in de hand; anderen rolden gedroogde kruiden in een blad, staken het eene einde aan, het ander in den mond, zogen zoo den rook op en bliezen hem daarna weer uit.` Zulk een rolletje noemden ze `a tobacco`. Ofschoon de Spanjaarden voorbereid waren op veel vreemds, vonden ze dit maar een zonderling en walgelijk gebruik. lees meer

16 november

In 1904 werd de elektronenbuis uitgevonden. De vacuüm getrokken glazen buis met gloeidraad maakte het mogelijk electrische schakelingen te maken. Rond 1960 werd de buis vervangen door compactere en zuinigere transistors. In 1970 werden de chips uitgevonden. Een chip kan vele duizenden transistors bevatten. lees meer

17 november

In 1869 werd in Egypte het Suezkanaal geopend. Het kanaal van 163 km verbindt de Middellandse Zee met de Rode Zee. Ook is het de grens tussen Afrika en Azië. Schepen moesten voorheen om het continent Afrika heen varen. Al in de oudheid bestond er een kanaal dat de Middellandse Zee met de Rode Zee verbond. Vele klassieke schrijvers, onder wie Herodotus, Aristoteles en Plinius, maken in hun werk melding van de kunstmatige waterweg. lees meer

18 november

In 1969 waren Charles Conrad en Alan Bean de derde en vierde mens die op de maan wandelden. De Apollo 12 landde minder dan 200 meter bij de Surveyor 3 probe vandaan, welke daar in 1967 geland was. De Apollo 12 had ook een kleurencamera bij zich, maar nog voordat deze televisiebeelden kon maken werd hij al onklaar gemaakt doordat de lens naar de zon gericht werd. lees meer

19 november

In 1990 wordt een ontwapeningsverdrag tussen de Navo en het Warschaupact getekend, wat een einde maakte aan de Koude Oorlog. In de Koude Oorlog, een gewapende vrede, is er nooit direct gevochten tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zelf. Wel was er strijd tussen beide machtsblokken, maar altijd indirect, zoals in Korea, Vietnam, Cuba en Afghanistan. lees meer

20 november

In 1985 werd de eerste versie van Microsoft Windows uitgebracht. (`Windows 1.0`) De eerste Windows versies waren alle een grafische uitbreiding op MS-DOS. Vanaf de lancering van Windows 95 in 1995, dat niet langer als een kleine uitbreiding beschouwd kon worden, werd het duidelijk dat de concurrentie Microsoft niet meer kon bijbenen. In 2004 had Microsoft 90% van de personal-computermarkt in handen. lees meer

21 november

In 1783 vond de eerste bemande luchtballonvaart plaats in Frankrijk, door de gebroeders Montgolfier. Twee maanden eerder testten de broers de ballon met aan boord een schaap, een haan en een eend. Het voorstel om een koe op te laten stijgen, zodat er nog vlees zou zijn als de `machine` te pletter viel, haalde het niet. lees meer

22 november

In 1963 werd Amerikaans president John F. Kennedy vermoord, terwijl hij in de presidentiële limousine over Dealey Plaza in Dallas reed. Kennedy was een begaafd spreker met een sterk charisma, die opviel bij mensen uit de gehele westerse wereld. Hij werd een icoon van het westerse kamp in de Koude Oorlog. Beroemde uitspraken waren onder andere `Ich bin ein Berliner` en `Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country.` lees meer

23 november

In 1859 werd Billy the Kid geboren. The Kid was tijdens zijn leven al een legende en de kranten schreven met regelmaat over zijn daden. Naast zijn moordlustige reputatie was hij ook befaamd om zijn koelbloedigheid en ontsnappingen uit gevangenissen. Hij stierf al op 21-jarige leeftijd. lees meer

24 november

In 1631 staken de Nederlanders de Braziliaanse stad Olinda in brand. In 1630 wilde Nederland een Braziliaanse kolonie en pikte gebieden af van de Portugezen. De Nederlanders besloten om hun hoofdstad niet in Olinda te vestigen, maar in het nabijgelegen Mauritsstad (het huidige Recife). Zij haalden daarop de rijkdommen uit Olinda weg, en staken de stad in brand. 22 jaar later verdreven de Portugezen de Hollanders weer uit Brazilië. lees meer

25 november

In 1975 werd Suriname, na bijna vier eeuwen lang een kolonie van Nederland te zijn geweest, onafhankelijk. De Nederlandse premier Den Uyl ging overstag voor de deadline die zijn Surinaamse collega premier Arron aan de onafhankelijkheid van zijn land had gesteld. Op 25 november 1975 werd de Akte van erkenning van de Republiek Suriname getekend. Naast premier Arron tekenden Koningin Juliana en de Nederlandse ministers, onder wie minister-president Joop den Uyl. Uit onzekerheid over de toekomst emigreerden vele Surinamers naar Nederland. Aan het einde van dat jaar was ongeveer een derde van de hele Surinaamse bevolking naar Nederland verhuisd. lees meer

26 november

In 1983 hoopten 6 criminelen in Engeland 5 miljoen euro te stelen uit een opslagloods in Engeland. In plaats daarvan gingen de criminelen er vandoor met 6800 goudstaven en een partij geslepen en ongeslepen diamanten ter waarde van 150.000 euro. De uiteindelijke buit bedroeg 40 miljoen euro. De rovers kregen hulp van binnenuit. lees meer

27 november

In 1942 werd Jimi Hendrix geboren. Jimi Hendrix was een invloedrijk gitarist en werd bekend door zijn virtuoze, flamboyante gitaarspel. Hij bracht een revolutie in het gitaarspelen teweeg door het gebruik van nieuwe akkoorden, feedback en vernieuwende opnametechnieken. Zijn stijl is een samensmelting van rock, blues, en jazz lees meer

28 november

In 2000 stemde het Nederlands parlement in met een wetsvoorstel om euthanasie te legaliseren. Nederland was daarmee het eerste land ter wereld waar hulp bij zelfdoding onder bepaalde voorwaarden niet meer strafbaar is. België volgde in 2002. Opzettelijk levensbeëindigend handelen bij geborenen is in alle Europese landen, met uitzondering van Nederland, Zwitserland en België, bij wet verboden. lees meer

29 november

In 1937 botste Prins Bernard met hoge snelheid op een vrachtauto. De vrachtwagenchauffeur krijgt in eerste instantie de schuld. Prins Bernard liet een uitgebreid onderzoek houden en daaruit kwam naar voren dat de chauffeur ten onrechte in zijn goede naam was aangetast. Daarom werden hij en zijn vrouw uitgenodigd op paleis Soestdijk. lees meer

30 november

In 1609 observeerde Galileo Galilei voor het eerst de maan door een telescoop. De telescoop was eigenlijk bedoeld voor oorlogsgebruik, maar Galilei paste het aan voor astronomische waarnemingen. Galilei kwam uit een arm gezin uit Pisa. Hij studeerde wiskunde en natuurkunde aan de universiteit van Pisa, maar moest door geldgebrek na vier jaar stoppen. Buiten de universiteit om behaalde hij toch zijn doctorstitel. Zijn inzichten van het heliocentrisch zonnestelsel (de aarde draait om de zon, niet andersom), werd als ketterij beschouwd. lees meer