Kopie van `Bouwkundige begrippen in beeld`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Bouwkundige begrippen in beeld
Categorie: Bouw en Constructie > Bouwkundige begrippen in beeld
Datum & Land: 15/02/2007, NL
Woorden: 173


ajour
Opengewerkt decoratief aardewerk, houtsnijwerk of beeldhouwwerk zoals op de foto rechts bij het Royal Pavilon in Brighton (oriëntaalse architectuur) en bij de torenspits van de Onze Lieve Vrouwe kerk in Antwerpen. Klik op de foto's voor een grotere afbeelding. De opening wordt bij ajour meestal verkregen door uitzagen, uithakken of stansen (ponsen...

akoestiek
Akoestiek is de eigenschap van een ruimte met betrekking tot de voortplanting en verbreiding van geluid in die ruimte (Van Dale). Voorbeelden: een Romeins theater had ondanks de grootte vaak een goede akoestiek, een lange nagalmtijd maakt het gesproken woord moeilijk verstaanbaar, gordijnen dempen de nagalm, een kale ruimte klinkt ook echt hol, om...

akoestisch doormeten betonpaal
Onderdeel van geomonitoring. De integriteit van betonnen heipalen is controleerbaar. Door het akoestisch doormeten komen afwijkingen in beeld. Met behulp van computerprogramma's en aan de hand van sonderingsonderzoek en het bodemprofiel kan berekend worden of mogelijke afwijkingen het draagvermogen negatief beïnvloeden. Bij het akoestische doormet...

akropolis
Een akropolis was oorspronkelijk een burcht die meestal op een heuvel was gelegen en waar de belangrijkste tempels stonden. Zie ook Griekse bouwkunst. Eng. acropolis

amfitheater
De Grieken bouwden theaters, dwz. halfronde open bouwwerken met meestal tegen een berg opgaande zitplaatsen voor uitvoeringen. De Romeinen bouwden naast theaters ook amfitheaters: ronde of ovale theaters, waarbij meestal niet gebruik werd gemaakt van de natuurlijke berghelling zoals bij de Grieken. Zie Romeinse bouwkunst. Eng. amphitheatre

amorf
1. Aanduiding van de glasachtige structuur (of fase) van een stof, dus niet opgebouwd uit kristallen. 2. Zonder specifieke vorm, vormeloos. Voor beide betekenissen geldt de volgende voorbeelden. De tekening rechts toont een gesmolten polymeer dat aan het afkoelen is, waarbij de amorfe fase overgaat in de kristallijne (afbeelding R. Rosner). Amorf ...

amoveren
Zie slopen.

Amsterdam
Veel gegevens en foto's van Amsterdam van `toen` en nu staan op Amsterdamse Binnenstad.

Amsterdamse methode
Een funderingsmethode op houten palen waarbij de belasting van het gebouw door jukken van steeds twee palen verbonden door kespen naar de draagkrachtige grond wordt afgevoerd. De palen met kespen staan haaks op de lengterichting van de fundering (zie afbeelding). De tegenhanger is de Rotterdamse methode waarbij de palen in een enkele rij onder de f...

Amsterdamse school
(1910-1940) De Amsterdamse School gebruikte veel verticale accenten in de gevelindeling. Men gebruikte eerlijke materialen, zoals baksteen en hout. De bouwwijze was expressief, veel siermetselwerk van handvormstenen. Ook wordt de stijl gekenmerkt door grillige kozijnvormen in zwaar hout, vaak laddervensters met meerdere horizontale roeden, ramen i...

app-gemodificeerd bitumen
APP staat voor A-tactisch Poly Propyleen. Dit is een kunststof met een plastisch karakter (plastomeer) die ontstaat bij de fabricage van polypropyleen. APP is thermoplastisch en bij omgevingstemperaturen soepel en buigzaam. Door penetratiebitumen of zacht bitumen te mengen met APP (circa 30%) ontstaat APP-gemodificeerd bitumen. APP gemodificeerd bi...

apsidiool
Ook: nevenabsis, absidiool (verouderde schrijfwijze). Een kleine apsis. Een aantal absidiolen worden samen straalkapellen genoemd. Eng. apsidiole

apsiskalot
Een bolvormig gewelf dat de apsis afsluit, meestal een halve koepel (kwart van een bol). Zie apsis.

aquaduct
1. Een waterbouwkundig kunstwerk bestaande uit een betonnen bak op ondersteuningen, ofwel een brug waarmee een kanaal over een daaronder lopende weg of over een uitholling in het terrein wordt geleid. 2. Een (Romeinse) drinkwaterleiding bestaande uit een gemetseld kanaal, of lopend over gemetselde bogen. De open drinkwaterleiding mocht alleen flauw...

asbest
Grijs vezelachtig mineraal, onbrandbaar en warmte-isolerend, dat vroeger veel in de bouw werd toegepast. Door de kankerverwekkende eigenschappen van het asbeststof is asbest al langere tijd voor de bouwwereld een verboden materiaal. Foto rechts Van der Wal sloopwerken Eng. asbestos

asfalt
Ook: asfaltbeton. Asfalt is een mengsel van grind of steenslag, zand en een zeer fijne vulstof dat met bitumen aan elkaar wordt gekleefd. Al in de oudheid kende men asfalt. Het werd gewonnen op die plaatsen waar in de natuur de ruwe aardolie aan het aardoppervlak tevoorschijn kwam en zich mengde met stenen en zand. Nadat de vluchtige delen uit de ...

atlant
Een zuil in de vorm van een mannenfiguur. De tweede foto van links toont een hedendaagse atlant uit 1933, van Ivar Johnsson. De foto rechts geeft weliswaar geen zuil weer, maar soms wordt een dergelijk grote console toch wel atlant genoemd. Verg. kariatide, dragende functie. Eng. atlas (meerv. atlantes), telamon (meerv.: telamones)

atrium
Een open ruimte in het midden van een Oud-Romeinse woning, een voorhof of binnenplein. Tegenwoordig ook een overdekt centraal deel van een gebouw of van een woonhuis. Voorbeelden. Verg. vide. Eng. atrium

attiekverdieping
Een attiek is een verhoging op de kroonlijst van een gebouw. Deze versiering onttrekt een stuk van het dak aan het gezicht. In de Barok groeide de attiek vaak tot een halve verdieping, `mezzanino` genoemd. De foto rechts toont Keizersgracht 672-674 in Amsterdam, architect Adriaan Dortsman (ook: Dorsman), 1667. Vergelijk penthouse. Eng. attic

ava
AVA staat voor Algemene Voorwaarden voor Aannemingen in het bouwbedrijf, een standaarddocument waarin o.m. ter sprake komen: - de verplichtingen en de aansprakelijkheid van zowel opdrachtgever als aannemer - uitvoeringsduur, uitstel van oplevering en schadevergoeding wegens te late oplevering - meerwerk en minderwerk - betaling in termijnen - opne...

avb
AVB staat voor Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven. Deze AVB-polis dekt onder voorwaarden de aansprakelijkheid voor zowel schade aan personen (letselschade) als zaakschade (materiele schade en eventueel gevolgschade). Alleen tijdens de verzekeringsduur geclaimde schade is gedekt; voor schade die voor de aanvang van de verzekeringsduur is ...

avegaar
1. Bij heipalen, buisschroefpaal: een buis met aan de buitenzijde een doorgaande schroefdraad en aan de onderzijde een snijkop. Een avegaar is zeer geschikt voor ongeconsolideerde sedimenten (vrij losse grond). Bijkomend voordeel is dat ook trillingsvrij gewerkt wordt, daarom wordt de avegaar ook wel voor het aanbrengen van funderingspalen gebruikt...

axiale aanleg
Een bouwwerk waarbij een duidelijke (lange) middenas herkenbaar is, is een gebouw met axiale aanleg, bv. een basiliek. Vaak is er sprake van symmetrie wanneer van axiale aanleg sprake is. Het plein van de Sint Pieter in het Vaticaan heeft een duidelijke middenas (de kerk van de Sint Pieter is een voorbeeld van centraalbouw). De omgeving van de foto...

azulejo
Spaans-Portugees, een bonte geglazuurde muur- of vloertegel, maat ca. 12 bij 14 cm. De term houdt misschien verband met de groenachtig blauw (vanwege `lapis lazuli`), maar kan ook afkomstig zijn van het Arabische az-zulayj, dat kleine steen betekent. Eng. azulejo mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website statistieken home versie 28-10-2007

bc
BC is de afkorting voor brandcompartiment. vervolg letter B mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website statistieken home versie 10-10-2007



c14-datering
Meestal: 14C-datering. Bepaling van gehalte aan radioactieve koolstof 14C van organisch materiaal (hout, houtskool, veen, schelpen e.d.) waaruit de14C-ouderdom kan worden afgeleid. Alle levende organismen bevatten radioactieve koolstof. Zodra zo'n organisme sterft, of gepakt wordt zoals bij een boom, neemt de hoeveelheid koolstof in de loop van de ...

claustr
a 1. Meervoud van claustrum (letterlijk: afgesloten ruimte). Claustra zijn overdekte zuilengangen op binnenplaatsen van bv. kloosters. Het woord klooster is hiervan afgeleid. 2. Opengewerkte scheidingswanden, scheidingsmuren en tuinafscheidingen worden claustra's genoemd. Claustra is hier dus de vorm van het enkelvoud. Afb. o.m. Sas decoratieve be...

cps
CPS staat voor compact polystyreen en is een halffabrikaat. De afnemers van CPS zijn zogenaamde “convertors” die verschillende eindproducten van CPS-granulaat maken, zoals behuizingen voor huishoudelijke apparatuur (zoals televisies en stofzuigers), cd-doosjes, yoghurtpakken en plastic bestek. Zie ook EPS en XPS.

cubiculum
Kleine slaapkamer boven of in het midden van een woonhuis uit de Romeinse tijd (foto rechts). In het atrium werden cubicula gebruikt voor ontmoetingen, als bibliotheken e.d. Zie het Romeinse huis.

cul-de-lampe
Ook: cul de lampe. 1. Extra laag hangende meer of minder taps toelopende kraagsteen in een gewelf. Eigenlijk zijn alle kraagstenen die geen direct vierkant vormen met de muur culs-de-lampe (zie afbeelding links, A is een console of kraagsteen, B is een cul-de-lampe). Hiermee is elke uitstekende steen die een kolom of een beeld ondersteunt of een ...

cultuurhistorische waarde
De aan een bouwwerk of een gebied toegekende waarde gekenmerkt door het beeld dat is ontstaan door het gebruik dat de mens in de loop van de geschiedenis heeft gemaakt van dat bouwwerk of dat gebied. Vergelijk natuurlijke waarde.

curtainwall
Ook: gordijngevel, vooral vliesgevel. Een gevel van een gebouw die buiten het skelet is aangebracht, geen dragende functie heeft en niet voor stabiliteit zorgt.

cuspis
Een lob als ornament aan een constructie. Zie het roze deel van foto rechts.

cv-ketel
Ketel van de centrale verwarming. Globale berekening van de capaciteit van de cv-ketel: (inhoud van de woning in m3) * 80 Watt. Een woning van 300 m3 heeft dus een ketel nodig van ca. 300*80 = 24000 W. Soms wordt zelfs 60 watt-m3 gehanteerd omdat een aantal factoren een rol spelen. Die 80 Watt moet vermeerderd of verminderd worden bij: hoekwoninge...

edelmanboor
Een handboor voor bodemonderzoek. Dit is het meest gebruikte type boor bij handboringen voor bodemonderzoek. De edelmanboor is genoemd naar de grondlegger van de bodemkunde in Nederland. `Het boorlichaam van de edelmanboor wordt door gelijktijdig duwen en draaien, met de klok mee, de grond ingebracht. De schroefachtige punt dringt in de bodem waarn...

eg
De scherpe kant van een stuk hout.

egalisatiemiddel
Een cementachtige mortel of tweecomponentenhars met vulmateriaal voor het egaliseren van bijvoorbeeld vloeren. Er zijn materialen voor binnenshuis en voor buitenshuis. Foto links Omnicol en rechts Eurostolz.

emaillak
Lak die na droging een zeer harde en gladde beschermlaag geeft.

emissies
De term emissies wordt gebruikt voor de uitstoot van broeikasgassen, fijnstof en andere schadelijke stoffen. Ook tijdens de bouw, het gebruik of de sloop van een bouwdeel is het beperken van deze emissies van belang, bv. formaldehyde in plaatmaterialen en verduurzamingsmiddelen in geïmpregneerd hout. Soms krijgt het verschijnsel emissies teveel aa...

empirestijl
(ca. 1800) Bouwstijl uit het begin van de 19e eeuw, ten tijde van de Franse overheersing, gebaseerd op de hernieuwde kennismaking met de antieken door opgravingen e.d. Toepassing van elementen uit de Egyptische, Etruskische en Romeinse bouwkunst. De term wordt vaker toegepast voor de meubel- en interieurkunst uit deze periode.

empirevenster
Een hoog en smal zes- of achtruits venstertype met verbrede middenstijl. Het is geïnspireerd op het Franse draaivenster, maar wordt als schuifvenster uitgevoerd. Zie ook empirestijl en vooral oude historische ramen.

epc
Zie energieprestatiecoëfficiënt.

epdm
EPDM staat voor Ethyleen Propyleen Dieen Monomeer en is een synthetisch rubber; ook de variant met Terpolymeer ipv. Monomeer wordt EPDM genoemd. Meestal worden extra stoffen toegevoegd om de karakteristieken te verbeteren, bv. roet en vulkaniseermiddelen. Door de grote elasticiteit en de goede sterkte is EPDM een duurzaam membraan met een levensduu...

epigraaf
1. Opschrift op een monument. Een uitgehouwen inscriptie, meestal op een monument. “Het belang van de inscripties voor de kennis van de antieke wereld mag niet worden onderschat: zij geven ons rechtstreeks uit de oudheid stammende informatie van alle denkbare aspecten van het antieke leven.“ Epigrafiek, epgrafia of epigrafica is de leer die inscri...

epoxylijm
Een tweecomponentenlijm waarmee zeer sterke, watervaste lijmverbindingen tussen vrijwel alle materialen kunnen worden gemaakt, ook staal en beton. De lijm is verkrijgbaar in een sneldrogende en een langzaam drogende uitvoering. Iets meer informatie.

eps
EPS staat voor Expanded Poly Styreen, het overbekende witte piepschuim. Het materiaal bestaat uit dicht opeengepakte bolletjes schuim. Iedere kubieke meter EPS bevat ongeveer 10 miljoen bolletjes, ook wel parels genoemd. Elke parel telt 3.000 gesloten cellen die met lucht gevuld zijn. Concreet bestaat EPS qua volume slechts voor 2% uit polystyreen ...

erfafscheiding
De afbakening van een erf of perceel van een ernaast gelegen erf of van de openbare ruimte.

erker
Ronde, vierkante, of veelhoekige uitkragende uitbouw aan een gevel, die vaak uitsteekt of uitkraagt langs één of meer bouwlagen; kan gezien worden als een uitgebouwd venster. Een erker kan ook op de verdieping voorkomen. Ofwel: een uitbouw van een woning, meestal voorzien van een borstwering en aan meer zijden voorzien van een raamconstructie. Voo...

erosie
1. Erosie is af- of uitslijping van land (gesteenten) onder invloed van het weer (weerselementen). De term `verweren` is het verschijnsel dat een gesteente of een ander materiaal vergruist of afbreekt, terwijl `erosie` meer de veroorzaker benoemt van dat verweren. Verwering is onder te verdelen in: - fysische verwering waarbij de mineralogische sa...

espagnolet
Zie spanjolet.

estrichvloer
Ook: estrik. Estrichvloer komt van het Duitstalige Estrich en betekent in dit verband vloer van cement, leem o.d. Het is meestal een vlakke afwerkvloer van een cementmengsel die bedoeld is als onderlaag voor een hierover aan te brengen vloerafwerking. Ook bv. de Rigidur estrichvloer dient als zo'n ondergrond, hoewel hier duidelijk geen nat cement ...

estrik
1. Gebakken, geglazuurde vloertegel. Meestal is de estrik van rood aardewerk en eventueel bruin, geel of groen geglazuurd. Afmeting 13 x 13 cm dikte 2 cm, of 30 x 30 cm en 3 cm dik. 2. Zie estrich.

etsen
Het woord `etsen` is afkomstig van het Duitse `ätzen` dat `invreten` betekent. Het is een proces waarbij een tekening in metaal of glas wordt uitgebeten door een zuur met het doel er een afdruk van te maken. Cement op glas heeft een etsende werking dwz. dat er een chemische reactie plaatsvindt waardoor de oppervlakte van bv. vensterglas wordt aang...

ezelsrugboog
Zie kielboog. Een ingezwenkte spitsboog die dubbelgebogen is. Komt veel voor in de late gotiek. Het dak van het gebouw op de foto heeft een ezelsrugboog (bij dergelijke daken lijkt vaker over ezelsrugboog dan over kielboog gesproken te worden). Met dank aan Groninger Kerken voor de tekening. Zie boog. mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website ...

fsc
Forest Stewardship Council. Een onafhankelijk, internationaal keurmerk voor hout dat gegarandeerd afkomstig is uit goed beheerd bos. Een goed beheerd bos voldoet aan de hoogste eisen op sociaal, milieuvriendelijk en economisch gebied. In bossen waar die regels van goed beheer worden toegepast, wordt zorgvuldig gekapt, met respect voor mensen, plant...

fuikmethode
Verdrijvingmethode bij (spil)trappen. Functionalisme (1920-1940) De grondleggers van deze stroming zochten de emancipatie van de arbeidersklasse in een reorganisatie van de maatschappij zelf. De industrialisatie werd gepropageerd en het accent kwam te liggen op de functionaliteit van de woning. De stroming neemt de functie van een object, een bouwo...

fundering
De fundering is de draagconstructie waarop een gebouw geplaatst wordt, meestal onder het maaiveld gelegen. - Rechtstreekse fundering (fundering op staal, strokenfundering). Meest gebruikte methode (in het gele gebied van de tekening rechts), nl. wanneer de draagkrachtige laag (vaste grondslag) niet te diep onder het maaiveld ligt. Slechte bovengron...

funderingsbalk
Een meestal betonnen balk waarop het gebouw rust. De funderingsbalk zorgt voor het afvoeren van de krachten (gewicht van het gebouw en wat zich er in bevindt, windkracht, sneeuwdek e.d.) naar de palen of naar de funderingsplaat (bij een fundering op staal). Bij gestort beton in een bekisting ontstaat de funderingsbalk tijdens het harden van de beto...

funderingscategorie
Ook: funderingskwaliteit. Een indeling in kwaliteit van de fundering. Speelt een belangrijke rol bij bouwactiviteiten ivm. de gevolgen op de belendende funderingen.I: Fundering verkeert in een goede tot uitstekende staat (nieuwbouwkwaliteit); over een periode van 25 jaar zijn geen maatregelen nodig aan de fundering. II: Fundering verkeert in een re...

funderingsherstel
Door allerlei oorzaken, zie de problemen bij fundering, kan het nodig zijn vloeren of funderingen te herstellen. Een belangrijke methode is die van de injectietechniek van Uretek: - een aantal gaten wordt geboord voor de injectielansen (inspuitbuizen) - het injectiepistool wordt gekoppeld aan de injectielans en een speciale tweecomponentenhars word...

funderingskwaliteit
Zie funderingscategorie.

funderingsonderzoek
Om een uitspraak te kunnen doen over de kwaliteit van een fundering moet er eerst onderzoek gedaan worden. Zo’n funderingsonderzoek ziet er als volgt uit: - Archiefonderzoek : is er al eens eerder een funderingsonderzoek geweest en is de fundering al eens hersteld? Staat de woning op houten palen of op staal (=gemetselde fundering)? - Visuele insp...

gbkn
De Grootschalige Basiskaart Nederland (GBKN) is een kaart met de voornaamste topografische elementen. De belangrijkste gebruikers zijn leidingbeheerders (gas-, water-, telecommunicatie- en elektriciteitsbedrijven, kabelexploitanten), gemeenten, waterschappen en het Kadaster.

gneis
Natuursteen. Gneis is ontstaan door een metamorfose (omzetting) van één of meerdere andere gesteenten, zoals granieten, granietachtigen en zandstenen. Hierdoor wordt ook het uiterlijk bepaald. Er is gneis met een vrij constant gespikkeld oppervlak, dat lijkt op graniet, maar er zijn ook gneissoorten waarin duidelijk te zien is dat er gesteenten doo...

guirlande
Ook: festoen, feston. Feston is eigenlijk de bouwkunde benaming. Een slinger van gehouwen, gegoten of gesneden bladeren, vruchten of bloemen. Soms is de guirlande bezet met emblemen of wordt zij vergezeld van een cartouche. In de Renaissance en Barok was de guirlande geliefd als versiering boven vensters en ingangen, vaak opgebonden met linten en ...

gulden snede
De gulden snede bevat twee delen in de verhouding 8:5 dwz. 1,618. Een gulden rechthoek is een rechthoek met de verhouding lengte-breedte van 8:5. Bij de foto van de schelp Nautilus geven de windingen een gulden spiraal uit de gulden rechthoek. Een gulden rechthoek min een vierkant is een tweede gulden rechthoek. Van deze gulden rechthoek kan weer ...

gup
GUP is glasvezelversterkt polyester, ook wel `gewapend polyester` genoemd. Het is een thermoharder dwz. dat het bij brand bros wordt maar niet vervormbaar. GUP is niet zonder meer bestand tegen ultraviolet licht. Een aantal verwerkingstechnieken zijn: handlamineren, vezelspuiten, persen in gesloten mal, pultrusion.

guts
De guts is een steekbeitel met een holle bek waarmee (meestal uit hout) holle vormen gestoken kunnen worden. Een Engelse guts die uit een rondstaaf wordt gefreesd, zal aanmerkelijk minder trillen dan een Nederlands of Duits model guts die uit een stuk vlakstaal in een vorm is geperst. Met dank aan Harry van Wees.

guttae
De stenen regendruppels onder het triglief. De guttae werden in de steen uitgespaard omdat de triglief eigenlijk een beëindiging van een houten balk is waaronder regendruppels blijven hangen.

gww
Afkorting voor Grond-, Weg- en Waterbouw, dwz. Grondwerk, Wegenbouw en Waterbouw, het werkgebied van de civiele techniek. Een andere tak van de bouwwereld is b&u, Burgerlijke- en Utiliteitsbouw. Foto Hoondert. mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website statistieken home versie 12-10-2007

H-profiel
Een profielstaal als H-profiel is een meestal stalen balk waarbij in dwarsdoorsnede een H is te lezen. Een I-profiel is eenzelfde balk met iets kleinere flenzen (zijstukken). Afbeeldingen Van Welden, Bouwwereld. h.s.b. Ook: hsb. 1. Zie houtskeletbouw. 2. Zie hogesterktebeton.

High-Tech
(1970-heden) Volgens deze stroming loopt de bouw vreselijk achter in vergelijking tot andere industrieën. Metselen en timmeren op de bouwplaats, zou thuishoren in de middeleeuwen, en men vond dat het veel goedkoper en efficiënter zou kunnen. Gebouwen zouden net zoals auto's in de fabriek gemaakt moeten worden. Geprefabriceerde onderdelen van huizen...

hijsbalk
1. Een balk die door de topgevel steekt en gebruikt wordt voor het takelen van goederen (met touw en blok). De hijsbalk maar ook de techniek van het hijsen van goederen zelf is ontstaan uit de behoefte om handelsgoederen op te kunnen slaan op zolders. De hijsbalk bij het woonhuis bleef bestaan, ook nadat het opslaan van handelsgoederen nog uitsluit...

hijsluik
hijsen luik pakhuis 1. De deur waardoor de goederen de verdieping of zolder bereiken of verlaten nadat zij via een hijstouw naar boven zijn gehesen of naar beneden zijn gelaten. Hijsluiken komen voor bij oude woonhuizen, pakhuizen, winkelpanden en boerderijen. Pakhuizen hebben vrijwel alle hun functie verloren. Na verbouwen van een pakhuis tot ka...

hwa
Afkorting van hemelwaterafvoer. Regenpijp.

hwc
Zie houtwolcementplaat.

hydratatie
In het algemeen is hydratatie het opnemen van één of meer H2O-moluculen in het te hydrateren molecuul. In de bouwkunde wordt onder hydratatie meestal het chemisch proces bedoeld waarbij water reageert met cement. Het eindproduct is afhankelijk van de toeslagmaterialen: cementsteen (cement en water), mortel (cement en water en fijn toeslagmateriaal...

hydrofoberen
Het waterafstotend maken van een muur e.d., zie impregneren.

hünebeckdrager
De hünnebeckdrager is een verstelbare stalen ligger of staander ter ondersteuning van betonbekistingen. De afbeelding rechts toont de uitschuifbare drager met binnendrager (volle wand) en buitendrager (vakwerk) en een driedelige hünebeckdrager. Afbeelding uit het Handboek bekistingen van de Studievereniging Uitvoering Betonconstructies Stubeco. M...

hypocaustum
Romeins systeem van vloerverwarming, veel toegepast in badvertrekken (thermen). De vloer van het vertrek is op stenen pijler gebouwd, vaak stenen op elkaar, die weer op een tegelvloer stonden. In de holle `kruipruimte` stroomde hete lucht van een vuur dat in een aparte kleine ruimte werd gestookt, zie de eerste foto rechts. Ook de wanden konden hol...

hypotheek
1. De geldsom, geldlening met een onroerend goed als pand. 2. Het zakelijk recht op een onroerend goed dat onderpand is voor de betaling van een geldschuld (Van Dale). Zie hypotheekbegrippen voor allerlei termen die met een hypotheek en de aanschaf van een woning te maken hebben. mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website statistieken ho...

I-profiel
Een I-profiel is een meestal stalen balk (profielstaal) waarbij in dwarsdoorsnede de letter I is te lezen. Een H-profiel is eenzelfde balk met grotere flenzen (zijstukken). De tekening rechts (klik!) toont de schuifspanningsverdeling tgv. dwarskracht in een dunwandig I-profiel (TU Delft).

IBA
IBA staat voor Individuele Behandeling Afvalwater.

iconografie
Iconografie bestaat globaal uit twee fasen: - pre-iconografie houdt zich bezig met het beschrijven van de afbeelding zelf (wat komt er allemaal op voor) - iconografie verklaart de betekenis van de afbeelding en van onderdelen daarvan (symbolische voorwerpen).

IFD
IFD staat voor Industrieel, flexibel en demontabel bouwen. IFD bouwtechniek is een geïntegreerde benadering van ontwerpen en bouwen. Daarbij wordt rekening gehouden met mogelijke veranderingen in gebouwen, door ze zoveel mogelijk samen te stellen uit industrieel vervaardigde bouwcomponenten. Flexibele gebouwen of woningen sluiten blijvend aan op de...

ihw
Afkorting van `in het werk`, dwz. tijdens de bouw op de bouwlocatie zelf.

imbrex
Ook, soms: imbrix. Imbrices zijn halfronde Romeinse dakpannen, soms enigszins taps toelopend, die de naden tussen de tegels (tegulae) afdekt. Het geheel van tegels en imbrex wordt `tegula en imbrex` genoemd. De onderste opening tussen tegula en imbrex wordt soms met mortel gevuld om binnendringen van hemelwater nog extra tegen te gaan maar ook om ...

immobilisaat
Immobilisatie is een bewerking, waarmee de chemische en fysische eigenschappen van verontreinigde grond worden gewijzigd met het doel de verontreinigende stoffen in de grond vast te leggen, zodat ze op korte en lange termijn geen bedreiging meer vormen voor het milieu. Hierdoor wordt de mogelijkheid geschapen om (op zijn best) het immobilisaat nutt...

impost
1. De omgekeerde afgeknotte piramide boven het kapiteel (op de plaats van de abacus). Het begin (einde) van een boog kan rusten op een impost. Een impost is groter, imposanter dan een een abacus. 2. Belasting, accijns.

impregneren
Impregneren is het doordrenken van een poreuze vaste stof om deze te verduurzamen, vochtwerend te maken of onbrandbaar. Impregneren van hout (verduurzamen) gebeurt door het hout enige tijd in een ketel te zetten die onder druk staat en met schimmelwerend middel is verzadigd. Let wel: geïmpregneerd hout mag ivm. de kankerverwekkende stoffen niet me...

Ionisch
Een variant van de Griekse classicistische bouwstijl afkomstig van de Ionische eilanden (550 voor C. - 300 voor C.). De kenmerken van de Ionische zuil zijn de versiering van de kapitelen met twee grote voluten aan iedere zijde, de cannelures (verticale groeven) en het basement (voetstuk) onderaan de zuil. Zie De vijf orden en de Griekse bouwkunst...

iso++
Ook: isozero. Een iso++-woning is een woning waarbij zeer weinig energie moet worden toegevoegd om altijd een behaaglijke leefomgeving (temperatuur) te hebben, bv. 400 m3 gas in de wintertijd. Zie Isozero. Zie ook energieprestatiecoëfficiënt, passiefhuis.

isolatie
Elke vorm van afzondering, in de bouw in het bijzonder van warmte of koude en van geluid. De foto's links tonen isolatie van een pannendak. Rechts het isoleren van een kruipruimte met schelpen. Voorbeelden met detailtekeningen van isolatie van een dak; de volgorde van boven naar beneden behoort te zijn: dakpannen, panlatten, dakbeschot, dampdoorla...

isotroop
Een isotroop materiaal heeft in alle richtingen dezelfde eigenschappen. Metalen zijn in het algemeen isotroop. Hout is niet isotroop. Een isotrope spanningstoestand houdt in: alle schuifspanningen zijn gelijk aan nul, ongeacht de oriëntatie van de beschouwde vlakjes en alle normaalspanningen in dat punt hebben dezelfde waarde. In vloeistoffen kan ...

isozero
Zie iso++. mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website statistieken home versie 21-10-2007

jijnen
1. Ook: jeinen. Pakking. Begrip uit de installatietechniek. Bij jijnen wordt de ruimte tussen mof- en spie-eind van een gresbuis of gietijzeren buis gedicht met een vezelachtige organische substantie bv. hennep of sisaltouw gedoopt in teer. Bij gietijzeren buizen is de laatste centimeter geen touw maar loodwol aangeklopt met het jijnijzer. Gresbuiz...

k-waarde
1. De k-waarde geeft de waterdoorlatendheid van de bodem of een constructie, de hydrologische conductiviteit. De k-waarde van zand kan horizontaal (kh) tot 50 m zijn en verticaal (kv) ca. 5 m per dag, van klei en veen ca. 0,1 m per dag. Aangenomen wordt dat infiltratie in de bodem bij een k-waarde groter dan 0,8 m-dag goed is. De k-waarde wordt, na...

k.k.
Zie kosten koper. vervolg letter K mystats(1,20702,'joostdevree','2',''); Website statistieken home versie 10-10-2007

kielboog
Ook: ezelsrugboog. Een spitsboog met een top die doet denken aan de kiel van een schip. Eenvoudig gesteld verschillen kielboog en accoladeboog van elkaar doordat de accoladeboog platter is. De boog op de foto rechts lijkt een versmelting van een kielboog, een accoladeboog en een oosterse hoefijzerboog (juist zichtbare deel onderaan `gaat weer naar...

kiepraam
Zie draaikiepraam.