Kopie van `Kartografisch woordenboek`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Kartografisch woordenboek
Categorie: Aardrijkskunde > Kartografie
Datum & Land: 16/08/2008, NL
Woorden: 1473


aanbrengen
Het met de hand toevoegen van bepaalde elementen aan een kaartontwerp*, een model*, een kaartorigineel* of een kaart. Engels: annotation Frans: addition Duits: Eintragen

aanduiding van de kaartdeclinatie
Aanduiding in de rand van de kaartdeclinatie* en de jaarlijkse verandering daarvan. Opm: De kaartdeclinatie wordt aangegeven met behulp van een (1) kaartdeclinatiediagram. Syn: aanduiding van de KM-hoek. Engels: representation of grivation Frans: graphique de déclinaison Duits: Nadelabweichungsangabe

aangrenzend blad
Kaartblad dat direct grenst aan een gegeven kaartblad uit dezelfde kaartserie. Syn: aansluitend blad. Engels: adjoining sheet Frans: coupure adjacente Duits: Anschlussblatt

aanhalen
Aangeven van een fout* met behulp van een lijntje naar de marge, met vermelding van de uit te voeren verbetering. Engels: – Frans: fusée Duits: Herausziehen

aanleghoek
Twee haaks op elkaar gesneden zijden van een drukvel* die gebruikt worden om dit in register* in het drukgedeelte van de drukpers in te voeren. Engels: laying corner Frans: équerrage Duits: Anlagewinkel

aanlegmechanisme
Onderdeel van een vellenpers* waar de drukvellen, aangevoerd vanaf de stapel, vooren zijwaarts nauwkeurig worden uitgericht, voordat ze in de machine worden gevoerd voor het drukken. Opm: Het aangevoerd vel stuit tegen de (1) vooraanleg en wordt vervolgens zijwaarts tegen de (2) zijaanleg getrokken. Engels: – Frans: taquets de marge Duits: –

aanlegmerken
Merktekens in de rand ter aanduiding van de grijperkant* en de zijaanleg* van het papier. Opm: De aldus gemerkte zijden van het kaartblad zijn nietnagesneden met het oog op een latere opdruk*. Engels: – Frans: – Duits: Anlagemarken

aansluiten
Het bewerken van de gemeenschappelijke randen van twee aan elkaar grenzende kaartbladen, zodanig dat alle details goed aansluiten. Opm: De term is ook van toepassing als men twee kaarten tot een geheel samenvoegt. Engels: edge matching Frans: raccord Duits: Nahtbearbeitung

aansluitende bijkaart
Bijkaart die een gebied weergeeft dat aansluit bij het gebied van de hoofdkaart. Opm: De schaal van een aansluitende bijkaart is meestal gelijk aan die van de hoofdkaart. Geplaatst binnen het kader spreekt men van (1) aansluitende inzet. Engels: adjacent area inset Frans: carton d'extension Duits: anschliessende Nebenkarte

aanvullende afbeelding
Iedere niet-kartografische afbeelding bij een kaart, bedoeld als toelichting op de kaartinhoud, bijv. diagrammen, profielen, tekeningen, foto's. Engels: – Frans: figuration graphique annexe Duits: Nebendarstellung

aanvullende bibliografische gegevens
Toevoeging aan de bibliografische kaarttitel* die de voorwaarden voor reproduktie, verspreiding en gebruik bevat. Engels: – Frans: – Duits: Kartenbeiwerk

aanvulling bij een bibliografische kaarttitel
Aan de kaart ontleende gegevens die aan een bibliografische kaarttitel* worden toegevoegd terwille van de volledigheid, bijv. gegevens over de kaartprojectie* of de kartografische voorstellingsmethode*. Engels: – Frans: – Duits: Kartentitelzusatz

aanzichttekening
Landschapstekening waarbij terreinobjecten worden weergegeven alsof ze op een verticaal vlak waren geprojecteerd. Opm: Bij grootschalige stadsplattegronden spreekt men in dit geval van (1) tekening in opstand. Engels: elevational drawing Frans: élévation Duits: Aufrissdarstellung

aardrijkskundige naam
Eigennaam behorende bij een topografisch object, bijv. plaatsnaam, riviernaam, veldnaam. Opm: Men gebruikt hiervoor vaak de term (1) toponiem, hoewel deze term in engere zin alleen plaatsnamen betreft. Syn: geografische naam. Engels: geographic name Frans: nom géographique Duits: geographischer Name

absolute hoogte
Verticale afstand van een punt op het aardoppervlak tot het niveauvlak*. Opm: De absolute hoogte kan positief, nul of negatief zijn. In het laatste geval spreekt men van (1) (absolute) diepte. Engels: altitude Frans: altitude Duits: absolute Höhe

absolute weergave
Kartografische weergave van de absolute getalswaarden of hoeveelheden van verschijnselen. Engels: absolute representation Frans: représentation en valeur absolue Duits: absolute Darstellung

abstract symbool
Kaartteken waarvan de vorm geen directe verwantschap heeft met het weergegeven verschijnsel of object. Opm: Abstracte symbolen komen meestal voor in de vorm van geometrische symbolen*. Engels: abstract symbol Frans: symbole abstrait Duits: abstraktes Kartenzeichen

actualiteit
De mate waarin de geldigheid en volledigheid van de afgebeelde informatie overeenkomen met de huidige toestand. Engels: up-to-dateness Frans: degré d'actualité Duits: Kartengegenwartsnähe

actuele kaart
(a) Kaart waarop de meest recente stand van zaken voor een bepaald verschijnsel is weergegeven. #(b) Kaart van een in de belangstelling liggend onderwerp. Engels: current map Frans: (a) carte actuelle (b) carte d'actualité Duits: (a) aktuelle Karte (b) aktuelle Karte

additieve kleurmenging
Kleurmenging die tot stand komt wanneer twee lichtbundels van verschillende kleur op dezelfde plaats vallen of gelijktijdig inwerken op het oog. Opm: Men neemt in dit geval de som (bijeenvoeging) van de lichtintensiteiten van de beide kleuren waar. Engels: additive colour mixing Frans: synthèse additive Duits: additive Farbmischung

afdekken
Het weghalen van ongewenste details of fouten op een negatief (film of gravure) met behulp van een afdekmiddel*. Opm: De term afdekken wordt ook gebruikt voor het weghalen van bepaalde details op een positieve tekening met behulp van dekwit. Syn: uitdekken; wegdekken. Engels: opaquing Frans: bouchage Duits: Abdecken

afdekmasker
Een handmatig of fotomechanisch vervaardigd masker, bestemd voor het afdekken of vrijstellen van bepaalde delen van het kaartbeeld. Bijv. een vet diapositief voor het vrijstellen van schrift of een masker voor het inkopiëren van de vulling van symbolen. Opm: Voor het afdekken van grote delen van een tekening welke niet meegereproduceerd moeten word...

afdekmiddel
Elk materiaal of middel dat gebruikt wordt bij het afdekken*, bijv. correctievloeistof, aan te brengen met penseel of tekenpen, afdekverf* of afdekmaskers*. Engels: liquid opaque Frans: gouache Duits: Abdeckmittel

afdekverf
Ondoorzichtige, verfachtige substantie op waterbasis, meestal zwart of bruin, bestemd om af te dekken*. Opm: Afdekverf wordt aangebracht met kwast of penseel. Voor het afdekken op positieve tekeningen (op tekenpapier) wordt witte plakkaatverf als (1) dekwit gebruikt. Engels: opaque paint Frans: encre couvrante Duits: Deckfarbe

afdrukken
Het drukken van de oplage* nadat een eerste exemplaar akkoord bevonden is. Opm: Deze akkoordbevinding noemt men fiat voor het drukken*. Engels: starting the run Frans: faire rouler Duits: Abdruck

affichekaart
Sterk vereenvoudigde wandkaart* op afficheformaat, bedoeld om de aandacht van het publiek op een bepaald thema te vestigen. Engels: poster map Frans: carte-affiche Duits: Plakatkarte

afgeleide kaart
Kaart die door samenvoeging, verkleining en-of generalisatie is afgeleid uit andere kaarten, bijv. uit de basiskaart*. Opm: Een overzichtskaart* is een afgeleide kaart. Engels: derived map Frans: carte dérivée Duits: abgeleitete Karte

afkorting
Verkorte, vaak gestandaardiseerde, vorm van een naam of aanduiding in de kaart, bijv. Br voor brug, PK voor protestantse kerk, Geb voor gebergte. Engels: abbreviation Frans: abréviation Duits: Abkürzung

aflevering
Aantal kaartbladen of atlasbladen dat op een bepaald tijdstip wordt uitgegeven als deel van een kaartserie of atlas die in gedeelten verschijnt. Engels: instalment Frans: livraison Duits: Lieferung

aflopend kaartbeeld
Kaartbeeld dat zichvoortzet tot aan de afsnee*. Opm: Dit wordt o.m. toegepast om aangrenzende bladen uit een kaartserie gemakkelijk op elkaar aan te sluiten. Het kaartbeeld is daartoe meestal aan de rechterzijde en bovenzijde van elk blad aflopend gemaakt. Engels: bleeding edge Frans: champ vif Duits: Kartenanschnitt

afsluitingsdatum van de redactie
Datum waarop de bewerking van de kaartinhoud beëindigd is. Opm: Ook bij herziening* geldt een afsluitingsdatum, de herzieningsdatum*. Engels: – Frans: – Duits: (Karten)bearbeitungsstand

afsnee
Denkbeeldige verbindingslijnen tussen de snijtekens* waarlangs de bedrukte vellen moeten worden afgesneden. Engels: trimming edge Frans: trait de coupe Duits: Beschnittkante

afstand-isolijnenkaart
Isolijnenkaart* waarop de isolijnen punten verbinden met een gelijke afstand tot bijv. het wegennet. Engels: – Frans: – Duits: –

afstandstabel
Tabel in matrixvorm waarin de onderlinge afstanden tussen een aantal plaatsen staat aangegeven. Engels: distance table Frans: tableau de distances Duits: Entfernungstabelle

afstandvervorming
De verhouding tussen een afstand op het aardoppervlak (bol of ellipsoïde) en de overeenkomstige afstand in de kaart, rekening houdend met de schaal. Syn: lineaire vervorming; schaalfactor; schaalfout. Engels: scale error Frans: altération linéaire Duits: Längenverzerrung

afstemmen van de kleur
Het beoordelen van de kleur en het in overeenstemming brengen ervan met de voorgeschreven kleur, direct voorafgaand aan de oplagedruk*. Syn: kleurmaken. Engels: colour matching Frans: vérification des couleurs Duits: Farbabstimmung

aftasten
Het punt-voor-punt opzoeken en door sensoren in electronische signalen omzetten van de positie van beeldelementen*. Opm: Het aftasten volgens een vast patroon, meestal in stroken, noemt men (1) scannen of vlaksgewijs aftasten. Het omzetten van gescande gegevens of rastergegevens* naar lijnof vectorgegevens* noemt men vectoriseren*. Engels: scannin...

afvlakken
Het via rekenkundige weg vervangen van een reeks geregistreerde punten van een lijn door een kromme, al of niet gepaard gaande met datacompressie*. Opm: Door deze bewerking wordt een verzameling rechte lijnstukken vervangen door een vloeiende kromme. Engels: smoothing Frans: lissage Duits: Glätten

afwrijfschrift
Letters en symbolen die op een tekeningdrager* kunnen worden overgebracht door ze af te wrijven van een drager waar ze spiegelbeeldig op staan. Opm: Men gebruikt dit materiaal bij de schriftmontage*. Syn: afwrijfletters en -symbolen. Engels: transfer lettering Frans: – Duits: Trockenabreibebild

analoge gegevens
Gegevens die door middel van continu variërende natuurkundige grootheden worden weergegeven. Opm: Men gebruikt hiervoor vaak de term grafische informatie. Engels: analog data Frans: données analogues Duits: analoge Daten

analytische kaart
Thematische kaart waarop bepaalde aspecten van één verschijnsel zijn weergegeven, bijv. kaart van het aandeel ouderen (65 jaar en ouder) aan de bevolking; kaart van de gemiddelde neerslag in januari. Engels: analytic thematic map Frans: carte analytique Duits: analytische Karte

annotatie
Deel van de bibliografische kaarttitel* dat gegevens bevat over de kaartauteur*, de kartografische uitgeverij* en het doel van de kaart. Engels: annotation Frans: annotation Duits: Kartenanlass

annoteren
Het met de hand aanbrengen van aanvullende gegevens op een luchtfoto. Engels: annotation Frans: annoter Duits: Erläutern

arceerliniaal
Instrument voor het tekenen van arceringen*. Syn: arceerapparaat. Engels: dead beat Frans: équerre à griser Duits: Schraffiergerät

arceren
Het tekenen van een bundel evenwijdige, op gelijke afstand van elkaar lopende lijnen. Opm: Het resultaat noemt men (1) arcering. Engels: hatching Frans: hachurer Duits: Schraffieren

archiefexemplaar
Exemplaar van een gedrukte kaart of atlas, dat met bijzondere zorg in een kaartenverzameling* wordt bewaard en niet als gebruiksexemplaar* mag dienen. Engels: record copy Frans: exemplaire de référence Duits: Belegkarte

archiefstuk
Kartografisch produkt dat gearchiveerd wordt om het ontstaan van een kaart of een vroegere stand van herziening te kunnen documenteren. Engels: record copy Frans: éléments de conservation Duits: Archivstück

archivering van kaarten
Het bewaren van kaarten, als archiefstuk*, eventueel met de bijbehorende documenten. Engels: – Frans: archivage en cartographie Duits: Kartenarchivierung

areaalkaart
Thematische kaart waarop de grenzen zijn weergegeven van een gebied waarbinnen een bepaald verschijnsel kan voorkomen bijv. kaart van het gebied waar olifanten voorkomen. Engels: – Frans: carte d'extension d'un phénomène Duits: Arealkarte

array
Serie adresseerbare elementen van een gegevensbestand* in de vorm van een raster of matrix. Engels: array Frans: tableau Duits: Feld

associatief symbool
Kaartteken waarvan de vorm of kleur associatie oproept met het voorgestelde object of verschijnsel. Opm: Beeldsymbolen* en zinnebeeldige kaarttekens* zijn voorbeelden van associatieve symbolen. Engels: representational symbol Frans: pictogramme Duits: abgeleitetes Kartenzeichen

astronomische breedte
De hoek die het horizontale vlak in een punt op aarde maakt met de omwentelingsas van de aarde. Engels: astronomical latitude Frans: latitude astronomique Duits: astronomische Breite

atlas
Systematische, samenhangende verzameling van kaarten, meestal in boekvorm, die een bepaald gebied weergeven of één of meer geografische verschijnselen behandelen. Opm: Wanneer een dergelijke verzameling kaarten niet in boekvorm is ingebonden, spreekt men van een (1) losbladige atlas. In het verleden werden bepaalde atlassen ook wel aangeduid met de...

atlas van de klassieke oudheid
Historische atlas gewijd aan de periode van de Griekse en Romeinse beschaving (600 v. Chr. tot 300 n. Chr.), vaak geïllustreerd met foto's. Engels: classical atlas Frans: atlas de géographie classique Duits: Atlas des klassischen Altertums

atlasblad
Afzonderlijk, al of niet in een atlas ingebonden vel papier waarop een atlaskaart is afgedrukt. Engels: atlas leaf Frans: feuille d'atlas Duits: Atlasblatt

atlasdummy
Model voor een atlas, waarin de inhoud van de atlas en de stijl, onderwerpen en uitsneden* van de kaarten globaal zijn vastgelegd. Opm: Een atlasdummy wordt meestal uitgevoerd op het juiste formaat en in de juiste omvang. Engels: atlas dummy Frans: maquette d'atlas Duits: Atlasentwurf

atlasformaat
Vorm en afmetingen van een atlas, met name van een atlaspagina. Opm: Bij het opgeven van een atlasformaat noemt men eerst de hoogte (evenwijdig aan de band) en vervolgens de breedte. Engels: atlas format Frans: format d'un atlas Duits: Atlasformat

atlaskaart
Een in een atlas voorkomende kaart. Engels: atlas map Frans: carte d'atlas Duits: Atlaskarte

atlaskartografie
Kartografie gericht op de vervaardiging en het gebruik van atlassen*. Engels: atlas cartography Frans: cartographie d'atlas Duits: Atlaskartographie

atlaslicentie
Overdracht van het recht van commerciële exploitatie van een atlas aan een andere dan de oorspronkelijke uitgever. Opm: Heeft de licentie betrekking op een afzonderlijke kaart dan spreekt men van (1) kaartlicentie. Engels: licence of atlases Frans: licence pour atlas Duits: Atlaslizenz

atlaspagina
Met atlaskaart(en) bedrukte vóórof achterkant van een in een atlas ingebonden bladzijde. Engels: atlas page Frans: planche d'atlas Duits: Atlasseite

atlasredactie
(a) Kaartredactie* gericht op de vervaardiging van een atlas. (b) Groep kaartredacteuren die haar werkzaamheden richt op de vervaardiging van een atlas. Engels: editing of atlases Frans: élaboration d'atlas Duits: Atlasredaktion

atlasregister
Alfabetische lijst van de aardrijkskundige namen die op de kaarten in een atlas voorkomen, met vermelding van de atlaspagina, de coördinaten en-of het vak waar ze voorkomen. Engels: index Frans: index d'atlas Duits: Atlasregister

atlasriviertekening
Weergave van waterlopen op kleinschalige kaarten met een enkele lijn waarvan de dikte stroomafwaarts toeneemt. Engels: – Frans: – Duits: verbreiternde Gewässerzeichnung

atlastype
Groep van atlassen die door gemeenschappelijke kenmerken wordt onderscheiden, zoals doel, thema of uitvoering. Engels: atlas type Frans: type d'atlas Duits: Atlastyp

atmosferisch venster
Golflengtegebieden in het elektromagnetisch spectrum waarin straling praktisch onverzwakt door de atmosfeer heen kan dringen. Engels: window Frans: fenêtre atmosphérique Duits: Fenster

attribuut
Niet-ruimtelijke eigenschap van een ruimtelijk element. Engels: attribute Frans: identifiant Duits: Attribut

attribuutcode
Alfanumerieke identificatie van een attribuut*, bijv. vaste brug met asfaltbedekking. Engels: attribute code Frans: code d'identifiant Duits: Attributkode

attribuutinformatie
Niet-ruimtelijke informatie die met een punt, lijn, of vlakelement in een geografische informatiesysteem* verbonden is. Bijv. informatie over de aard der verharding van wegen, over de aard van het grondgebruik van een perceel. Engels: attribute information Frans: information attribut Duits: Attributinformation

auteursmanuscript
Document, samengesteld door de kaartauteur, dat als uitgangspunt dient voor de kaartredactie*. Engels: map manuscript Frans: manuscrit d'une carte Duits: Kartenmanuskript

auteursrechtvermelding
Vermelding in de rand, van de persoon, de instantie of het bedrijf welke het auteursrecht* op de kaart bezit. Engels: copyright note Frans: mention du copyright Duits: Kartenurhebersschutzvermerk

auteursvermelding
Vermelding in de rand, van de kaartauteur*. Engels: author reference Frans: référence d'auteur Duits: Kartenverfasservermerk

automatisch tekenen
Het vervaardigen van een tekening vanuit een bestand* met behulp van een computer en een tekenautomaat. Opm: Het resultaat noemt men (1) computertekening of plot. Syn: plotten. Engels: automated drafting Frans: dessin automatique Duits: automatisches Zeichnen

automatische generalisatie
Generalisatieproces* waarbij gedigitaliseerde gegevens automatisch worden gegeneraliseerd en uitgetekend. Syn: digitale generalisatie. Engels: computer-assisted generalisation Frans: généralisation automatique Duits: algorithmische Generalisierung

automatische patroonherkenning
Classificatie van objecten op basis van kenmerken of eigenschappen met behulp van computerprogramma's die patroonherkenningstechnieken bevatten en minimale interactie vereisen. Engels: automated feature-pattern recognition Frans: reconnaissance de forme automatique Duits: automatische Mustererkennung

azimut
De horizontale hoek tussen een noordrichting en een andere richting, positief gerekend in rechtsomgaande zin. Opm: Afhankelijk van de als referentierichting* gebruikte noordrichting onderscheidt men: (1) astronomisch azimut; (2) geodetisch azimut; (3) magnetisch azimut of kompaspeiling en (4) kaartazimut of kaarthoek. Engels: azimuth Frans: azimu...

azimutale projectie
Kaartprojectie waarbij het aardoppervlak (bol of ellipsoïde) wordt afgebeeld op een plat vlak dat de aarde raakt of snijdt. Opm: Men spreekt in deze gevallen van een (1) raakvlak, resp. (2) snijvlak. Grote cirkels* door het raakpunt worden als rechte lijnen afgebeeld. Engels: azimuthal projection Frans: projection azimutale Duits: Azimutalabbild...

band
(a) Deel van het elektromagnetisch spectrum* dat straling van een bepaalde golflengte bevat. Syn: spectraalband. #(b) Golflengtebereik in het elektromagnetisch spectrum waarin stralingsenergie door een substantie wordt geabsorbeerd. Syn: absorptieband. Engels: spectral band Frans: (a) bande spectrale (b) bande d'absorption Duits: Spektralbereich...

bandbreedtenkaart
Thematische kaart waarop de route en het volume, de intensiteit of de frequentie en mogelijk ook de richting van het verkeer langs een verbinding is weergegeven. Engels: flow map Frans: carte de flux Duits: Bandkarte

barietpapier
Papier voorzien van een laagje bariumsulfaat. Opm: Barietpapier heeft een helderwit, glad oppervlak. Het werd o.m. gebruikt om loodzetsel op af te drukken. Engels: baryta paper Frans: papier baryté Duits: Barytpapier

basiskaart
Kaartserie die rechtstreeks uit terreinmetingen of luchtfoto's is vervaardigd en waaruit andere kaarten of kaartseries, meestal op een kleinere schaal, worden afgeleid. Opm: De Topografische Dienst vervaardigt een topografische basiskaart op de schaal 1:12 500 en publiceert deze als Topografische Kaart van Nederland 1:10 000. Het Kadaster vervaardi...

basislijn
Lijn van waaruit de grens van de territoriale zee wordt bepaald. Opm: Afhankelijk van de kustvormen wordt de lijn gevormd door de laagwaterlijn* (normale basislijn) of getrokken tussen daarvoor in aanmerking komende punten (rechte basislijn). Engels: base line Frans: ligne de base Duits: Ausgangslinie

basisschoolatlas
Atlas bestemd voor gebruik op de basisschool bij het onderwijs in de aardrijkskunde en het kaartgebruik. Engels: – Frans: atlas scolaire élémentaire Duits: Elementaratlas

beeld
Ruimtelijke, (foto)grafische weergave van een idee, object of gebied, in tastbare of virtuele vorm. Opm: Bij beeldverwerking wordt het begrip beeld meestal verstaan in de zin van digitaal beeld, zoals een foto, afbeelding, videosignaal of digitale opname. Engels: image Frans: image Duits: Bild

beeldanalyse
Het verwerken van beeldgegevens tot een numerieke of logische beschrijving van een beeld, gericht op bepaalde toepassingen. Engels: image analysis Frans: analyse d'images Duits: Bildanalyse

beelddrager
Materiaal waarop door middel van kopie* een beeld kan worden of reeds is aangebracht. Opm: Meestal wordt gekopieerd op kunststoffolie, soms ook op glasplaten. De drukplaat fungeert als beelddrager voor het te drukken beeld*. Syn: kopiedrager. Engels: copying base Frans: support de copie Duits: Kopieträger

beeldelement
Het kleinste apart benoembaar onderdeel van een beeld; in strikte zin de eenheid van weergave. Opm: Bij rastergegevens* noemt men een pixel*. Engels: picture element Frans: pixel Duits: Bildelement

beeldscherm
Scherm waarop digitale gegevens worden gevisualiseerd. Opm: Men onderscheidt (1) alfanumeriek beeldscherm en (2) grafisch beeldscherm. De laatstgenoemde kan willekeurige vormen afbeelden en is daarom zeer geschikt voor grafische toepassingen. De meest voorkomende vorm is het (3) refresh-scherm, waarbij het beeld regelmatig, bijv. 60 x per sec., nie...

beeldschermkopieerapparaat
Apparaat voor het vervaardigen van afdrukken, meestal op papier, van informatie die op een beeldscherm* is opgebouwd. Engels: hard copy unit Frans: réprographe d'écran Duits: Hardcopy-Gerät

beeldsymbool
Kaartteken waarvan de vorm is afgeleid van het weer te geven object of verschijnsel, dan wel daarmee wordt geassocieerd. Engels: pictorial symbol Frans: symbole évocateur Duits: bildliches Kartenzeichen

beeldtranformatie
Transformatie van beelden naar een ander domein (bijv. ruimtelijke frequenties) om bepaalde ruimtelijke kenmerken beter uit te laten komen. Engels: image transformation Frans: transformation d'image Duits: Bildtransformation

beeldvenster
(a) Een afgebakend deel van het beeld op een beeldscherm*, dat onafhankelijk van de rest van het beeld (vergroot) kan worden weergegeven. (b) Deel van een kartografisch bestand* waarvan de begrenzing door een serie coördinatenparen is bepaald. Engels: window Frans: fenêtre Duits: Bildausschnitt

beeldverbetering
Het uitvoeren van handelingen om objecten of kenmerken in beelden beter te kunnen herkennen, bijv. door verbetering van het contrast, versterking van de contouren, onderdrukking van ruimtelijke variaties en ruis, en afvlakking van het beeld. Engels: image enhancement Frans: accentuation d'image Duits: Bildverbesserung

beeldverwerking
Verzamelnaam voor alle bewerkingen die op analoge dan wel digitale beelden kunnen worden toegepast. Engels: image processing Frans: traitement des images Duits: Bildverarbeitung

begeleidende tekst
Elke tekst die is toegevoegd aan een kaart of atlas, bijv. een toelichting bij een kaart*. Opm: De begeleidende tekst kan afgedrukt zijn op de kaart zelf of op de achterzijde van de kaart. Ook kan zij de vorm hebben van een afzonderlijke publicatie. Engels: accompanying text Frans: texte accompagnant Duits: Kartenbegleittext

begrenzingslijn
Lijn die een bepaald vlak in de kaart begrenst. Opm: In kaarttechnische zin wordt hiervoor meestal de term (1) contour gebruikt. Deze term moet niet verward worden met het engelse contour (=hoogtelijn). Engels: outline Frans: contour Duits: Umrisslinie

begripsmatige generalisatie
Generalisatieproces* waarbij de weergave van een verschijnsel wordt vervangen door een meer algemene weergave die een overgang inhoudt van een beschrijving van een verschijnsel naar een meer algemene beschrijving van dat verschijnsel. Bijv. losstaande huizen die samengevoegd worden tot bebouwd oppervlak; diverse soorten gewassen die samengevoegd wo...

belichten
Licht gedurende een bepaalde tijd laten inwerken op een lichtgevoelige laag om een latent beeld te doen ontstaan. Opm: De lichtgevoelige laag kan een fotografische emulsie* of een kopieerlaag* zijn. Engels: exposure Frans: exposition à la lumière Duits: Belichten

belichtingslamp
Lichtbron die in de fotografie en de kopie wordt gebruikt om te belichten*. Opm: Deze lichtbron is meestal boven een contactraam* aan het plafond gemonteerd en via een schakelpaneel te bedienen. Een voorbeeld van een dergelijke lichtbron is het puntlicht*. In de kopie spreekt men ook van (1) kopieerlamp. Engels: printing lamp Frans: lampe de copi...

benaderde planimetrische zuiverheid
Het afbeelden in het kaartvlak van de plattegrond van een object waarbij vorm, afmetingen en plaats niet meer geheel juist zijn tengevolge van schaalverkleining en de daarmee gepaard gaande generalisatie* en vertekening*. Engels: – Frans: – Duits: Grundrissähnlichkeit