Kopie van `Psycholoog Direct`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Psycholoog Direct
Categorie: Medisch > Psychische Gezondheid
Datum & Land: 28/02/2007, NL
Woorden: 34


Agnosie
Letterlijk: geen inzicht. Het als gevolg van hersenbeschadiging zintuiglijke informatie nog wel kunnen opnemen, maar niet meer kunnen herkennen. Dit kan beperkt zijn tot bijvoorbeeld het gezichtsvermogen (visuele agnosie) of het gehoor (auditieve agnosie). De Amerikaanse neuroloog Oliver Sacks beschrijft bijvoorbeeld dat een man zijn vrouw ziet en vervolgens probeert haar op zijn hoofd te zetten, omdat hij denkt dat zij een hoed is.

Agorafobie
Letterlijk: pleinvrees. Het huis niet goed meer uit durven vanwege irreële angst. De angst heeft niet alleen betrekking op grote lege ruimten, maar vooral op de mensen die zich daar ophouden. De persoon wordt vooral beangstigd door de gedachte dat er geen eenvoudige ontsnappingsmogelijkheden bestaan om het eigen huis snel te bereiken. In ernstige gevallen kan agorafobie iemand volledig aan zijn huis kluisteren.

Amnesie
Geheel of gedeeltelijk geheugenverlies. Dit kan zowel betrekking hebben op het korte-termijngeheugen als op het lange-termijngeheugen. Amnesie kan veroorzaakt zijn door lichamelijke letsel (organische amnesie) of door heftige emoties (psychogene amnesie).

Anorexia nervosa
Een eetstoornis die beschreven kan worden als ‘het meedogenloos streven naar magerte’. De ziekte treft vooral meisjes in de pubertijd en adolescentie, maar kan ook bij volwassen vrouwen en bij jongens en mannen voorkomen. Het lichaamsgewicht wordt door voedselweigering, laxering en sporten doelbewust naar beneden gebracht, vanwege een extreme angst om dik te worden, en ligt tenminste een kwart onder normaal. Toch kan het idee blijven leven dat het eigen lichaam afzichtelijk dik of vormeloos is. De voedsel weigering leidt tot ondervoeding, die ernstige lichamelijke ontregelingen tot gevolg kan hebben. De lichaamstemperatuur is verlaagd, evenals de hormoonspiegels in het bloed. Vaak treedt ook de menstruatie niet meer op (amenorroe). De ondervoeding kan zelfs leiden tot de dood.

Apraxie
Het onvermogen om complexe handelingen uit te voeren. De oorzaak van het probleem is het onvermogen om verschillende spierbewegingen in de juiste volgorde te laten verlopen.

Cliënt gerichte therapie
Ook wel non-directieve therapie of Rogeriaanse therapie genoemd. Een vorm van psychotherapie, die door de Amerikaanse theoloog en psycholoog Carl Rogers is ontwikkeld. Uitgangspunt is dat de cliënt in staat gesteld moet worden om zelf zijn problemen op te lossen. De therapeut geeft hierbij de noodzakelijke ondersteuning maar legt hierbij het initiatief bij de cliënt. De therapeut interpreteert en adviseert niet, maar helpt de cliënt bij het duidelijk op een rijtje krijgen van de problemen en mogelijke oplossingen.

Dyscalculie
Rekenstoornis. Een leerstoornis die specifiek betrekking heeft op rekenen, terwijl de intelligentie normaal is.Rekenstoornis.

Dyslexie
Leerstoornis die betrekking heeft op lees- en/of spellingsmoeilijkheden. Dyslexie wordt veroorzaakt door een stoornis in de werking van de hersenschors, maar het precieze mechanisme hierachter is nog onbekend.

Dysthymie
Een stemmingsstoornis die gekarakteriseerd wordt door een algemene neerslachtigheid en een gebrek aan interesse in normale activiteiten. Dysthymie onderscheidt zich van een depressieve stoornis doordat de depressie minder diep is en een lange duur van minimaal twee jaar heeft.

Eerstelijnspsycholoog
Een eerstelijnspsycholoog is een hulpverlener die u concreet helpt bij psychische problemen. Via gesprekken helpt de eerstelijns psycholoog u om weer op eigen kracht verder te kunnen. `Eerstelijns` wil zeggen dat u, net als bij de huisarts, zelf kunt bellen voor een afspraak. U vindt een eerstelijnspsycholoog vaak dichtbij huis. De eerstelijnspsycholoog is er voor volwassenen, jongeren en kinderen. U kunt een eerstelijnspsycholoog inschakelen als u ergens mee zit of psychische klachten heeft. Juist als u er vroeg bij bent, kan een eerstelijnspsycholoog u goed helpen. Een eerstelijnspsycholoog kan helpen als bij tal van psychische klachten (generalist). In het eerste gesprek legt u uw situatie en probleem voor. De eerstelijnspsycholoog stelt daarna, eventueel met behulp van testdiagnostiek of nadere gesprekken, de diagnose. Vervolgens werkt u samen aan een oplossing. Hoe komt het dat u er niet op eigen kracht uitkomt? Welke persoonlijke capaciteiten kunnen u helpen? De eerstelijnspsycholoog denkt met u mee en helpt u concreet om tot een oplossing te komen. Vijf tot vijftien gesprekken zijn meestal voldoende om op eigen kracht weer verder te kunnen. Eén gesprek duurt ongeveer 45 minuten. Bron: www.lve.nl.

EMDR-traumabehandeling
Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort tot EMDR, is een therapie bedoeld voor mensen met posttraumatische klachten (PTSS) en andere traumagerelateerde angstklachten. Voorwaarde is dat deze klachten zijn ontstaan als direct gevolg van een concrete, akelige gebeurtenis en waarbij het denken aan deze gebeurtenis nog steeds een emotionele reactie oproept. Een eerste versie van EMDR werd in 1989 beschreven door de ontwikkelaarster ervan, de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro. In de jaren daarna werd deze procedure verder uitgewerkt en ontwikkelde EMDR zich tot een volwaardige therapeutische methode. Bij EMDR wordt de client gevraagd zich te richten op het als meest belastend ervaren moment in de nare ervaring, waarna hem een afleidende stimulus wordt aangeboden, meestal in de vorm van visuele signalen (het met de ogen volgen van de hand van de therapeut), of geluidssignalen (`klik`-geluiden via een koptelefoon). Dit brengt een bepaald proces op gang in de hersenen waardoor de traumatische situatie geherevalueerd wordt, en de emotionele lading afneemt tot een aanvaardbaar niveau. EMDR werkt snel en effectief en is daardoor minder belastend voor de cliënt. Bron: Psychologiepraktijk Hofman te Den Haag (zie ook www.hofman-advies.nl en de vermelding onder Den Haag). Psychologenpraktijk C.J. van Proosdij te Tiel en Rijswijk (Wijk bij Duurstede).

Emotionele intelligentie
De vaardigheid in het omgaan met emoties. Hierbij worden vijf dimensies onderscheiden: intra-persoonlijke dimensie (innerlijk), inter-persoonlijke dimensie (omgang met anderen), aanpassingsvermogen, stressmanagment en algemene stemming. Reuven Bar-On is een onderzoeker die o.a. merkte dat mensen met een hoog IQ soms faalden in hun leven, terwijl anderen met veel lager IQ succesvoller waren. Hij concludeerde dat dit vooral kwam door de manier hoe mensen omgaan met hun intelligentie, hun omgeving en hoe zij daarbij hun emotionele en sociale vaardigheden inzetten. Bar-On onderzocht dit en beschreef Emotionele Intelligentie (EQ) als een aparte vaardigheid. Na 16 jaar onderzoek bracht hij in 1997 een test op de markt die dit beoogde te meten. Hij noemde dit de EQ en verkreeg patent op deze test die officieel BarOn Emotional Quotiënt Inventory (BarOn EQ-i) ging heten. Bron: Psychologenpraktijk Dieren/Zutphen (2004).

Fobie
Een schijnbaar ireële, grote angst voor bepaalde situaties, objecten, activiteiten of personen, die iemand in zijn doen of laten ernstig kan beperken.

Forensische psychologie
De toepassing van de psychologie ten behoeve van de rechtspraak.

GZ-psycholoog
Een GZ-psycholoog (Gezondheidszorgpsycholoog) is een universitair afgestudeerde psycholoog of orthopedagoog (met de titel doctorandus (drs.)) die tevens heeft voldaan aan de eisen voor inschrijving in het BIG-register van de overheid (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg).

Hyperactiviteit
Een bovenmatig activiteitsniveau. Bij kinderen is vaak zichtbaar dat een dergelijke impulsiviteit gepaard gaat met een onvermogen zich te concentreren. Zie ook: ADHD.

Hyperventilatie
Dit is een manier van ademhalen die lichamelijke klachten veroorzaakt, waardoor men zich angstig gaat voelen en waardoor fobieën zich kunnen ontwikkelen. De klachten kunnen bijvoorbeeld zijn: duizeligheid, tintelingen in armen en/of benen, wazig zien, oorsuizen, zweten, vermoeidheid, gevoel dat men niet genoeg lucht krijgt, alsof er een bal in de keel zit. Meestal ademt men iets te snel doordat men emoties (bijv. boosheid of verdriet) te veel binnenhoudt. Met therapie hiervoor en ademhalings- en ontspanningsoefeningen is hyperventilatie doorgaans goed te verhelpen. Bron: Praktijk voor Psycho- en hypnotherapie, mw. drs. M.G. Aniba-Kruts, psycholoog NIP en hypnotherapeut NGVH (zie ook www.mariska.aniba.com en de vermelding onder Valkenburg ZH).

Hypnose
Hypnose is een toestand van diepe ontspanning waardoor men zich sterk kan concentreren en kan ontdekken hoe klachten en problemen zijn ontstaan, hoe en waar ze precies worden ervaren en hoe men ze vervolgens kan verminderen of oplossen. Zie ook `Hypnotherapie`.

Hypnotherapie
Hypnotherapie is een therapievorm waarbij met behulp van hypnose verandering kan worden verkregen in psychische ervaringen (angsten, stemmingen) en in lichamelijke gevoelens en toestanden (pijn, ziekten e.d.). Hypnose is een toestand van diepe ontspanning waardoor men zich sterk kan concentreren en kan ontdekken hoe klachten en problemen zijn ontstaan, hoe en waar ze precies worden ervaren en hoe men ze vervolgens kan verminderen of oplossen. Hypnotherapie en hypnose worden veel toegepast in de verwerking van trauma’s. De reden hiervoor is dat traumatische herinneringen onder hypnose makkelijker zijn te verdragen en daardoor beter kunnen worden verwerkt. Een hypnotiseur is vaak geen wetenschappelijk opgeleide therapeut. In de psychologie worden vooral de termen hypnotherapie en hypnotherapeut gebruikt. Bron: Praktijk voor Psycho- en hypnotherapie, mw. drs. M.G. Aniba-Kruts, psycholoog NIP en hypnotherapeut NGVH (zie ook www.mariska.aniba.com en de vermelding van de praktijk onder Valkenburg ZH).

Hypochondrie
Het overmatig bezorgd zijn over de lichamelijke gezondheid, of het gepreoccupeerd zijn door het idee een lichamelijke ziekte te hebben. Veel lichamelijke klachten, zoals pijn, worden uitgelegd als bewijs dat er iets ernstigs mis is met het eigen lichaam. Bij ernstige vormen van hypochondrie kan ook medisch onderzoek, dat het tegendeel bewijst, de persoon in kwestie niet geruststellen. Een psychische verklaring wordt lange tijd, of helemaal, van de hand gedaan. Bron: www.psycholoogdirect.nl.

Hypomanie
Een lichte vorm van manie met een duidelijk verhoogde stemming en drift tot handelen. De persoon heeft minder behoefte aan slaap, is spraakzamer en vrijpostiger da normaal, en heeft het gevoel heel veel aan te kunnen. Het concentratievermogen kan verminderd zijn, maar de persoon is niet zo sterk ontregeld dat hij niet meer normaal kan functioneren in zijn werk of in persoonlijke relaties. De euforie maakt soms plaats voor een verhoogde prikkelbaarheid.

Hysterie
In het Grieks letterlijk: baarmoeder. Een term die momenteel vooral wordt gebruikt voor zgn. conversieverschijnselen. Dit zijn lichamelijke symptomen die het gevolg zijn van een psychisch problemen en waarvoor geen lichamelijke oorzaak gevonden kan worden. Het begrip hysterie wordt daarnaast ook gebruikt voor stoornissen waarbij dissociatie een opvallend kenmerk is en voor het kenmerken van iemand die zich ‘aanstellerig’ gedraagt, een grote geldingsdrang heeft en onecht lijkt in het uiten van gevoelens. In de psychologie wordt het begrip nog maar weinig gebruikt.

Identiteit
Het gevoel van persoonlijke eenheid; de overtuiging onveranderd en wezenlijke dezelfde te blijven. Het gelijkblijven moet vooral worden gezien als het geleidelijk evolueren (ontwikkelen) van de identiteit.

Illusie
De waarnemingsvervorming waardoor dingen anders worden waargenomen dan ze zijn. Wanneer we bijvoorbeeld in de trein zitten en een andere trein begint te rijden, lijkt het net of we zelf achteruit gaan. Ook kan de waarneming onder invloed staan van de stemming. Wanneer iemand bijvoorbeeld erg angstig is, lijkt het al gauw alsof dagelijkse geluiden in huis veroorzaakt worden door voetstappen.

IQ
IQ is de afkorting van intelligentiequotiënt. Dit is de cijfermatige aanduiding voor iemands intellectuele vermogens. Zie ook: `Intelligentie`.

Klinische psychologie
Tak van de psychologie die zich bezighoudt met afwijkend gedrag dat, hetzij door zijn omgeving, hetzij door hemzelf, als ongewenst wordt beschouwd. De term ‘klinisch’ geeft aan dat klinisch psychologen vaak werkzaam zijn in een (psychiatrische) kliniek, maar ze kunnen tegenwoordig ook zelfstandig gevestigd zijn (bijvoorbeeld als, of in combinatie met een functie als, eerstelijnspsycholoog of psychotherapeut). Zij geven een groot aantal uiteenlopende vormen van psychotherapie en kunnen zich ook bezighouden met onderzoek of preventie.

LVE
Landelijke Vereniging van Eerstelijnspsychologen (zie ook www.lve.nl).

NIP
Nederlands Instituut van Psychologen, opgericht in 1938 onder de naam ‘Nederlandsch Instituut van Praktizeerende Psychologen’ (NIPP). Het Nederlands Instituut van Psychologen is de landelijke beroepsvereniging van psychologen. Het NIP draagt zorg voor de kwaliteit van de beroepsuitoefening van zijn leden. De leden zijn te herkennen aan het keurmerk PSYCHOLOOG NIP. Bron: www.psynip.nl.

Object representatie
De object representatie theorie is een stroming binnen de object relatie theorie, ontstaan vanuit de ontwikkelingspsychologie en psychoanalyse. Object representaties zijn mentale, intrapsychische constructen die een uitdrukking zijn van eigen ervaringen (zelfrepresentaties), en anderzijds ervaringen die zijn opgedaan in relatie met personen in de omgeving. Deze constructen hebben zowel een cognitief als affectief karakter en zijn vastgelegd in een intrapsychische structuur en hebben een construerende en ordende functie voor het individu. Als onbewuste elementen bepalen en beïnvloeden zij op hun beurt de kwaliteit van de intrapsychische belevingswereld en het interrelationele gedrag van het individu: realiteitstoetsing, oriëntatie en objectkeuze (b.v. vriend, partner). De representaties zijn onderhevig aan veranderingen en invloeden vanuit de omgeving en aan nieuwe interrelationele ervaringen in de loop van iemands leven. Bron: drs. S.W. Damman (KU Nijmegen, 1997), S.J. Blatt (Yale University, U.S.).

OCD
Letterlijk `Obsessive Compulsive Disorder`. Zie `Obsessieve-compulsieve stoornis` (OCS).

OCS
Zie `Obessieve-compulsieve Stoornis`.

Orthopedagogiek
Het onderdeel van de pedagogiek (opvoedkunde) dat zich bezighoudt met de studie naar en opvoeding van kinderen die in hun ontwikkeling belemmerd worden door een handicap.

Systeemtherapie
Zie `Relatietherapie`.

Xenofobie
De irreële angst voor vreemden of onbekende plaatsen. Deze angst kan al optreden voor de confrontatie met het onbekende. Hierdoor ontstaat een grote gespannenheid en verloopt het contact zeer moeizaam.