Kopie van `Aquo-lex - het waterwoordenboek`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Aquo-lex - het waterwoordenboek
Categorie: Milieu > water
Datum & Land: 20/02/2012, NL
Woorden: 7818


aantasting
Def.: verandering van fysische, chemische en mechanische eigenschappen van een materiaal onder invloed van het milieu waarmee het in contact komt

aantal kegels
Syn.: Kegel Def.: een klassenindeling voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over water Toelichting: Des te meer kegels een schip voert, des te gevaarlijker de lading

aantal inwoners equivalenten
Def.: het werkelijke aantal inwoners afkomstig van opgave van de gemeente, of afkomstig uit het rioleringsplan en geldend voor een bepaald jaar.

aantal
Def.: een bepaalde hoeveelheid als resultaat van een telling

aansluitconstructie
Def.: het gehele dwars- en lengteprofiel van een grondconstructie in zijn afwijkende vorm, bij de overgang naar een duin, hoge gronden of een kunstwerk

aanslagregel
Syn.: aanslag Def.: de formele beschrijving van een belastingschuld, zoals opgenomen op een aanslagbiljet Toelichting: Een aanslagregel heeft betrekking op een enkele tariefsoort van een belastingsoort voor een heffingsobject.

aanslagpeil pomp gemaal
Def.: het aan te stellen peil op grond waarvan het gemaal begint te werken Toelichting: In verband met dag- en nachttarief voor stroom worden bij elektrische gemalen verschillende aan- en uitslagpeilen gehanteerd voor overdag en 's nachts

aanslagnummer
Def.: een combinatie van gegevenselementen die een aanslagbiljet uniek kunnen identificeren. Dit nummer wordt gebruikt als betalingskenmerk of als aanslagkenmerk voor de heffingsplichtige ingeval van correspondentie.

aanslagbiljet bedrag
Def.: het totaal bedrag van alle aanslagregel bedragen die de heffingsplichtige moet betalen aan een waterschap. Toelichting: Ondanks dat dit gegevenselement een procesgegeven is, wordt het toch apart opgeslagen omdat aan een inningsysteem of debiteursysteem alleen het totaal bedrag wordt doorgegeven en niet de achter liggende aanslagregels. Het is mogelijk dat op een aanslagbiljet het totaal bedrag uitgesplitst moet worden voor twee waterschappen, het inliggende waterschap en voor het hoogheemraadschap

aanslagbiljet
Syn.: kohier Def.: biljet waarop een of meer aanslagen bekend gemaakt worden aan een belastingplichtige Toelichting: De verschillende aanslagen (aanslagregels) op een biljet kunnen in principe betrekking hebben op verschillende belastingsoorten.Gekoppelde rollen subject zijn belastingplichtige en gemachtigde.

aanslagbedrag
Def.: het resultaat van de heffingsberekening die voor een bepaald heffingsobject aan een heffingsplichtige opgelegd is Toelichting: De berekening vindt plaats met behulp van de heffingsgrondslag en heffingstarief

aanrijking
Def.: het opconcentreren van stoffen in een bepaalde fractie.

aanslag type
Def.: aanslagen van verschillende belastingsoorten kunnen gecombineerd worden op 1 biljet. Ze moeten dan wel van hetzelfde type zijn bv: belasting die met een peildatum werken of voor een gebruiks periode heffen.

aanpassing
Def.: een genetisch bepaalde karakteristiek die de mogelijkheid van een organisme om met zijn omgeving om te gaan verbeterd.

aanneming
Def.: de verbintenis enig werk op bepaalde voorwaarden te volbrengen.

aannames van dupuit
Def.: de navolgende aannames voor het debiet in een open aquifer: a: de hydraulische gradiënt is gelijk aan het verhang van de waterspiegel ; b: de stroomlijnen zijn horizontaal ; c: de equipotentiaal lijnen zijn verticaal

aanmaning
Def.: schriftelijke mededeling voor het voldoen van een betaling

aanmonsteren
Def.: in dienst nemen van schepelingen voor een reis. Toelichting: Daarbij wordt de monsterrol getekend en het monsterboekje overlegd.

aanloopsnelheid
Def.: de laagste stroomsnelheid waarbij een propeller of cupmolen in beweging komt.

aanleiding verkeersongeval
Def.: aanleiding tot een verkeersongeval

aanlegsteiger
Def.: een voorziening om schepen aan te laten meren. Toelichting: Voorbeeld van gebruik: steiger

aanlegvergunningenregime
Def.: een regeling met juridische basis in de Wet op de Ruimtelijke Ordening, waarbij krachtens voorschriften in een bestemmingsplan een vergunning van burgemeester en wethouders nodig is voor het uitvoeren van bepaalde werken of werkzaamheden.

aanlegplaats
Syn.: afmeervoorziening Def.: een plaats gelegen in een vaarweg, bedoeld voor het ligplaats nemen met schepen c.q. recreatievaartuigen, niet zijnde woonschepen, voor een bepaalde periode.

aanleghoogte onderkant leiding
Def.: de hoogte van de onderkant van de buitenzijde van de leiding ten tijde van de aanleg in meter ten opzicht van het normaal amstersdam peil Toelichting: hier gaat het om de locatie van de leiding waar het zakbaken zich bevindt. Dit zal normaliter de locatie zijn waar ook de vervangende damwand zich bevindt, omdat er monitoring plaats dient te vinden op het zakken van de leiding zodatdeze niet op de vervangende damwand komt te rusten

aanleghoogte bovenkant leiding
Def.: de hoogte van de buitenzijde van de bovenkant van de leiding ten tijde van de aanleg in meter ten opzicht van het normaal amstersdam peil Toelichting: hier gaat het om de locatie van de leiding waar het zakbaken zich bevindt. Dit zal normaliter de locatie zijn waar ook de vervangende damwand zich bevindt, omdat er monitoring plaats dient te vinden op het zakken van de leiding zodat deze niet op de vervangende damwand komt te rusten

aanleghoogte
Def.: kruinhoogte van de waterkering onmiddellijk na het gereedkomen ervan.

aanlegdiepte
Def.: het niveau van de onderkant van de constructie, vastgelegd ten opzichte van NAP of het maaiveld of een bouwpeil

aanleg
Def.: een maatregel die uitgevoerd wordt om een nieuw object te creëren

aanleg
Def.: werksoort die bestaat uit het uitbreiden van het hoofd(vaar)wegennet door aanleg of verbreding van hoofd(vaar)wegen, verbetering van be­staande hoofd(vaar)wegen en maatregelen die bijdragen aan een capaciteitsvergroting van de bestaande infrastructuur (benutting). Toelichting: Voorbeelden: MIT-SNIP-projecten, waterbodemsanering en grote projecten voor herstel en inrichting.

aanhangwagen
Syn.: oplegger Def.: wagen die aan een voorgaande wagen wordt aangehangen en daardoor wordt voortgetrokken

aanlandig
Def.: de wind waait naar het land toe.

aanhaakpunt
Def.: het punt waar de waterbeheerder de beinvloeding van de keten op het watersysteem moet-wenst te reguleren.

aangroeiwerende verf
Syn.: anti-fouling Def.: verf die op scheepsrompen wordt aangebracht om de aangroei van bacteriën, algen, wieren, zeepokken, kokerwormen, mosselen en andere organismen te voorkomen. Toelichting: Wanneer deze verf giftige koper- of tinverbindingen bevat, die schadelijk zijn voor zout en zoet water, is het (sinds 1990) verboden haar te gebruiken op plezierjachten die kleiner zijn dan 25 meter.

aangroeiing
Def.: hechting van plantaardige (algen) en dierlijke (zeepok) organismen aan het zich onder water bevindende deel van de scheepsromp Toelichting: Vindt hoofdzakelijk plaats in zout water, vooral wanneer het schip stil ligt. Dient periodiek te worden verwijderd (dit noemt men `knippen en scheren'), omdat de ruwe laag op de scheepshuid de snelheid nadelig beïnvloedt.

aangrijpingspunt object verkeersongeval
Def.: aanduiding voor waar het object werd geraakt dat betrokken was bij een verkeersongeval

aangifteformulieren
Def.: formulieren waarmee aangifte van schade kan worden gedaan

aangifte procedure
Def.: de procedure volgens welke een aangifte dient te verlopen

aangeven
Def.: het aan de afslag doorgeven van de vermoedelijke hoeveelheid te verkopen vis.

aangesloten verhard oppervlak
Def.: de totale hoeveelheid verhard en-of bebouwd oppervlak van de percelen die op het rioolbemalinggebied zijn aangesloten Toelichting: Het afvoerend oppervlak kan opgebouwd worden uit gesloten verharding, open verharding, groenstrook, schuine daken en platte daken.

aangeslibd land
Def.: land als gevolg van met water aangevoerde delen (slib) aangegroeid

aanduiding volgorde procedurestap
Def.: een aanduiding voor de plaats die een procedurestap binnen het geheel van procedurestappen heeft, indien een ordening van dit geheel op basis van reguliere tijdvolgordelijkheid heeft plaatsgevonden Toelichting: Het zal niet altijd mogelijk zijn op voorhand aan te geven wat de volgende stap binnen een procedure is. Dit kan afhankelijk zijn van externe beslissingen. Daarnaast is het mogelijk om gelijktijdig stappen te doorlopen. Om deze reden dient dit gegevenselement voor het aangeven van de reguliere volgorde.

aanduiding naamgebruik
Def.: een aanduiding voor de vaststelling van de wijze van het gebruik van persoonlijke gegevens zoals die door een persoon bij aanschrijving wordt gewenst Toelichting: Indien de keuze voor 02 of 03 is gemaakt, dan dient de naam van de partner ook bekend te zijn bij de gegevensbeheerders. Dit impliceert of een vaste aansluiting op de GBA voor alle relevante gegevensbeheerders of het vervangen van de geslachtsnaam in de entiteit subject door de gewenste naamsaanduiding. Met de bovenstaande definitie wordt aangesloten op de registratie in de GBA. NEN 1888 definieert dit gegevenselement als een numeriek gegeven met de volgende codetabel: 1 de eigen naam 2 de naam van de echtgenoot 3 de naam van de echtgenoot gevolgd door de eigen naam 4 de eigen naam gevolgd door de naam van de echtgenoot 5 een pseudoniem

aanduiding bij huisnummer
Def.: de aanduiding die wordt gebruikt voor adressen die niet zijn voorzien van gebruikelijke straat- en huisnummeraanduidingen Toelichting: Deze aanduiding wordt gebruikt bij bijvoorbeeld woonboten of woonwagens. In NEN 5825 wordt in dit kader gesproken van woonwagenverwijzingen en woonbootverwijzingen.

aandeel waarde bebouwd
Def.: de waarde van het als gebouwd aangemerkte gedeelte inclusief ondergrond, die als onderdeel is opgenomen in de vastgestelde waarde van het Woz-object in gehele euro's.

aanbestedingsreglement werken.
Afk.: ARW Def.:

aanbestedingsprocedure
Def.: procedure voor het behandelen van aanbestedingen

aanbesteding
Def.: aanbesteden wil zeggen dat een opdrachtgever een nader omschreven (hoeveelheid) werk op de markt brengt en uitvoerende partijen in de gelegenheid stelt hiervoor een aanbieding (offerte) te doen.

aan boord
Afk.: a-b Def.: wordt gebruikt in adressering, bijvoorbeeld: Jan Visser, a-b MS Spes Major.

aalzegen
Def.: elke zegen waarvan de maaswijdte niet meer dan 25 millimeter en de lengte niet meer dan 40 meter bedraagt

aalsgeweer
Def.: visnet voor de aalvangst.

aaljaagnet
Def.: rechthoekig net waarvan de opstaande zijden aan stokken zijn bevestigd. Toelichting: Bijvoorbeeld 5 meter lang en 1.50 meter hoog. Verboden vistuig. Het wordt aan vier lijnen door het water getrokken.

aalhoekwant
Syn.: Aalwant Def.: vistuig met hoeken (haken) om paling te vangen.

aantoonbaarheidsgrens
Def.: de laagste concentratie van de component in het laboratoriummonster waarvan de aanwezigheid nog met een bepaalde betrouwbaarheid kan worden vastgesteld.

aanvaardbare dagelijkse dosis
Afk.: ADI Def.: schatting van de hoeveelheid schadelijke stof (bijvoorbeeld pesticiden) die gedurende een mensenleven dagelijks kan worden ingenomen via onder meer voedsel en drinkwater, zonder noemenswaardige gezondheidsrisico's.

aanvang condities ijking
Def.: de initiële hydrologische condities van een stromend systeem die weergegeven worden door de distributie van de waterstand in de aquifer op een bepaald moment dat correspondeert met voorgaande hydrologische omstandigheden in dat systeem.

aanvangsstabiliteit
Def.: de weerstand tegen omslaan als de boot recht op het water ligt.

aanvaring
Def.: de botsing van schepen met elkaar.

aanverwant bekledingstype
Def.: niet-standaard-steenzetting of bekledingstype dat verwant is aan steenzettingen.

aanvoerafsluiter
Def.: het afsluiten van een aanvoerleiding

aanvoeren
Def.: het door middel van een werk of langs natuurlijke weg naar een oppervlaktewater halen of laten stromen van water uit een ander oppervlaktewater.

aanvoersloot
Def.: sloot die dient voor de aanvoer van water naar de diverse gebieden die niet in eigendom bij het waterschap is.

aanvraag vergunning
Def.: de aanvraag van een vergunning (positieve beschikking) Toelichting: De aanvraag van een vergunning wordt een feit vanaf het moment dat formeel de aanvraag is ingediend. Zaken als het saneringsplan en bezoekrapportages die voorafgaande aan dit feit zijn verricht, worden hieronder niet begrepen. Heeft een relatie in Rol subject.

aanvullende markering
Def.: markering naast de hoofdmarkering inde regel bedoeld om een ondieper gelegen vaargeul voor de recreatievaart aan te geven

aanvullende waterbehoefte
Def.: het verschil tussen het potentiële neerslagtekort en de bodemwaterleverantie voor de situatie met aanvullende watervoorziening.

aanwakkeren
Def.: het sterker worden van de windkracht.

aanwas
Def.: door aanspoeling tegen de oever ontstaan land.

aanwezige pompovercapaciteit
Def.: het deel van de pompcapaciteit dat werkelijk beschikbaar is voor de regenwaterafvoer (m3-h) in een rioleringsgebied of als verhouding tot de grootte van het afvoerend oppervlak (mm-h)

aanwijzingsbesluit
Def.: een besluit van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit waarin een gebied als Natura 2000 gebied wordt aangewezen en begrensd en waarin de instandhoudingsdoelstellingen van dat gebied worden aangegeven. Toelichting: Het WMCN is ondergebracht bij en is onderdeel van de Waterdienst. Het WMCN is gebouwd op drie pijlers: Coördinatiepunt landelijke watermanagement: stimuleert en coördineert corporate werkwijze publieksgericht watermanagement voor RWS. De Helpdesk Water: informeert over waterbeleid, waterbeheer en waterveiligheid. De Waterkamer: zorgt voor berichtgeving onder normale en in bijzondere omstandigheden.

aanzegging
Def.: formele berichtgeving over te nemen acties naar aanleiding van een overtreding

aard van het oppervlak
Def.: reliëf en bodemgesteldheid

aarden baan
Def.: wegenbouwkundige term voor een uit grond bestaande constructie waarop een wegverharding wordt aangelegd.

aardgas
Syn.: moerasgas Def.: gas uit de aarde, grotendeels uit methaan bestaand

aardkorst
Def.: buitenste schil van de aardbol Toelichting: Onder oceanen bestaat deze uit zwaar basalt van 5-10 km dikte. Onder de continenten bestaat ze uit een 30 - 50 km dikke laag relatief lichter graniet achtig materiaal, bestaande uit silicium en aluminium.

aardkundig waardevol gebied
Def.: gebied met specifieke landschappelijke kenmerken die iets vertellen over de natuurlijke ontstaanswijze van het gebied

aardlaag
Def.: algemene term voor een laag van de aardkorst - in de geologie worden aardlagen volgens de regels van de stratigrafie nader omschreven

aardmantel
Syn.: mantel Def.: de aardmantel is een laag in de inwendige structuur van de aarde die gelegen is tussen de kern en de korst. Toelichting: De mantel bevindt zich tussen 30 en 2.900 kilometer onder het aardoppervlak en bestaat voornamelijk uit silicaten. Hoewel er temperaturen heersen van 100 tot 3500°C, zorgt de enorme druk ervoor dat het mantelgesteente zijn vaste vorm behoudt.

aaskuil
Def.: kuil voor het vangen van aas.

abstracte klasse
Def.: klasse zonder objecten.

absorptie
Def.: de overgang van een component naar een ander medium. Toelichting: In de biologie ook specifieker: de beweging van een stof (bijvoorbeeld pesticide) vanuit de omgeving (bijvoorbeeld water) door een biologisch membraan naar een organisme.

absoluutheid
Def.: de microgrootte van een filter Toelichting: Het duidt erop dat elk deeltje dat groter is dan een bepaalde grootte, op het filter achterblijft.

absoluut stelsel
Def.: een rioolstelsel waaruit al het ingezamelde afvalwater zonder kans op overstorten wordt afgevoerd naar een rioolwaterzuiveringinstallatie.

absolute waterdruk
Afk.: pabs Def.: de druk van het bodemwater overeenkomend met de som van de relatieve waterdruk en de atmosferische druk.

absolute positie
Def.: de positie van een punt t.o.v. de oorsprong, coördinaatassen en schaal van het coördinaatstelsel

absolute nauwkeurigheid
Syn.: geodetische nauwkeurigheid ; geografische nauwkeurigheid Def.: de nauwkeurigheid van een positie schatting in relatie tot de geografische of geodetische coördinaten van de aarde

abs-keur
Def.: keurmerk van het American Bureau of Shipping. Toelichting: Wanneer een schip is gebouwd volgens de richtlijnen van het ABS, wil dit nog niet zeggen dat het schip het keurmerk van de ABS heeft.

abrasie
Def.: het tegen elkaar aanwrijven van het ene deeltje tegen het andere in een filtermedium of een ionenuitwisslingsbed. Toelichting: Uiteindelijk kunnen de deeltjes hierdoor afgebroken worden.

abiotiek
Def.: het totaal aan fysiche en chemische abiotische factoren.

abiotisch
Syn.: levenloos Def.: behorende tot de niet-levende natuur.

abandonneren
Def.: verlaten of in de steek laten van het schip.

abundant
Def.: talrijk voorkomend

abundantie
Def.: het aantal van een soort dat men op een bepaalde oppervlakte en-of gedurende een bepaalde tijd waarneemt. Toelichting: Mate waarin een bepaald soort organisme of groep van organismen voorkomt.

abyssaal
Def.: betrekking op alles wat voorkomt in de diepzee Toelichting: dieper dan 1000 meter.

abyssale vlakte
Def.: de diepzeetafel tussen 3000 en 6000 meter diepte. Toelichting: Het is de vlakke oceaanbodem aan weerszijden van een spreidingsrug en reikt tot aan de continentale helling.

abyssopelagische zone
Def.: zone in de waterkolom van de oceanen vanaf een diepte van 4000 meter tot aan de oceaanbodem.

actoren
Def.: de betrokkenen (personen, organisaties en instanties) bij de uitvoering van het onderzoek of de sanering

activiteit
Def.: een bepaalde werkzaamheid, verrichting

activiteit per stap per rechtsverhouding
Afk.: Akt. per stap per rechtsverh. Def.: een in de procedure voor een specifiek type rechtsverhouding uit te voeren activiteit.

actieve gronddrukcoëfficiënt
Def.: laagst mogelijke verhouding tussen horizontale en verticale spanning (b.v. direct achter een wand die van het grondmassief af beweegt).

actieve gronddruk
Def.: de minimaal optredend horizontale druk, die de grond uitoefent, wanneer een verticale wand in zijn geheel evenwijdig aan zich zelf van het grondlichaam af wordt verplaatst

actieve groepen
Def.: ionen die stevig vastgemaakt zijn op de matrijs van een ionenuitwisselaar. Toelichting: Iedere actieve groep moet altijd een ion met een tegengestelde lading naast zich hebben.