Kopie van `Woordenlijst Religie`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


Woordenlijst Religie
Categorie: Religie en filosofie > Religie
Datum & Land: 27/01/2014, NL
Woorden: 235


Aartsbisdom
Bisdom met gezag over meerdere andere bisdommen

Abbatiale kerk
Kerk van een abdij

Abdij
Klooster met grote zelfstandigheid, bestuurd door een abt of abdis

Allegorie
een verpersoonlijking, voorgesteld door personen en-of figuren vb `de rechtspraak` voorgesteld door vrouwenfiguur met weegschaal

Altaar
Offertafel voor misoffer

Altaarstuk
Kunstwerk geschilderd of gebeeldhouwd achter het altaar. Ook retabel, altaarscherm

Amber
of barnsteen of succiniet : geel-oranje-bruin gefossiliseerd hars ontstaan in bruinkoollagen

Ammoniet
fossiele schelp van weekdier

Anabaptisten
of wedergedoopten, gesticht 1523 in Zurich, tegenbeweging van Luther ; het doopsel wordt exclusief voorbehouden voor volwassenen ; uitgeroeid 1536 maar opgevolgd door mennonieten en de baptisten

Apsis
Halfronde of meerhoekige uitbouw (nis) aan koor of dwarsbeuk in kerk

Arcade
Boog die rust op twee kolommen

Archipel
Eilandengroep

Arkeltoren
Toren die uitspringt uit een gevel

Art deco
Sobere en hoekige voortzetting van de Jugendstil

Art nouveau
Jugendstil

Atlanten
Schraagbeelden in de bouwkunst met de vorm van een mannenfiguur, die op de handen of schouders gewelven, ballustraden, … torsen (cfr : de Griekse “Atlas”). De vrouwelijke tegenganger is de kariatide.

Augustijnen
Bedelorde gesticht in 1256 door paus Alexander IV naar regels van H.Augustinus, ook : recollecten. Zie bedelorde.

Balustrade
Rondgang of balkon

Baptisten
zie anabaptisten

Baptisterium
Doopkapel of –kerk

Barnsteen
zie amber

Barok
Kunststijl 17-18de E, opvolging van renaissance, nadruk op decoratieve versieringen, gebruik van zuilen en balustraden. Architectuur, beeldende kunst en beeldhouwkunst vormen een totaalproject.

Bas-relief
Beeldhouwwerk dat half uitsteekt boven het draagvlak zonder losstaande beelden

Basiliek, Basilica
Kerktype waarbij het middenschip hoger is dan de zijbeuken. Soms ramen boven zijbeuken. De beuken worden gescheiden door pijlers of zuilen. Een basiliek is tevens een “eretitel” voor sommige grote Rooms-katholieke kerken

Bastion
Ook : bolwerk. Vooruitgeschoven verdedigingswerk of uitspringend deel van vestingwal, soms vijfhoekig

Bauhaus
Hogeschool voor architectuur en toegepaste kunst in Duitsland, opgericht in 1919 door Walther Gropius uit Weimar. Streefdoel : verantwoorde industriele vormgeving

Bedelorde
Franciscanen, Dominicanen, Augustijnen : 13de E kloosteroden die bezit afwezen.

Begijnhof
Afgesloten verzameling van individuele kleine woningen bestemd voor religieuze, alleenstaande of behoeftige vrouwen. Vlaamse oorsprong

Beiaard
Klokkenspel waarmee een melodie kan gespeeld worden

Belfort
Toren waar de stadsrechten bewaard werden. Vlaamse oorsprong

Belvedère
Uitkijkpunt. Ook constructie (vb toren) op een plaats met mooi uitzicht

Benedictijnen
Oudste kloosterorde van de christelijke kerk, gesticht in 528 door de H.Benedictus van Nursia. Strenge orde Benedictijnen = cistercienzers

Benedictus regel
leefregels van gebed wen werk, uit 6de E geschreven door Benedictus van Nursia voor zijn klooster in Monte Cassino (Italie)

Bergfried
Ook bergvrede. Middeleeuwse burchttoren dienend als laatste toevluchtsoord

Bisdom
Geheel van kerkelijke dekenijen

Bisschop
Geestelijke leider van een bisdom

Bolwerk
Ook : bastion. Vooruitgeschoven verdedigingswerk of uitspringend deel van vestingwal, soms vijfhoekig

Boog
gewelfde constructie als overspanning

Bovenkruier
Molen met onbeweeglijk lichaam. Enkel de kap, wiek en staart worden naar de wind gezet

Brevier
Dagelijkse verplichte lectuur voor geestelijken

Burcht
Middeleeuwse versterkte plaats of woning van vorst of heer. Toevluchtsoord voor burgers. Bewaking van land- of waterwegen.

Calvarie
Voorstelling van Christus aan het kruis met H.Maria en H.Johannes

Capucijnen
Later ontstane tak van de Minderbroeders, Menorieten of Franciscanen. Bedelorde gesticht in 1209 door H.Franciscus van Assisi met als opdracht : prediken, missiewerk en wetenschap. Andere later ontstane tak : de Conventuelen.

Cascade
waterval

Castellum
Romeinse legerplaats

Centraalbouw
bouwwerk met grondplan gebaseerd op een cirkel, regelmatige veelhoek, meestal met koepel afgedekt

Chronogram
jaartal door optellen van Romeinse cijfers verwerkt in (Latijnse) tekst. Vb Ut oMnIa, CeCIDIt seneX tILIa fUrae sanCtI petrI : M=1000 + D=500 + 3xC=300 + L=50 + X=10 + 2xV = 10 + 7xI=7, totaal 1877

Ciborie
Religieus voorwerp : kelk met deksel om de rest van de eucharistisch brood (hosties) te bewaren

Ciborium
Stenen baldakijn rustend op 4 pijlers boven altaar, …

Cistercienzers
Strenge orde van de Benedictijnen, oudste kloosterorde van de christelijke kerk, gesticht in 528 door de H.Benedictus van Nursia.

Citadel
Militaire vesting in of bij een stad, vaak op heuvel

Clarissen
Strenge kloosterorde gesticht in 1212 in Assisi door H.Clara en H. Franciscus van Assisi. Door de paus erkend in 1253

Classicisme
1750-1850, reactie op barok en rococo, imitatie van Griekse en Romeinse kunst

Clausuur
van de buitenwereld afgesloten gedeelte van een klooster

Collegiale kerk
kloosterkerk

Colonnade
Zuilengalerij

Concaaf
Naar binnen gericht, hol

Console
Bewerkte onderste draagsteen van een zuil

Contra reformatie
Reactie van de katholieke kerk op de reformatie op het concilie van Trente 1545-1563 waar besloten werd de protestanten te bestijden met een centrale rol voor de Jezuieten

Convent
klooster

Conventuelen
Ook : Minderbroeders, Menorieten of Franciscanen. Bedelorde gesticht in 1209 door H.Franciscus van Assisi met als opdracht : prediken, missiewerk en wetenschap. Twee later ontstane takken van de orde : de Conventuelen en de Capucijnen.

Convex
Naar buiten gericht, bol

Corinthische zuil
Griekse zuil met rijk versierd kapiteel, meestal met acanthusbladeren

Cour d’honneur
Erehof, voorhof van paleis of kasteel om rijtuigen van belangrijke gasten te ontvangen

Crucifix
van Grieks `aan het kruis geslagen` : afbeelding van Christusfiguur aan het kruis

Crypte
Onderaardse gewelfde kapel of grafkelder

C M B
schietgebed boven deurstijl geschreven met krijt : vb ` 20 C M B 04 ` = `Christus Mensiam Benedicat jaar 2004 ` = Christus zegene dit huis

Deken
Verantwoordelijke - voorzitter van een kerkelijke dekenij of vereniging

Dekenij
Geheel van kerkelijke parochies. Woonst van de deken.

Deugden
Meestal vrouwelijke personificaties van waarden : “goddelijke deugden” (geloof, hoop, liefde) ; “kardinale deugden” (voorzichtigheid, gerechtigheid, kracht, matigheid)

Doksaal
Balkon voor het kerkorgel. Zie ook oksaal

Dom
Ook kathedraal, bisschopskerk. Soms ook gebruikt voor een gewone hoofdkerk

Dominikanen
Bedelorde gesticht in 1215 in Franse Toulouse door H.Dominicus

Donjon
Woontoren, meestal oudste kern van middeleeuwse burcht

Dorische zuil
Grieks -Dorisch zuil : geen basement, hoogte = 4-6 x onderdiameter, schacht met 16-20 cannelures of longitudinale inkepingen met elliptische insnijding, kapiteel met kussenvormige laag en daarop vierkante dekplaat
Romeins -Dorische zuil : wel basement, zijn slanker, meer geleed kapiteel ; er bestaat een Toscaanse variant zonder cannelures.

Dormitorium
Slaapzaal van de monniken in een klooster

Drieluik
Schilderij vaak op panelen, bestaande uit een centraal deel en twee zijdelen die dichtgeklapt kunnen worden

Driepas
Venster in de vorm en klaverblad bestaande uit 3 delen

Dwarsbeuk
Tussen koor (altaarkant) en middenschip gelegen dwarspand

Ecce homo
Beeld van de lijdende Christus : “zie de mens”

Eclecticisme
Kunst die vroegere stijlen combineert

Eenhoorn
wittye merrie met hoorn op neus, mythische figuur symbool voor zuiverheid, getrouwheid, maagdelijkheid

Epitaaf
Gedenkplaat voor overledene ; grafsteen

Expressionisme
Expliciteren, naar buiten brengen, schreeuwende voorstellingen en psychisch bewonen karakter. Fauvinisme is een neventak hiervan-

Faience
Keramieken tegelwerk

Fauvinisme
Soort expressionisme

Feodaal
Ook “middeleeuws” : sociaal systeem met verschillende “klassen” of niveau’s : oa alle macht aan de adel, die bezittingen leent aan leenmannen

Festoen
Gebeeldhouwde of geschilderde sierslinger van bladeren, vruchten en bloemen

Forum
Centraal gelegen marktplein in Romeinse stad

Franciscanen
Ook : Minderbroeders of Menorieten. Bedelorde gesticht in 1209 door H.Franciscus van Assisi met als opdracht : prediken, missiewerk en wetenschap. Twee later ontstane takken van de orde : de Conventuelen en de Capucijnen.

Fresco
Muurschildering op natte kalklaag

Fries
Horizontale band met schilder- of beeldhouwwerk

Fronton
Driehoekige of halfronde gevel- of raambekroning

Fumaroles
Bronnen waaruit vulkanische gassen en dampen ontsnappen

Galerij
Overdekte booggang langs een gevel

Gebrandschilderd glas
Beschilderd glas wordt verhit om de kleuren in te branden

Getijdenboek
Gebedenboek voor leken, meestal rijk versierd en handgeschreven

Glas-in-lood
Glaskunst waarbij gekleurde en geschilderde stukjes glas in loodlijsten figuren vormen

Glasschilderkunst
Glas-in-lood : gekleurde en geschilderde stukjes glas in loodlijsten vormen een kunstwerk

Gobelin
Wandtapijt geborduurd of geweven : “schilderij in textiel”