Kopie van `ECN Petten - ABC van Kernenergie`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.


ECN Petten - ABC van Kernenergie
Categorie: Chemie, chemische- en kernindustrie > Kernenergie
Datum & Land: 01/01/1993, NL
Woorden: 200


Absorber
Ieder materiaal dat ioniserende straling `tegenhoudt'. Voor de absorptie van gammastraling worden materialen gebruikt als lood, staal en beton. Sterke neutronenabsorbers als borium, hafnium, cadmium en gadolinium worden toegepast in regelstaven van reactoren. Alfastraling wordt al door een blad papier geheel geabsorbeerd, en voor de absorptie van bètastraling is kunststof van enkele centimeters dikte of 1 cm dik aluminium reeds voldoende.

Abundantie
Zie Isotoopgehalte.

Abundantie, natuurlijke
Isotoopgehalte van in een in de natuur voorkomend isotopenmengsel. In de natuur komen die elementen waarvan er meerdere isotopen bestaan, in een isotopenmengsel voor, dat --- met uitzondering van enkele bijzondere gevallen --- overal op de aarde gelijk is. Er kunnen meerdere isotopen in ongeveer vergelijkbare percentages voorkomen (bijvoorbeeld: Cu-63 met 69% en Cu65 met 31% in het geval van koper), vaak echter overweegt één isotoop en zijn de andere isotopen slechts in geringe mate aanwezig (bijvoorbeeld bij zuurstof: 99,759% O-16; 0,037% O-17; 0,204% O-18).

Asse
Een voor experimentele eindopberging van laag- en middelradioactief afval geschikt gemaakte voormalige zoutmijn, 10 km ten zuidoosten van Wolfenbüttel in Duitsland. Tot eind 1978 werden meer dan 120.000 vaten --- ongeveer 24.000 m3 --- met laagradioactief afval opgeborgen. In een speciale opbergkamer voor middelradioactief afval werden tot eind 1978 in totaal 1289 tweehonderd-liter-vaten opgeborgen. De vergunning om radioactief afval op te bergen werd in 1978 niet meer verlengd. Duitsland (Gesellschaft für Umwelt- und Gesundheitforschung, GSF) en Nederland (Energieonderzoek Centrum Nederland, ECN) voeren in samenwerking met Frankrijk en Spanje sinds 1979 in EG-kader in deze zoutmijn experimenten uit met betrekking tot het opbergen van hoogradioactief afval.

Atomaire massaeenheid
De atomaire massaeenheid is per definitie 1/12 van de massa van een 12C-atoom. Als symbool wordt mu of u gebruikt. Er geldt: mu 1,6605402 x 10-27 kg

Atoom
Het kleinste deeltje van een chemisch element dat langs chemische weg niet verder deelbaar is. De elementen onderscheiden zich van elkaar door hun atoombouw. Atomen zijn onvoorstelbaar klein. Een gewoon waterdruppeltje bevat ongeveer 6000 triljoen (een 6 met 21 nullen) atomen. De diameter van een atoom, dat uit een kern (de atoomkern) en een schil (de atoomschil of elektronenschil) bestaat, bedraagt ongeveer een honderdmiljoenste centimeter (10-8 cm). De atoomkern is opgebouwd uit positief geladen protonen en uit neutronen zonder elektrische lading. Daarom is de kern positief geladen. Zijn diameter bedraagt minder dan een biljoenste centimeter, namelijk 1 à 5 x 10-13 cm. De atoomkern is dus 100.000 maal kleiner dan de elektronenschil. De elektronenschil bestaat uit negatief geladen elektronen die om de kern draaien. Atomen gedragen zich naar buiten elektrisch neutraal, aange zien het aantal protonen in de kern en het aantal elektronen in de schil aan elkaar gelijk zijn. Zie ook Nuclide.

Atoombom
Zie Kernbom: Een kernwapen waarbij gebruik gemaakt wordt van de energie die vrijkomt bij de splijting van U235 of Pu-239 - men spreekt dan van een uraniumbom respectievelijk plutoniumbom - of bij fusie van waterstofisotopen. In het laatste geval spreekt men van waterstofbom. De explosieve kracht van een kern(splijtings)wapen wordt uitgedrukt in kiloton (kt) TNT-equivalent; TNT (trinitrotolueen) is een chemische springstof. Bij de bommen op Hiroshima (uraniumbom) en Nagasaki (plutoniumbom) kwam de explosie-energie overeen met 13 resp. 22 kt TNT. Daarbij werd ongeveer 1 kg splijtstof in een miljoenste seconde verspleten. Het technische probleem van het tot ontploffing brengen van een kern(splijtings)bom bestaat niet alleen hierin dat binnen een zeer korte tijd een superkritieke hoeveelheid splijtstof bijeengebracht moet worden, maar ook dat de splijtstof voldoende lang bijeen moet blijven. Wapenplutonium is metallisch, vrijwel zuiver Pu-239. Dergelijk plutonium verkrijgt men wanneer splijtstofelementen slechts een geringe tijd (dagen, enige weken) in de reactor verblijven en slechts een zeer lage versplijtingsgraad bereiken. Bij een versplijting van 20.000 tot 30.000 MWd/t, zoals in commerciële reactoren, ontstaan er zulke grote hoeveelheden andere plutoniumisotopen dat de wapentechnische toepassing sterk beperkt wordt en de technische moeilijkheden sterk toenemen. Voor het vervaardigen van een bom is een minimumhoeveelheid aan splijtbaar materiaal nodig (zie tabel). Minimum hoeveelheid voor nucleaire springlading * Bij toepassing van de meest geavanceerde wapentechnieken is gebleken dat er geringere waarden gebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld 15 in plaats van 52 kg metallisch U-235.

Atoomgewicht
Zie Atoommassa: De massa van een atoom. Meestal uitgedrukt in atomaire massaeenheid.

Atoomkern
De positief geladen kern van een atoom. De diameter bedraagt enige tienbiljoensten van een centimeter (10-13 cm), dat is ongeveer van de diameter van een atoom. De kern bevat vrijwel de totale massa van het atoom en is samengesteld uit protonen en neutronen, met uitzondering van de waterstofkern die slechts uit één proton bestaat. Het aantal protonen bepaalt het atoomnummer, Z; het aantal protonen plus het aantal neutronen bepaalt het aantal nucleonen, A, van de kern.

Atoomkernmutatie
Overgang van een atoomkern van de ene nuclide naar een atoomkern van een andere nuclide. Het begrip atoomkernmutatie vervangt het vroeger veelal gehanteerde begrip desintegratie. De vervanging geschiedt officieel om ook veranderingen in de atoomkern zoals elektronvangst door het begrip te dekken.

Atoommassa
De massa van een atoom. Meestal uitgedrukt in atomaire massaeenheid.

Atoomnummer
Aantal protonen in een atoomkern. Deze grootheid wordt meestal met het symbool Z weergegeven. Ieder chemisch element is door zijn atoomnummer bepaald. De volgorde van de elementen volgens oplopend atoomnummer is de basis van het periodiek systeem van de elementen. Tegenwoordig spreekt men liever van aantal protonen dan van atoomnummer.

Atoomuurwerk
Instrument voor tijdmeting dat gebruik maakt van trillingen van cesiumatomen, welke uiterst constant zijn in de tijd. Men spreekt ook wel van cesiumklok.

BNCT
Afkorting van `Boron Neutron Capture Therapy'. Therapie die gebruik maakt van neutronenvangst in met boriumverbindingen doordrongen tumoren. De tumoren worden plaatselijk vernietigd door alfadeeltjes die bij de reactie 10B (n, alfa)7Li. In Petten wordt experimenteel onderzoek aan deze therapie verricht.

BNFL
Afkorting van `British Nuclear Fuels plc'. Engelse firma die splijtstofelementen vervaardigt in Risley en die een opwerkingsfabriek exploiteert in Sellafield, beide in Engeland. In Sellafield wordt de gebruikte splijtstof van de kernenergiecentrale Dodewaard opgewerkt.

Bq
Symbool voor becquerel.

BTU
Afkorting van `British Thermal Unit'; een in Groot-Brittannië gebruikte eenheid van warmte of energie. Er geldt: BTU 1055 J.

Bundelkanaal
Opening in de reactorafscherming waardoor een bundel neutronen buiten de reactorkern kan treden. Zo'n neutronenbundel wordt gebruikt voor fysisch, chemisch en/of (medisch-)biologisch fundamenteel onderzoek.

BWR
Afkorting van `Boiling Water Reactor'. Zie Kokendwaterreactor.

CEA
Afkorting van `Commissariat à l'Energie Atomique'; Franse overheidsinstelling voor kernenergie.

Cerenkov-straling
Licht met een maximale intensiteit in het blauwe spectrumgebied, dat ontstaat wanneer geladen deeltjes zich bewegen in een transparant medium met een snelheid, die groter is dan de lichtsnelheid in dit materiaal (= lichtsnelheid in het luchtledige, n = brekingsindex). De energiedrempel voor elektronen in water (n = 1,33), waarbij de Cerenkov-straling optreedt, bedraagt 260 keV.

Ci
Symbool voor curie.

Circulatiekoeling
In de kringloop gepompt koelmedium (water) voor de warmteafvoer. De laatste stap in de warmteafvoer heeft bij een kerncentrale vaak plaats via een koeltoren.

CP-1
Afkorting van `Chicago Pile No. 1'. Dit was de eerste kernreactor. De eerste zich zelf onderhoudende kettingreactie vond plaats op 2 december 1942. Splijtstof: natuurlijk uranium; moderator: grafiet. De Chicago Pile No. 1. Getekende impressie van de omstandigheden op het moment waarop de eerste beheerste kettingreactie tot stand werd gebracht, onder leiding van Enrico Fermi. De CP-1 was opgesteld in de catacomben van een baseball-stadion.

curie
Niet meer gebruikte eenheid van activiteit van een radionuclide, ter grootte van 37 x 109 (37 miljard) atoomkernmutaties per seconde. De curie (symbool: Ci) werd vervangen door de nieuwe eenheid becquerel (symbool: Bq). Per definitie geldt: Ci = 37 x 109 Bq



dpa
Verkorte schrijfwijze van `displacement per atom', het aantal verplaatsingen dat een atoom in het kristalrooster ondergaat, ten gevolge van elastische botsingen met energierijke deeltjes zoals neutronen en protonen. Het aantal dpa is een (berekende) maat voor de schade die deeltjesstraling in een materiaal met een kristallijne structuur aanricht.

Eéngroepsmodel
Het ééngroepsmodel is een rekenmodel waarbij de neutronen van een reactor behandeld worden alsof deze tot één zelfde energiegroep behoren.

Effectief dosisequivalent
Het effectief dosisequivalent HE is de som van de met de bijbehorende weefselweegfactoren vermenigvuldigde orgaandosisequivalenten. Het effectief dosisequivalent is zodoende een maat voor het optreden van stochastische effecten, indien het lichaam niet homogeen aan straling is blootgesteld. Het begrip effectief dosisequivalent wordt het meest gebruikt bij inwendige besmetting, onder andere bij de berekening van de dosisconversiefactoren en de ALI. De waarden van de weegfactoren zijn zodanig gekozen dat het lichaamsdosisequivalent en het effectief dosisequivalent bij elkaar opgeteld mogen worden. De ICRP heeft in de jongste aanbevelingen de naam van dit begrip vervangen door: Effectieve dosis.

Electrabel
Belgische private onderneming welke elektriciteit produceert en distribueert.

Elektriciteitsproduktie, kosten van
De kosten van de elektriciteitsproduktie voor een bepaalde centrale hangen af van de investeringskosten, de (vaste) kosten voor bediening en onderhoud, en van de (variabele) brandstofprijs. De brandstofkosten --- bij kerncentrales: splijtstofkosten --- zijn vrijwel evenredig met de hoeveelheid geproduceerde elektriciteit.

Elektromagnetische straling
Straling bestaande uit elektrische en magnetische golven, die zich met de lichtsnelheid voortbewegen. Bijvoorbeeld: licht, radiogolven, röntgenstralen, gammastralen. De elektromagnetische straling plant zich ook in vacuüm voort.

Elektron
Elementair deeltje met een negatieve elektrische elementaire lading en een rustmassa van 9,1094x10-31 kg (hetgeen overeenkomt met een rustenergie van 511,007 keV). Dat is van de massa van een proton. Elektronen omgeven de positief geladen atoomkern en bepalen het chemische gedrag van het atoom.

Elektronvangst
Wijze van verval van een aantal radionucliden, bijvoorbeeld Mn-54 ---> Cr-54. Door de atoomkern wordt een elektron van de atoomschil gevangen, waarbij in de kern een proton in een neutron verandert. Het daarbij ontstane element heeft een atoomnummer (aantal protonen) van één eenheid minder, het massanummer (aantal nucleonen) blijft gelijk.

elektronvolt
In de atoom- en kernfysica een gebruikelijke eenheid van energie. Een elektronvolt is de door een elektron of vergelijkbaar enkelvoudig geladen elementair deeltje verkregen kinetische energie bij het doorlopen van een spanningsverschil van 1 volt in vacuüm. 1 eV = 1,6022 x 10-19 J.

Element
Grondstof, zoals vermeld in het periodiek systeem der elementen, die langs chemische weg niet verder ontleed kan worden. Voorbeelden zijn zuurstof, aluminium, ijzer, kwik, lood, uranium. Enkele van de elementen komen niet in de natuur voor, ze worden kunstmatig geproduceerd: technetium, promethium en alle transuraniumelementen. Er zijn tegenwoordig 110 elementen bekend.

Element, kunstmatig
Elementen die op aarde niet of niet meer voorkomen en alleen nog maar door middel van kernreacties kunstmatig geproduceerd kunnen worden. Tot dit type behoren de elementen technetium (Z = 43), promethium (Z = 61) en de transuraniumelementen (Z > 92). Overigens, in de jaren veertig werden in uraniumertsen sporen van plutonium (Z = 94) gevonden, die ontstaan als gevolg van neutronenvangst in uranium (ongeveer 1 plutoniumatoom op 1012 uraniumatomen).

Elementaire deeltjes
Met elementaire deeltjes bedoelt men tegenwoordig die deeltjes die zich niet zonder meer als samengesteld laten herkennen --- enigszins in tegenstelling tot de atoomkernen. Binnen bepaalde grenzen die door de behoudswetten gegeven zijn, kunnen elementaire deeltjes zich omzetten.

Elementaire lading
Kleinste elektrische ladingseenheid (symbool: e). De elektrische lading treedt alleen op in gehele veelvouden van deze eenheid. Een elektron bezit een negatieve, een proton een positieve elementaire lading. Er geldt: 1 e = 1,6022 x 10-19 coulomb

Emissie
Zie Lozing.

Euratom
Acroniem van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (1958), samen met de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) de Europese Gemeenschappen vormend. Het doel van Euratom is gemeenschappelijk onderzoek naar de vreedzame toepassing van kernenergie. De aangesloten landen zijn de twaalf EG-landen: België, Duitsland, Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Groot-Brittannië, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Portugal en Spanje.

Eurochemic
Grootschalig technisch onderzoekcentrum bij Mol, België, dat in 1957 door de OECD-staten werd opgericht. In bedrijf van 1968 tot 1979 voor de opwerking van gebruikte splijtstofelementen van materiaalbeproevingsreactoren. Eurochemic is inmiddels ontmanteld.

European Nuclear Society (ENS)
Federatie van nationale verenigingen uit Oost- en West-Europa, die zich bezighouden met de toepassing van kernenergie en alles wat daarbij hoort. Het secretariaat is gevestigd te Bern, Zwitserland. De ENS brengt 20.000 nucleaire deskundigen tezamen, is uitgever van het maandelijkse bulletin Nuclear Europe Worldscan en het tweemaandelijkse Nucleus. Verder verzorgt ENS sinds januari 1991 een nucleair-nieuwsnetwerk genaamd NucNet, met deelnemers uit de gehele wereld.

eV
Symbool voor elektronvolt.

Evacuatieplannen
Het rampenplan voor de omgeving van kerncentrales en van grote kerntechnische installaties bevat behalve algemene aanbevelingen ook een specifiek plan voor de evacuatie van de bevolking.

Evenwicht, radioactief
Onder radioactief evenwicht verstaat men de toestand die zich voordoet bij een vervalreeks, waarbij de halveringstijd van de moedernuclide groter is dan de halveringstijd van de volgprodukten, wanneer er een tijd verstreken is die groot is ten opzichte van de grootste halveringstijd van de volgprodukten. De activiteitsverhoudingen van de nucliden zijn dan constant in de tijd.

FORATOM
Europees atoomforum, overkoepelende organisatie van de atoomforums van 14 Westeuropese landen, opgericht in 1960.

Foto-effect
Type wisselwerking van röntgen- en gammastraling met materie. Het röntgen- of gammakwant draagt zijn energie over aan een schilelektron van het atoom. Het elektron ontvangt hierbij een hoeveelheid kinetische energie die gelijk is aan de energie van het kwantum, verminderd met de bindingsenergie van het elektron.

Foton
Energiekwant van de elektromagnetische straling. De rustmassa van het foton is nul. Het foton heeft geen elektrische lading. Zie Gammastraling en Röntgenstraling.

Fusie
Zie Kernfusie.

Fusiereactor
Reactor waarin energie wordt opgewekt door middel van kernfusie. Fusiereactoren bevinden zich nog in het onderzoekstadium. Schema van een fusiereactor. In een fusiereactor is de eigenlijke warmtebron het fuserende plasma. Omdat voor fusie het in de natuur nauwelijks voorkomende tritium benodigd is, wordt dat geproduceerd in een kweekmantel die tevens als koelmiddel dienst doet. Zie ook Kernfusie.

GCO
Afkorting van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek

Gidsnuclide
Voor afschermingsberekeningen, verspreidingsberekeningen of voor bepalingen plaatselijke dosistempi is het vaak voldoende om slechts enkele speciale radionucliden, de gidsnucliden, in beschouwing te nemen. In vergelijking tot andere aanwezige radionucliden bezitten de gidsnucliden een chemische verwantschap daarmee en/of een grotere vervalenergie, zodat zij die andere radionucliden in hun werking overschaduwen. De rekenkundige verwaarlozing van die andere nucliden zal geen grote fouten geven bij berekeningen ten behoeve van stralingsbescherming.

GKN
Afkorting van de Gemeenschappelijke Kernenergiecentrale Nederland; exploitant van kernenergiecentrale Dodewaard.

GKSS
Afkorting van `Gesellschaft für Kernenergieverwertung in Schiffbau und Schiffahrt mbH'. Opgericht in 1956 voor de ontwikkeling en constructie van een met kernenergie aangedreven schip. Zie ook Otto Hahn. De GKSS bedrijft het onderzoekcentrum Geesthacht. Afkorting van `GKSS-Forschungszentrum Geesthacht GmbH', de huidige naam van de onderneming vanwege een breder gebied van werkzaamheden/werkterrein. Voornaamste gebied van werkzaamheden: onderzoek en ontwikkelingswerk ten behoeve van reactorveiligheid en milieubescherming, alsmede zeeonderzoek, zeewaterontzilting, zeewaterchemie.

GM-teller
Zie Geiger-Müller-teller.

Gonadendosis
Dosis aan de geslachtsorganen (testes en eierstokken).

GW
Gigawatt, het miljardvoudige van de vermogenseenheid watt. Er geldt: 1 GW = 1.000 MW = 1.000.000 kW = 1.000.000.000 W.

GWe
Gigawatt elektrisch; 1 GWe = 1.000 MWe. Zie MWe.

Gy
Symbool van gray, de eenheid van dosis.

HFR (Grenoble)
Afkorting van High Flux Reactor (Grenoble). Onderzoekreactor in Grenoble. Maximale neutronenfluxdichtheid: 6x1018 neutronen/(m2s). Vermogen: 57 MWth.

HFR (Petten)
Afkorting van Hoge Flux Reactor, gevestigd bij en eigendom van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Europese Gemeenschap te Petten, en bedreven door ECN. Functie: materiaalonderzoek en isotopenproduktie, zie ook Mallinckrodt Medical BV. Eerste kriticiteit november 1961. Splijtstof: hoogverrijkt U-235. Koelmiddel en moderator: licht water. Beryllium reflector. Maximaal vermogen 45 MWth. Maximale fluxdichtheid snelle neutronen: 3,1 x 1018 neutronen/(m2s) Maximale fluxdichtheid thermische neutronen: 1,9 x 1018 neutronen/(m2s) Met speciale technieken kan op een specifieke locatie de maximale thermische-neutronenfluxdichtheid tot 4 x 1018 neutronen/(m2s) worden opgevoerd.

HTGR
Afkorting van Hoge Temperatuur Gasgekoelde Reactor. Zie Hoge-temperatuurreactor.

IAEA
Afkorting van Internationaal Atoom Energie Agentschap. Een instelling van de Verenigde Naties en gevestigd in Wenen. Doelstelling: bevordering van de vreedzame toepassing van kernenergie en controle op de naleving van het Non-Proliferatie Verdrag Engels: International Atomic Energy Agency.

ICRP
Afkorting van de `International Commission on Radiological Protection'. De ICRP geeft met regelmatige tijdsintervallen aanbevelingen en richtlijnen uit betreffende stralingshygiëne. De Commissie beschikt hiertoe over een eigen tijdschrift (Annals of the ICRP). De werkstukken van de ICRP staan bekend onder het nummer waaronder zij verschenen zijn. Zo zijn in ICRP-Publikatie-60 de jongste aanbevelingen gepubliceerd. De huidige wetgeving is echter nog gebaseerd op ICRP-Publikatie-26 uit 1977.

ICRU
Afkorting van de `International Commission on Radiological Units and Measurements'.

Ion
Elektrisch geladen atomair of moleculair deeltje dat uit een neutraal atoom of molecule door afsplitsing of aanhechting van elektronen of door elektrolytische dissociatie van moleculen in oplossingen kan ontstaan.

Ionisatie
Opneming of afgifte van elektronen door atomen of moleculen, die daardoor in ionen omgezet worden. Hoge temperaturen, elektrische ontladingen en energierijke straling kunnen ionisatie teweegbrengen.

Ioniserende straling
Straling die bij wisselwerking met materie het optreden van ionisatie tot gevolg heeft. De meest bekende soorten ioniserende straling zijn alfa-, bèta-, gamma- en neutronenstraling.

IRI
Acroniem voor Interfacultair Reactor Instituut van de Technische Universiteit Delft. Exploitant van HOR.

IRPA
Acroniem van de `International Radiation Protection Association'. Samenwerkingsverband van nationale en regionale verenigingen voor stralingsbescherming. Opgericht in 1966 ter bevordering van de internationale samenwerking op het gebied van de bescherming van de mens en het milieu tegen ioniserende straling. Het Nederlandse lid van de IRPA is de Nederlandse Vereniging voor Stralingshygiëne (NVS). De IRPA verenigt ruim 12.000 deskundigen uit meer dan 30 landen.

Isobaren
Nucliden met hetzelfde aantal nucleonen, maar met verschillend aantal protonen. Bijvoorbeeld: N-17, O-17, F-17; deze drie nucliden hebben 17 nucleonen, maar de stikstofkern (N) heeft daarentegen 7, de zuurstofkern (O) 8 en de fluorkern (F) 9 protonen.

Isodosiskromme
Een lijn door de punten die dezelfde dosiswaarde representeren.

Isomeren
Nucliden met hetzelfde aantal neutronen en hetzelfde aantal protonen, echter met verschillende energetische toestanden; bijvoorbeeld Ba-137 en Ba-137m.

Isotonen
Nucliden met hetzelfde aantal neutronen. Bijvoorbeeld: S-36, Cl-37, Ar-38, K-39, Ca-40. Deze nucliden bevatten elk 20 neutronen, maar een verschillend aantal protonen: zwavel 16, chloor 17, argon 18, kalium 19 en calcium 20 protonen.

Isotoopgehalte
Het relatieve aantal atomen van een specifieke isotoop in een element, uitgedrukt als fractie van alle atomen van het element.

Isotopen
Nucliden met hetzelfde aantal protonen (d.w.z. van hetzelfde chemische element), maar met verschillend aantal nucleonen, bijvoorbeeld Ne-20 en Ne-22. Beide nucliden behoren tot hetzelfde chemische element, neon (afgekort: Ne) en hebben daarom beide 10 protonen. Het aantal nucleonen is echter verschillend, aangezien Ne-20 10 neutronen en Ne-22 12 neutronen bevat.

Isotopenlaboratorium
Zie Radionuclidenlaboratorium.

Isotopenscheiding
Methoden om afzonderlijke isotopen af te scheiden uit isotopenmengsels, waaruit de meeste elementen van nature zijn opgebouwd. Zie bijvoorbeeld Natuurlijk uranium. Drie manieren van isotopenscheiding zijn in dit boekje nader aangeduid: gasdiffusieproces, laserverrijking en ultracentrifugeproces.

Isotopenverrijking
Proces waardoor het relatieve voorkomen van een isotoop in een chemisch element vergroot wordt. Bijvoorbeeld: uraniumverrijking bij de isotoop uranium-235. Zie Verrijkt uranium.

ITER
Acroniem van International Thermonuclear Experimental Reactor. Ontwerp geleid door de IAEA voor een tokamak voor de demonstratie van zowel de fysische als de technologische haalbaarheid van een kernfusiereactor. ITER is een samenwerkingsproject van de Europese Gemeenschappen, Canada, Japan, de Verenigde Staten van Amerika en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten.

JET
Acroniem van Joint European Torus, 's werelds grootste tokamak voor experimenteel onderzoek op het gebied van thermonucleaire plasma's. JET is gevestigd in Culham, Engeland en werd in 1983 in gebruik genomen. JET wordt gefinancierd door de in Euratom samenwerkende landen.

Jodiumfilter
Jodiumhoudend lozingsgas van een kerntechnische installatie passeert na een voorreiniging door gaswassing en/of afscheiding van natte aërosolen adsorbers (met zilvernitraat geïmpregneerde silica-gel drager of moleculaire zeefzeolieten), die het jodium door middel van chemiesorptie in aan dragermateriaal hechtend zilverjodide overbrengen en daarmee jodium uit het lozingsgas filteren.

Jodiumprofylaxe
Voorkoming van ophoping van radioactief jodium in de schildklier door tijdige inname van een relatief grote hoeveelheid niet-radioactief jodium (jodiumtablet). Beschermende maatregel bij een ernstig reactorongeval. Bij zo'n ongeval komt radioactief jodium in de atmosfeer, dat zich bij inademing in de schildklier verzamelt. Als de schildklier al met jodium verzadigd is, wordt het meerdere op natuurlijke wijze uitgescheiden.

KCB
Zie Kernenergiecentrale Borssele.

KCD
Zie Kernenergiecentrale Dodewaard.

KFA
Centrum voor energieonderzoek in Jülich, Duitsland.

KFD
Afkorting van de Kernfysische Dienst.

KfK
Afkorting van `Kernforschungszentrum Karlsruhe'. Dit onderzoekcentrum heeft nauwe betrekkingen met de universiteiten Karlsruhe en Heidelberg.

KSA
Afkorting van kernsplijtingsafval.

LFR
Afkorting van Lage Flux Reactor van ECN. De LFR is een kleine onderzoekreactor die onder meer voor opleidingsdoeleinden wordt gebruikt. Eerste kriticiteit september 1960. Splijtstof: hoogverrijkt U-235. Koelmiddel: licht water. Inwendige grafietreflector. Maximaal vermogen 30 kW.

LMFBR
Afkorting van `Liquid metal fast breeder reactor'. Een snelle kweekreactor gekoeld met vloeibaar metaal, meestal natrium.

LMNI
Zie Landelijk Meetnet Nucleaire Incidenten.

LSO
Zie Laboratorium voor hoogradioactieve stoffen.

LWR
Zie Lichtwaterreactor.

MW
Symbool van Megawatt.

MWd
Symbool voor de energie-eenheid megawattdag; 1 MWd = 24.000 kWh. Bij volledige splijting van 1 g U-235 komt een energie van ongeveer 1 MWd vrij.

MWd/t
Symbool voor de eenheid megawattdag per ton. Eenheid voor de per ton splijtstof gedurende de bedrijfstijd in de reactor afgegeven thermische energie. Zie Versplijtingsgraad.

MWe
Symbool van de eenheid megawatt voor elektrische energie. Het elektrisch vermogen van een centrale wordt gewoonlijk in deze eenheid uitgedrukt. Het elektrisch vermogen van een centrale is gelijk aan het thermische vermogen vermenigvuldigd met het rendement van de installatie.

MWth
Symbool van de eenheid megawatt voor thermische energie. Het totale vermogen van een kernreactor wordt gewoonlijk uitgedrukt in deze eenheid. Zie ook MWe.

NDRIS
Afkorting van het Nationaal Dosisregistratie en Informatie Systeem. In dit systeem worden de persoonsdosis van alle Nederlandse radiologisch werkers vastgelegd en bewaard. Het bestand is opgezet in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en wordt beheerd door de Radiologische Dienst van TNO te Arnhem.