Kopie van `Kennisbasis Statistiek`

De woordenlijst staat niet (meer) online. U ziet hieronder een kopie van de informatie. Het kan zijn dat de informatie niet meer up-to-date is. Wees dus kritisch bij het beoordelen van de waarde ervan.
Categorie: Statistieken, documentatie en informatie > Statistiek
Datum & Land: 08/10/2007, NL
Woorden: 885


Aanpassingstoets
Synoniem: goodness-of-fit toets
Chikwadraat-toets, waarbij de nulhypothese H0: p1 = p2 = ... = pc wordt getoetst.

Absolute risico-reductie
Synoniem: ARR
Afname van het risico (bijvoorbeeld op ziekte of sterfte) door een behandeling.

Afhankelijk
Synoniem: dependent (Eng)
Twee gebeurtenissen A en B zijn afhankelijk, als de voorwaardelijke kans op A gegeven B niet gelijk is aan de onvoorwaardelijke kans op A, dus als P(A¦B) P(A).

Afhankelijk variabele
Synoniem: dependent variable (Eng)
De verklaarde of voorspelde variabele in een regressie of variantie-analyse. In tegenstelling tot de onafhankelijk variabele is de afhankelijk variabele een kansvariabele.

Afleiding van Bayes' regel
Mathematisch bewijs van de regel van Bayes.

Afronden
Synoniem: rounding (Eng)
Bepaal eerst het gewenste aantal decimalen en rond dan stapsgewijs naar boven of beneden af. Dus 1.8347 wordt op drie decimalen afgerond naar 1.835 en op twee decimalen naar 1.83 (en niet via 1.835 naar 1.84!).

Algemene productregel
Berekent de simultane kans op de doorsnede van twee gebeurtenissen A en B: P(A B) = P(A¦B).P(B) = P(B¦A).P(A), waarin P(A¦B) en P(B¦A) voorwaardelijke kansen zijn.

Algemene somregel
De kans op de vereniging van twee, elkaar niet uitsluitende, gebeurtenissen A en B is gelijk aan de som van de kansen op ieder van de gebeurtenissen minus de kans op de doorsnede van A en B. Notatie: P(A B) = P(A) + P(B) - P(A B).

Algemene toets van de regressie
Onderdeel van de ANOVA van de regressie, waarin het gehele lineaire regressiemodel wordt getoetst.

Alternatieve hypothese
Tegenhanger van de nulhypothese: de (range van) waarde(n) van de populatieparameter(s), als de nulhypothese onjuist is.

Analyse van de residuen
Synoniem: residuele analyse, residual analysis (Eng)
Dient om te controleren of aan de voorwaarden van homoscedasticiteit, onafhankelijkheid en normale verdeling van de modelafwijkingen, e, bij regressieanalyse is voldaan.

Analysis of variance
(Eng) Synoniem: ANOVA, variantie-analyse
Methode om gecompliceerde proefopzetten te analyseren, toegepast bij meer dan twee steekproeven, regressie-analyse en combinaties daarvan. Kenmerkend is de opsplitsing van de kwadratensom van de verschillen van de waarnemingen met hun gemiddelde in twee of meer deelkwadratensommen.

Animaties
Voorbeelden van twee soorten animaties in de kennisbasis: bewegende en interactieve figuren.

ANOVA
Synoniem: variantie-analyse, analysis of variance (Eng)
Methode om gecompliceerde proefopzetten te analyseren, toegepast bij meer dan twee steekproeven, regressie-analyse en combinaties daarvan. Kenmerkend is de opsplitsing van de kwadratensom van de verschillen van de waarnemingen met hun gemiddelde in twee of meer deelkwadratensommen.

ANOVA van de regressie
Variantie-analyse, waarbij de totale kwadratensom van de waarnemingen wordt opgesplitst in een deelkwadratensom van de residuen en een van de regressie. Hiermee kan een algemene toets van de regressie worden uitgevoerd.

Applied research
(Eng) Synoniem: toegepast onderzoek
Toegepast onderzoek zet de wetenschappelijke kennis en methodologie in bij het ontwikkelen van praktisch bruikbare producten en methoden. Toegepast onderzoek staat tegenover fundamenteel onderzoek.

Arithmetic mean
(Eng) Synoniem: gemiddelde, rekenkundig gemiddelde, mean (Eng) , average (Eng)
Het gemiddelde, m, is de som van alle uitkomsten, x, gedeeld door het totale aantal, n.



ARR
Synoniem: absolute risico-reductie
Afname van het risico (bijvoorbeeld op ziekte of sterfte) door een behandeling.

As treated analyse
Synoniem: As treated analysis (Eng)
Gerandomiseerd vergelijkend onderzoek waarbij de eindanalyse plaatsvindt door vergelijking van de groepen proefpersonen, zoals ze werkelijk zijn behandeld, waarbij dus afwijkingen van de randomisatie worden genegeerd.

As treated analysis
(Eng) Synoniem: as treated analyse
Gerandomiseerd vergelijkend onderzoek waarbij de eindanalyse plaatsvindt door vergelijking van de groepen proefpersonen, zoals ze werkelijk zijn behandeld, waarbij dus afwijkingen van de randomisatie worden genegeerd.

Asafsnede
Synoniem: intercept (Eng)
De constante b0 in het lineaire regressiemodel y = b0 + bx + e. De asafsnede is de waarde van y bij x = 0.

Aselect
Met 'aselect' wordt bedoeld, dat bij de steekproeftrekking ieder individu of iedere eenheid in de populatie dezelfde kans heeft om in de steekproef terecht te komen. We spreken dan van een aselecte steekproef.

Aselecte
Met 'aselect' wordt bedoeld, dat bij de steekproeftrekking ieder individu of iedere eenheid in de populatie dezelfde kans heeft om in de steekproef terecht te komen. We spreken dan van een aselecte steekproef.

Aselecte steekproef
Synoniem: Enkelvoudige aselecte steekproef, EAS
Steekproef, waarin ieder individu of iedere eenheid in de populatie met dezelfde kans terecht kan komen. Naast enkelvoudige aselecte steekproeven zijn er samengestelde steekproeven, zoals de gestratificeerde en de geclusterde steekproeven, die uit aselecte deelsteekproeven bestaan.

Aselectheid
Met 'aselect' wordt bedoeld, dat bij de steekproeftrekking ieder individu of iedere eenheid in de populatie dezelfde kans heeft om in de steekproef terecht te komen. We spreken dan van een aselecte steekproef.

Associatie
Positieve of negatieve samenhang tussen (kans)variabelen die op ordinaal of nominaal niveau zijn gemeten.

Associatie en correlatie
Positieve of negatieve samenhang tussen (kans)variabelen die op ordinaal of nominaal niveau zijn gemeten (associatie) of die op interval- of rationiveau zijn gemeten (correlatie).

Associatiemaat
Getal, dat de sterkte en de richting (positief of negatief) van de associatie tussen twee (kans)variabelen aangeeft.

Associatiematen
Een associatiemaat is een getal, dat de sterkte en de richting (positief of negatief) van de associatie tussen twee (kans)variabelen aangeeft.

Association
(Eng) Synoniem: samenhang
Afhankelijkheid tussen de uitkomsten op twee variabelen. Meestal gebruiken we associatie als de variabelen van nominaal of ordinaal meetniveau zijn en correlatie als ze van interval of ratio niveau zijn.

Asymptotically unbiased estimators
(Eng) Synoniem: asymptotisch zuivere schatters
Schatters, die zuiverheid benaderen, als de steekproefomvang onbeperkt toeneemt. Dus T is een asymptotisch zuivere schatter van de populatieparameter q, als E(T) q, wanneer n .

Asymptotisch zuivere schatters
Synoniem: asymptotically unbiased estimators (Eng)
Schatters, die zuiverheid benaderen, als de steekproefomvang onbeperkt toeneemt. Dus T is een asymptotisch zuivere schatter van de populatieparameter q, als E(T) q, wanneer n .

Autocorrelatie
Synoniem: seriële correlatie, autocorrelation (Eng)
In een reeks waarnemingen is er een correlatiepatroon tussen de opeenvolgende uitkomsten. Bijvoorbeeld bij de residuen van een regressie-analyse of ANOVA of bij een reeks waarnemingen in de tijd.

Autocorrelation
(Eng) Synoniem: autocorrelatie, seriële correlatie
In een reeks waarnemingen is er een correlatiepatroon tussen de opeenvolgende uitkomsten. Bijvoorbeeld bij de residuen van een regressie-analyse of ANOVA of bij een reeks waarnemingen in de tijd.

Average
(Eng) Synoniem: gemiddelde, rekenkundig gemiddelde, mean (Eng) , arithmetic mean (Eng)
Het gemiddelde, m, is de som van alle uitkomsten, x, gedeeld door het totale aantal, n.



Barchart
(Eng) Synoniem: staafdiagram
In een staafdiagram staan op de horizontale as de waarden van de variabele. De hoogte van de staaf komt overeen met de frequentie van de bijbehorende waarde. Geschikt voor discrete variabelen met een beperkt aantal waarden.

Bayes, Thomas
De Reverend Thomas Bayes (1702, London - 1761, Tunbridge Wells, Kent) heeft de naar hem genoemde Regel van Bayes bedacht.

Berekening van de rankits
Benaderde berekening van de rankits. Rankits zijn de verwachtingswaarden van een steekproef van geordende waarnemingen uit een standaard normale verdeling.

Berekening van Kendall's tau
Verkorte procedure om Kendall's tau te berekenen.

Beschrijvende statistiek
Synoniem: descriptive statistics (Eng)
Het samenvatten en beschrijven van de uitkomsten van een onderzoek in tabellen, grafieken en kengetallen.

Beslissingsdiagram
Diagram van de samenhang tussen de type I (a) en type II (b) risico's en het onderscheidingsvermogen (1-b) bij het toetsen.

Betekenis van Bayes' regel
De regel van Bayes toont hoe de kans op een gebeurtenis wordt beïnvloed, door nieuwe informatie over die gebeurtenis.

Betrouwbaar
Synoniem: precies, reproduceerbaar, precise (Eng) , reproducible (Eng)
Betrouwbaar (precies, reproduceerbaar) zijn waarnemingen, die onder dezelfde omstandigheden herhaald, dezelfde uitkomst geven. Betrouwbare waarnemingen hebben geringe toevallige fouten.

Betrouwbaarheid
Synoniem: precisie, reproduceerbaarheid, precision (Eng) , reproducibility (Eng)
Betrouwbaar (precies, reproduceerbaar) zijn waarnemingen, die onder dezelfde omstandigheden herhaald, dezelfde uitkomst geven. Betrouwbare waarnemingen hebben geringe toevallige fouten.

Betrouwbaarheidsinterval
Synoniem: confidentie-interval, confidence interval (Eng)
Het interval van waarden rondom een puntschatter, waarin in een tevoren bepaald percentage (bijvoorbeeld 95%) van de gevallen de populatieparameter ligt.

Betrouwbare
Synoniem: precieze, reproduceerbare
Betrouwbaar zijn waarnemingen, die onder dezelfde omstandigheden herhaald, dezelfde uitkomst geven. Betrouwbare waarnemingen hebben geringe toevallige fouten.

Bias
(Eng) Synoniem: systematische fout
Vertekening van de uitkomsten doordat een te hoge of te lage waarde wordt gemeten of doordat een andere eigenschap dan die welke was bedoeld wordt gemeten. Het optreden van systematische fouten is het gevolg van een niet-valide waarnemingsmethode.

Biases
(Eng) Synoniem: systematische fouten
Vertekening van de uitkomsten doordat een te hoge of te lage waarde wordt gemeten of doordat een andere eigenschap dan die welke was bedoeld wordt gemeten. Het optreden van systematische fouten is het gevolg van een niet-valide waarnemingsmethode.

Binomiaalcoëfficiënt
Synoniem: binomial coefficient (Eng)
Berekeningsformule voor het aantal verschillende combinaties, waarin een serie dichotome uitkomsten kan worden verkregen.

Binomial coefficient
(Eng) Synoniem: binomiaalcoëfficiënt
Berekeningsformule voor het aantal verschillende combinaties, waarin een serie dichotome uitkomsten kan worden verkregen.

Binomial distribution
(Eng) Synoniem: binomiale verdeling
Kansverdeling van het aantal 'successen' bij n onafhankelijk realisaties van een dichotome kansvariabele en een constante kans op 'succes' (p).

Binomiale verdeling
Synoniem: binomial distribution (Eng)
Kansverdeling van het aantal 'successen' bij n onafhankelijk realisaties van een dichotome kansvariabele en een constante kans op 'succes' (p).

Biologische variabiliteit
Synoniem: natuurlijke variabiliteit
Spreiding in de eigenschappen van mensen, dieren en planten tengevolge van verschillen in genetische aanleg en beïnvloeding door de omgeving.

Bivariaat
Synoniem: bivariate (Eng)
De uitkomsten, of de samengestelde kansverdeling van die uitkomsten, van twee kansvariabelen, waarbij de waarnemingen steeds op dezelfde eenheid zijn gedaan.

Bivariate
(Eng) Synoniem: bivariaat
De uitkomsten, of de samengestelde kansverdeling van die uitkomsten, van twee kansvariabelen, waarbij de waarnemingen steeds op dezelfde eenheid zijn gedaan.

Bivariate categorische uitkomsten
De uitkomsten van twee categorische kansvariabelen, als de waarnemingen steeds op dezelfde eenheid zijn gedaan.

Bivariate distribution
(Eng) Synoniem: bivariate verdeling
De samengestelde kansverdeling van de uitkomsten van twee kansvariabelen, als de waarnemingen steeds op dezelfde eenheid zijn gedaan.

Bivariate uitkomsten
De uitkomsten van twee kansvariabelen, als de waarnemingen steeds op dezelfde eenheid zijn gedaan.

Bivariate verdeling
Synoniem: bivariate distribution (Eng)
De samengestelde kansverdeling van de uitkomsten van twee kansvariabelen, als de waarnemingen steeds op dezelfde eenheid zijn gedaan.

Bloedersziekte
Synoniem: hemofilie
Erfelijke ziekte gekenmerkt door de neiging tot ernstige bloedingen bij een geringe verwonding door het ontbreken van een essentiële stollingsfactor in het bloed.

Box- and whiskerplot
(Eng) Synoniem: boxplot
De boxplot is een grafiek waarin de laagste en hoogste uitkomst, de mediaan, en het eerste en derde kwartiel zijn aangegeven.

Boxplot
Synoniem: box- and whiskerplot (Eng)
De boxplot is een grafiek waarin de laagste en hoogste uitkomst, de mediaan, en het eerste en derde kwartiel zijn aangegeven.

Buigpunten
Synoniem: inflection points (Eng)
Punten waarin een curve de grootste helling heeft. In een buigpunt is de eerste afgeleide extreem (maximaal of minimaal) en de tweede afgeleide gelijk aan nul. De buigpunten van de kansdichtheidscurve van de normale verdeling liggen bij x = m + s en x = m - s.

Case-control onderzoek
Synoniem: Patiënt-controle onderzoek
Retrospectief onderzoek, waarbij in steekproeven van cases (bv. patiënten) en van controles (bv. gezonde proefpersonen) wordt gekeken naar associaties met mogelijke risicofactoren.

Categorical variable
(Eng) Synoniem: categorische variabele, kwalitatieve variabele, klasse-variabele
Categorische (kwalitatieve, klasse-) variabelen nemen als waarden geen getallen aan, maar kenmerken, categorieën of klassewaarden.

Categorical variables
Synoniem: categorische variabelen, kwalitatieve variabelen, klasse-variabelen
Categorische (kwalitatieve, klasse-) variabelen nemen als waarden geen getallen aan, maar kenmerken, categorieën of klassewaarden.

Categorieën
Synoniem: klassen
Waarden van een kwalitatieve variabele. Ook: interval van waarden van een kwantitatieve variabele.

Categorisch
Synoniem: kwalitatief
Categorische (kwalitatieve) variabelen nemen als waarden geen getallen aan, maar kenmerken, categorieën of klassewaarden.

Categorische variabele
Synoniem: kwalitatieve variabele, klasse-variabele, categorical variable (Eng)
Categorische (kwalitatieve, klasse-) variabelen nemen als waarden geen getallen aan, maar kenmerken, categorieën of klassewaarden.

Categorische variabelen
Synoniem: kwalitatieve variabelen, klasse-variabelen, categorical variables
Categorische (kwalitatieve, klasse-) variabelen nemen als waarden geen getallen aan, maar kenmerken, categorieën of klassewaarden.

Categoriseren
Synoniem: classificeren
Indelen van de uitkomsten of waarden van een kwantitatieve variabele in intervallen, die ieder de naam van een klasse of categorie krijgen.

Causaal
Oorzakelijk. Een verschijnsel wordt veroorzaakt door of is het gevolg van een ander verschijnsel. Causaal verband tussen twee variabelen.

Causale
Oorzakelijk. Een verschijnsel wordt veroorzaakt door of is het gevolg van een ander verschijnsel. Causaal verband tussen twee variabelen.

Causaliteit
Oorzakelijkheid. Een verschijnsel wordt veroorzaakt door of is het gevolg van een ander verschijnsel. Causaal verband tussen twee variabelen.

Celfrequenties
De aantallen in de cellen van een kruistabel of vergelijkbare frequentietabel.

Central limit theorem
(Eng) Synoniem: centrale limietstelling
De som van n kansvariabelen is zelf weer een kansvariabele, die de normale verdeling heeft, als n , ongeacht de kansverdeling van de n kansvariabelen.

Centrale limietstelling
Synoniem: central limit theorem (Eng)
De som van n kansvariabelen is zelf weer een kansvariabele, die de normale verdeling heeft, als n , ongeacht de kansverdeling van de n kansvariabelen.

Centrum
Geeft aan rond welke centrale waarde de uitkomsten van een verdeling liggen.

Centrum en spreiding
Het verschil tussen centrum en spreiding van een verdeling.

Centrummaat
Synoniem: measure of location (Eng)
Een centrummaat is een (ken)getal dat aangeeft rond welke centrale waarde de uitkomsten liggen.

Centrummaten
Synoniem: measures of location (Eng)
Een centrummaat is een (ken)getal dat aangeeft rond welke centrale waarde de uitkomsten liggen.

Centrummaten en meetniveau
De modus kan bij uitkomsten op ieder meetniveau worden bepaald, de mediaan op minimaal ordinaal niveau en het gemiddelde op minimaal intervalniveau.

Centrummaten en uitbijters
Het gemiddelde is gevoelig voor uitbijters, de mediaan en de modus zijn ongevoelig voor uitbijters.

Ceteris paribus
Latijn voor 'onder overigens gelijke omstandigheden'. Met deze uitdrukking wordt aangegeven, dat bij onderzoek slechts één factor tegelijk mag veranderen.

Chance
(Eng) Synoniem: kans, probability (Eng)
De kans op een gebeurtenis, P(X = x), wordt uitgedrukt in een getal tussen 0 en 1. Een waarde dicht bij 0 betekent dat de gebeurtenis onwaarschijnlijk is; een waarde dicht bij 1 betekent een hoge waarschijnlijkheid.

Chance experiment
(Eng) Synoniem: kansexperiment
Experiment, waarvan de uitkomst niet voorspelbaar is, maar waarvan de verschillende mogelijke uitkomsten met een bepaalde waarschijnlijkheid of kans optreden.

Chance experiments
(Eng) Synoniem: kansexperimenten
Experimenten, waarvan de uitkomsten niet voorspelbaar zijn, maar waarvan de verschillende mogelijke uitkomsten met een bepaalde waarschijnlijkheid of kans optreden.

Chance variable
(Eng) Synoniem: kansvariabele, stochast, stochastic variable (Eng)
Mathematische voorstelling van een kansexperiment. De kans op (het optreden van) de realisatie x van (de kansvariabele) X wordt genoteerd als P(X = x).

Chance variable
(Eng) Synoniem: kansvariabelen, stochasten, stochastic variable (Eng)
Een kansvariabele (stochast) is een mathematische voorstelling van een kansexperiment. De kans op (het optreden van) de realisatie x van (de kansvariabele) X wordt genoteerd als P(X = x).

Chi-square distribution
(Eng) Synoniem: chikwadraat-verdeling
Kansverdeling van de kansvariabele T = Z12 + Z22 + ... + Zn2 met n vrijheidsgraden, waarin. Z1, Z2, ... , Zn onafhankelijke, standaard normaal verdeelde variabelen zijn.

Chikwadraat
Synoniem: chisquare (Eng)
Associatiemaat voor nominale en ordinale variabelen met twee of meer uitkomstcategorieën.

Chikwadraat-toets op associatie
Toetst de nulhypothese, dat tussen twee categorische variabelen geen samenhang bestaat.

Chikwadraat-toets, één steekproef
Benaderde toetsing in één steekproef van de nulhypothese H0: pi = pi0 voor alle (twee of meer) categorieën, i = 1, 2, ... , met de chikwadraat-verdeling.

Chikwadraat-verdeling
Synoniem: chi-square distribution (Eng)
Kansverdeling van de kansvariabele T = Z12 + Z22 + ... + Zn2 met n vrijheidsgraden, waarin. Z1, Z2, ... , Zn onafhankelijke, standaard normaal verdeelde variabelen zijn.

Chisquare
(Eng) Synoniem: chikwadraat
Associatiemaat voor nominale en ordinale variabelen met twee of meer uitkomstcategorieën.

Cirkeldiagram
Synoniem: sectordiagram
In een cirkeldiagram worden de uitkomsten van een variabele weergegeven door de sectoren van een cirkel ('taartpunten'). De oppervlakte van een sector is evenredig met de frequentie van de betreffende uitkomst.

Class limits
(Eng) Synoniem: klassengrenzen
De hoogste en de laagste waarde, waarvoor een klasse of categorie is gedefinieerd, worden de klassengrenzen genoemd.

Class midpoint
(Eng) Synoniem: klassenmidden
Bij classificatie van continue gegevens is het klassenmidden gelijk aan (ondergrens + bovengrens) - 2.

Class midpoints
(Eng) Synoniem: klassenmiddens
Bij classificatie van continue gegevens is het klassenmidden gelijk aan (ondergrens + bovengrens) - 2.

Class width
(Eng) Synoniem: klassenbreedte
Het verschil tussen de hoogste en de laagste waarde, waarvoor een klasse of categorie is gedefinieerd.