AAT-Ned - Nederlandse Art & Architecture Thesaurus

Categorie: Kunst, muziek en cultuur
Datum & Land: 15/02/2007, NL
Woorden: 19911

ramingen
Ruwe berekeningen of schattingen van de kosten of de waarde van iets, bijvoorbeeld bepalingen van de prijs waarvoor een bepaald werk zal worden gedaan door de persoon die bereid is het aan te nemen.
Categorie: Informatievormen > financiële documenten.

Ramessiede periode
Verwijst naar de periode in Egypte ten tijde van de Negentiende en Twintigste dynastie, van circa 1292 tot 1075 v. Chr. De periode, genoemd naar de eerste koning van de Negentiende dynastie, Ramses I, kenmerkt zich door een terugkeer naar meer traditionele stijlen en onderwerpkeuzen na het einde van de Amarna-periode.
Categorie: Stijlen en Perioden > Nieuwe Rijk.

ramen
Die delen van vensters waarin de lichtdoorlatende delen zijn gevat. Als de lichtdoorlatende delen van glas zijn worden ze `ruiten (architecturale elementen)` genoemd. De delen waarin de ramen gevat zijn worden `raamkozijnen` genoemd.
Categorie: Onderdelen > vensteronderdelen.

ramee
Een vezel die wordt gebruikt voor touw en voor diverse soorten grove textiel.
Categorie: Materialen > plantenvezel.

ramekins
Kleine schotels waarin voedsel in de oven kan worden gebakken en geserveerd.
Categorie: Houders > ovenschotels.

Ramadan
Religieus seizoen in de islam, de negende maand van het islamitische jaar, de maand waarin de koran werd onthuld aan de profeet Mohammed. Moslims moeten tijdens deze maand vasten van zonsopgang tot zonsondergang.
Categorie: Gebeurtenissen > religieuze seizoenen.

raku (aardewerk)
Pottenbakkersgoed bedekt met loodglazuur en gebakken met een heel lage temperatuur, waarbij de romp zacht en poreus blijft; oorspronkelijk in Japan ontwikkeld.
Categorie: Objectgenres > pottenbakkersgoed.

raku (techniek)
Wordt gebruikt voor de techniek waarmee zogenaamd `raku` aardewerk wordt gemaakt. Met deze techniek kan een groot aantal verschillende effecten worden beoogd. De term `raku` is afkomstig uit het Japans.
Categorie: Procédés en Technieken > pottenbakkerstechnieken.

raking cornices
Kroonlijsten die de helling van een gevelspits, fronton of dak volgen.
Categorie: Onderdelen > kroonlijsten (gevel).

raking moldings
Schuin aflopend lijstwerk, zoals bij een pediment.
Categorie: Onderdelen > architectonisch lijstwerk naar locatie of context.

raketwerpers
Toestellen voor het afvuren van raketten, die meestal bestaan uit een schietbuis of een aantal buizen die tijdens gebruik worden ondersteund door bijvoorbeeld een affuit of een motorvoertuig, of in de hand of op de schouder worden gehouden.
Categorie: Wapens en Munitie > geschut naar functie.

raketsilo`s
Opslag- en lanceerplaatsen voor raketten. VDW
Categorie: Bouwwerken > militaire opslag- en distributiegebouwen.

raketten
Wordt gebruikt voor zichzelf-voortstuwende projectielen met een kop die biologische of chemische middelen, explosieve of ontvlambare materialen of inerte materialen bevat die zijn bedoeld om schade te veroorzaken.
Categorie: Wapens en Munitie > projectielwapens met explosief voortstuwingsmiddel.

rakbanden
Rakketouw, dat als het met kralen bezet is, paternoster wordt genoemd.
Categorie: > .

rainbow papers
Behang met (achtergrond)kleuren die in fijne gradaties in elkaar overgaan.
Categorie: Interieurinrichting > behang naar patroon of motief.

railvervoersystemen
railtransport Ruimere term: openbaar vervoer naar vorm
Categorie: Objectgroepen en systemen > openbaar vervoer naar vorm.

railroad flats
Wooneenheden in zeer eenvoudige flatgebouwen, waarbij de kamers achter elkaar liggen, meestal zo dat elke kamer de doorgang naar de volgende kamer vormt. Geen Nederlands equivalent.
Categorie: Onderdelen > flats.

rail skiffs
Te gebruiken voor lichte boten met weinig diepgang die rond het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw werden gebruikt om door het moeras te bomen bij het jagen op verschillende rallen. Ze hebben meestal een platte bodem, zijn zowel dwarsscheeps als langsscheeps beplankt en zijn aan voor- en achterzijde gelijk.
Categorie: Vervoermiddelen > gunning boats.

rag-dung
Middelgrote, rechte, geelkoperen, op trompetten gelijkende blaasinstrumenten, met conische boring; aangeblazen aan het uiteinde; in paren bespeeld tijdens boeddhistische rituelen in Tibet.
Categorie: Geluidsmiddelen > blaasinstrumenten, bespeeld door lipspanning, met conische boring, natuurlijk.

rag coverlets
Beddenspreien, geweven met een inslag van in repen geknipte, al voor andere doeleinden gebruikte stof.
Categorie: Interieurinrichting > coverlets.

rag felt
Een zware papiersoort bestaande uit lompen die zijn geïmpregneerd met asfalt; wordt gebruikt voor het maken van waterdichte membranen, asfaltdakspanen en andere soorten samengestelde dakbedekking zoals bitumineuze dakbedekking.
Categorie: Materialen > lompenpapier.

raft shackles
Kettingen met punten aan de uiteinden; worden gebruikt om boomstammen bijeen te binden tot vlotten.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > wood-holding and -assembling tools.

raft augers
Boren waarmee gaten worden geboord in houtblokken zodat ze samen kunnen worden gebonden tot een vlot.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > avegaren.

raffinaderijen
olieraffinaderijen Ruimere term: verwerkingsfabrieken
Categorie: Bouwwerken > verwerkingsfabrieken.

raffiawerk
Vlechtwerk van raffia. VDW.
Categorie: Objectgenres > objectgenres naar materiaal.

rafel
Garen dat opzettelijk uit een afgewerkte stof wordt gehaald met als doel het opnieuw te gebruiken.
Categorie: Materialen > garen naar vorm.

raffia
Stevige vezel van de bladstelen van de raffiapalm; wordt gebruikt om te weven, manden te vlechten en voor andere toepassingen.
Categorie: Materialen > plantenvezel.

radsloten
Sloten waarbij een door een veer aangedreven rad snel langs een stuk pyriet draait, waardoor vonken vrijkomen die in een kruitpan vallen en daarbij de ontstekingslading, het pankruit, ontsteken.
Categorie: Onderdelen > sloten (vuurwapenonderdelen).

radius tools
Pleistergereedschap dat bestaat uit een houten arm die met één kant aan een middenstuk vastzit en daar omheen draait.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > pleister-, beton- en metselspeciebewerkingsuitrusting.

radiotorens
Hoge vrijstaande of getuide torens, meestal van metaal, die worden gebruikt als radiouitzendantennes of deze dragen.
Categorie: Bouwwerken > telecommunicatietorens.

radiostudio`s
Studio`s bedoeld voor het opnemen van radioprogramma`s. Gebruik `radiostations` voor de gebouwen waarin zich dergelijke studio`s bevinden.
Categorie: Onderdelen > omroepstudio`s.

radiostations
Omroepstations voor het uitzenden en ontvangen van radio-uitzendingen; gebruik `radiostudio`s` voor de kamers en ruimten die zijn bedoeld voor het produceren of opnemen van radioprogramma`s.
Categorie: Bouwwerken > omroepgebouwen.

radiosondes
Wordt gebruikt voor instrumenten die de lucht in worden gedragen door vrij zwevende onbemande ballonnen, die zijn uitgerust met apparatuur voor het meten van temperatuur, druk en relatieve vochtigheid en die de gegevens automatisch kunnen verzenden per radio.
Categorie: Meetinstrumenten > meteorologische meetinstrumenten.

radiomicrometers
Gevoelige radiometers die worden gebruikt om zwakke stralingsenergie te meten en die meestal bestaan uit een thermozuil die wordt gedragen door en in directe verbinding staat met de bewegende spoel van een galvanometer.
Categorie: Meetinstrumenten > radiometers.

radiometers
Instrumenten voor het waarnemen en meten van warmtestraling, vooral bij golflengtes die langer zijn dan die van zichtbare straling, zoals bijvoorbeeld in het infrarode of microgolf-gebied.
Categorie: Meetinstrumenten > meetinstrumenten voor het meten van stralingsenergie.

radiologie
De wetenschap en toepassing van röntgenstralen of nucleaire straling. Gebruik `radiografie` voor de toepassing van technieken die radiografische beelden produceren.
Categorie: Vakgebieden > natuurkunde.

radiokoolstofdatering
Dateringsmethode, die is gebaseerd op de bekende halfwaardetijd van koolstof-14, waarbij de hoeveelheid lage radioactiviteit wordt gemeten van koolstof die is achtergebleven in oud en dood, oorspronkelijk organisch materiaal, zodat kan worden bepaald wanneer een plant of dier is gestorven.
Categorie: Procédés en Technieken > datering.

radiokasten
Kasten voor radio-ontvangers, vaak ook met ruimte voor aanverwante geluidsapparatuur zoals platenspelers.
Categorie: Interieurinrichting > kabinetten naar functie.

radiografieën
Opnamen op fotografische film vervaardigd met behulp van een andere straling dan licht, vooral met röntgenstralen of gammastralen.
Categorie: Beeldmateriaal > foto`s naar opnametechniek.

radiografie
Fotografisch opnemen van voorwerpen door middel van röntgenstralen of radioactieve straling. Gebruik `radiologie` voor de wetenschap van de radioactiviteit en het geneeskundig specialisme dat betrekking heeft op het onderzoek met röntgenstralen en de behandeling van ziekten door bestraling.
Categorie: Procédés en Technieken > fotografische opnametechnieken naar type straling.

radioactiviteit
Het verschijnsel, vertoond door of een eigenschap van een stof, van het spontaan uitzenden van straling veroorzaakt door veranderingen in de kern van atomen van het element.
Categorie: Kenmerken en Eigenschappen > chemische eigenschappen.

radioactieve datering
Het dateren door middel van het meten van processen die het verval van radioactieve isotopen met zich meebrengen.
Categorie: Procédés en Technieken > datering.

radio-ontvangers
Wordt gebruikt voor apparaten die radiogolven omzetten in verstaanbare geluiden of andere waarneembare signalen.
Categorie: Onderdelen > onderdelen van telecommunicatiesystemen.

radio- en TV-omroepers
Personen die radio- of televisieprogramma`s uitzenden.
Categorie: Personen > personen in communicatieberoepen.

radio- en televisiereclame
Te gebruikent voor reclame via radio- of televisie-uitzendingen.
Categorie: Functionele activiteiten > reclamefuncties.

radio (telecommunicatiesysteem)
Telecommunicatiesysteem waarbij geluid en codesignalen zonder bedrading worden uitgezonden door de ruimte, door middel van elektromagnetische golven.
Categorie: Objectgroepen en systemen > telecommunicatiesystemen.

radiatorhoezen
Omhulsels in de vorm van een doos, gewoonlijk van metaal, die over radiatoren geplaatst worden om ze aan het gezicht te onttrekken, de warme luchtstroom te richten, of om bescherming te bieden tegen hete oppervlakken.
Categorie: Onderdelen > onderdelen van verkoelings-, verwarmings- en bevochtigingssystemen.

radiatoren
Wordt gebruikt ter aanduiding van de verzameling pijpen die circulerend water of stoom bevatten voor het verwarmen van een kamer.
Categorie: Onderdelen > warmteverdelingseenheden.

radiale symmetrie
Indeling van vormen waarin drie of meer krachten van gelijke visuele sterkte en aard zijn verdeeld om een middelpunt.
Categorie: Abstracte Begrippen > symmetrie.

radial-arm saws
Cirkelzagen die hangen aan en bewegen langs een vrijdragende ligger die boven de zaagbank is gemonteerd.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > cirkelzagen.

radiaal
straalvormig Ruimere term: positionele kenmerken naar oriëntatie
Categorie: Kenmerken en Eigenschappen > positionele kenmerken naar oriëntatie.

raderstoomschepen met zijraderen
Radarstoomboten aangedreven door één, meestal midscheeps, scheprad aan elke kant van het schip.
Categorie: Vervoermiddelen > raderstoomschepen.

raderstoomschepen
Door stoomkracht voortbewogen vaartuigen, aangedreven door een paar midscheepse schepraderen of een enkel scheprad bij de achtersteven; zijn aan het einde van de 18e eeuw ontworpen.
Categorie: Vervoermiddelen > mechanisch aangedreven vaartuigen naar watertransmissie.

raden (organisaties)
Te gebruiken voor groepen personen, die officieel zijn benoemd of gekozen om een bepaalde activiteit te coördineren of te leiden, vaak binnen een overheids- of particuliere onderneming, instelling of andere organisatie.
Categorie: Organisaties > organisaties.

radeerpoeder
Fijne poeders van verschillende materialen die worden gebruikt om het oppervlak van een tekening of van perkament te behandelen of beschermen, of om een ontwerp via een geprikte tekening over te brengen.
Categorie: Materialen > materialen naar functie.

radeermallen
Dunne beschermplaten die worden gebruikt bij het uitvegen om te voorkomen dat het omringende werk niet wordt uitgeveegd.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > schets-teken-en schrijfbenodigdheden naar specifiek type.

radar
Techniek waarbij met behulp van uitgezonden, teruggekaatste en geregistreerde radiogolven de afstand tot en de richting van een voorwerp kan worden bepaald.
Categorie: Procédés en Technieken > exploratie- en onderzoekstechnieken.

radaffuiten
Mobiele of vaste ondersteuningen voor geschut.
Categorie: Onderdelen > vuurwapenonderdelen.

rackets (sportuitrusting)
Te gebruiken voor slaghoutachtige voorwerpen met lange stelen en ovale of ronde koppen met een strakgespannen netwerk, voor het slaan van ballen of shuttles bij diverse sporten; gebruik `bats (balspelbenodigdheden` voor soortgelijke maar kleinere voorwerpen met massieve koppen, die worden gebruikt bij tafeltennis.
Categorie: Ontspanningsmiddelen > sport- en atletiekbenodigdheden.

racing forms
Bladen die gedetailleerde informatie geven over paardenraces, inclusief achtergrondinformatie over de paarden en de jockeys.
Categorie: Informatievormen > seriepublicaties.

racewagens
Auto`s die speciaal zijn ontworpen of aangepast voor wedstrijden.
Categorie: Vervoermiddelen > wagens voor vrijetijd en wedstrijd.

races
Snelheidswedstrijden zoals van hardlopen, paardrijden, zwemmen, autoracen of zeilen.
Categorie: Gebeurtenissen > wedstrijden.

raceboten
Te gebruiken voor alle speedboten die voor racen zijn ontworpen. Ze worden over het algemeen conform dezelfde regels gebouwd als `development-` of beperkte klassen.
Categorie: Vervoermiddelen > wedstrijdvaartuigen.

race knives
Snijgereedschap met een lemmet met een gekromde punt dat wordt gebruikt voor het tekenen van omtreklijnen op hout of metaal.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > messen (snijgereedschap).

rabs
Staven of stampers die bij pleisterwerk worden gebruikt om vezels door kalkmortel te mengen.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > pleister-, beton- en metselspeciebewerkingsuitrusting.

rabbijnen
rabbi`s Ruimere term: joodse geestelijken
Categorie: Personen > joodse geestelijken.

rabbijnenscholen
Wordt gebruikt voor onderwijsinstellingen met hogere opleidingsprogramma`s die speciaal zijn bedoeld om rabbijnen op te leiden; gebruik `yeshivas` voor scholen die les geven in de talmoedische wet in het algemeen en niet noodzakelijkerwijs alleen voor het rabbinaat. Gebruik `theologische hogescholen` voor scholen die een opleiding bieden voor het priesterschap.
Categorie: Bouwwerken > scholen naar onderwerp.

rabatzagen
Zagen die in een schaafachtig blok zijn gezet, met een verstelbare geleider en zaagblad. Worden gebruikt om groeven in de zijkant van een plank te zagen.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > kapzagen.

rabatsloten
Wordt gebruikt in verband met deurposten met een sponning. De term verwijst naar sloten die precies in die sponning zijn geplaatst.
Categorie: Onderdelen > insteeksloten.

rabanden
Touwen waarmee een razeil op de ra wordt geslagen.
Categorie: > .

raapolielampen
Lampen die op raapolie branden.
Categorie: Interieurinrichting > olielampen.

raamzagen (grote)
Grote boomzagen met een zaagbeugel. Worden gebruikt om boomstammen tot platen of planken te zagen.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > kraanzagen.

raamzagen
Zagen die in grote molens worden gebruikt en die een zwaar blad hebben dat strak wordt gespannen door middel van een schuivend frame.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > zaagmolens: houtbewerkingsgereedschap.

raamwerk
Alle instrumenten, hulpstukken of constructie-elementen die nodig zijn om een raam te vormen en te bedienen, zoals klinken, koorden, raamuitzetters, scharnieren, hendels, sloten, handvaten , katrollen en raamgewichten.
Categorie: Onderdelen > ijzerwaren naar locatie of context.

raamstoelen
Stoelen die een lage rugleuning hebben met een brede zitting. Ze zijn bedoeld om bij een vensteropening te zetten.
Categorie: Interieurinrichting > stoelen naar locatie of context: kamers en ruimten.

raampennen
Dunne staven die in gaten worden gestoken die door zowel de bovenste als de onderste delen van schuiframen zijn geboord zodat het onderste raam voor een deel open gehouden kan worden maar toch onbeweegbaar blijft.
Categorie: Onderdelen > aanvullend hang- en sluitwerk.

raamlichters
Voorwerpen die zijn vastgemaakt aan een rail van een schuifraam waarmee het raam omhoog gehesen en neergelaten kan worden. Ze kunnen verzonken zijn of als opbouwstaven of -haken zijn bevestigd.
Categorie: Onderdelen > aanvullend hang- en sluitwerk.

raamkozijnen
Kozijnen, die in muren zijn gezet om ramen te bevatten. Ze kunnen ommanteld zijn voor een schuifraam, of vast en gerabatteerd voor openslaande ramen.
Categorie: Onderdelen > raamkozijnen en raamkozijnonderdelen.

raamkoorden
Touwen die een schuifraam verbinden met het tegengewicht in een dubbel gehangen raam.
Categorie: Onderdelen > aanvullend hang- en sluitwerk.

raamkikkers
Werveltjes die worden gebruikt om een schuifraam te openen of te sluiten; wordt gebruikt in verband met schuiframen zonder contragewicht.
Categorie: Onderdelen > afsluitingsmiddelen.

raamkettingen
Metalen kettingen die worden gebruikt in plaats van raamkoorden om een verticaal opgehangen schuifraam met zijn tegengewicht te verbinden.
Categorie: Onderdelen > aanvullend hang- en sluitwerk.

raamgewichten
Gewichten, meestal van gietijzer, die worden gebruikt om verticaal hangende (schuif)ramen in evenwicht te hangen.
Categorie: Onderdelen > aanvullend hang- en sluitwerk.

raambeitels
Beitels met een breed blad dat aan beide kanten is geslepen. Worden gebruikt om diepe insnijdingen te maken, zoals de groeven in katrollen.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > beitels: houtbewerkingsgereedschap.

raadzalen
Wordt gebruikt voor ruimten voor bijeenkomsten van bestuurlijke, wetgevende of gerechtelijke organen. Daarnaast wordt de Amerikaanse term `chambers` ook gebruikt voor de privévertrekken van rechters. Gebruik hiervoor in het Nederlands `raadkamers`.
Categorie: Onderdelen > ruimten voor samenkomst.

raadslieden
Personen die beroepsmatig adviseren.
Categorie: Personen > personen in beroepen met betrekking tot sociale wetenschappen.

raadskelders
Wordt gebruikt voor restaurants, meestal onder straatniveau, nagemaakt van kelders in Duitse stadhuizen waar wijn en bier wordt verkocht.
Categorie: Bouwwerken > restaurants.

raadsels (soorten documenten)
Moeilijke vragen of uitspraken die zo zijn geformuleerd dat men al het vernuft moet aanwenden om ze te beantwoorden of hun verborgen betekenis te vinden.
Categorie: Informatievormen > woord- en cijferpuzzels en spellen.

raadgeven
Het geven van professionele hulp bij het nemen van besluiten en het aankunnen van aanpassingsproblemen.
Categorie: Functionele activiteiten > adviseren (in algemene zin).

ra`s
Houten of ijzeren rondhouten op dwarsgetuigde schepen bestemd om razeilen te dragen.
Categorie: > .

razeilen
Meestal vierhoekige zeilen die aan een ra worden gevoerd.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > zeilen.

rayons (overheidsinstanties)
Bestuurlijke eenheden van grotere naties, territoria of andere districten, als vastgesteld voor politieke, religieuze, militaire, juridische of andere doeleinden.
Categorie: Organisaties > overheidsinstanties naar mate van zelfstandigheid.

Rayonnant
Term van de 19e eeuwse kunsthistorici om de hoge gotiek aan te duiden. VWB.
Categorie: Stijlen en Perioden > Franse middeleeuwse bouwstijlen.

rawashin
In Islamitische architectuur, ramen die uitsteken vanaf een bovenverdieping en, indien ze openen naar een openbare ruimte, afgeschermd zijn voor privacy.
Categorie: Onderdelen > vensters naar vorm.

ravijnen
Smalle laagten met steile wanden in de aardkorst, breder dan geulen, maar smaller dan cañons en kloven en meestal ontstaan door het stromen van water.
Categorie: Nederzettingen en landschappen > fluviatiele landschapsvormen.

ravelijnen
Buiten de vestinggrachten gelegen halvemaanvormige of hoekige bolwerken die dienen tot dekking van poorten of stukken wal tussen twee bastions. VDW.
Categorie: Onderdelen > buitenwerken.

raveelbalken
Stukken hout die in een dak, vloer of houten scheidingswand worden gezet ter ondersteuning van een bovendorpel, die op zijn beurt de uiteinden van dwarsbalken, daksparren of standvinken ondersteunt. Ook voor kleine horizontale balken, zoals bij een vloer, die de uiteinden van een of meer steunbalken omgeven.
Categorie: Onderdelen > balloon and platform frame components.

rauzas
Mausoleums in islamitisch India.
Categorie: Bouwwerken > mausoleums.

rattle drums
Trommen, met kogeltjes, kiezelsteentjes of andere kleine voorwerpen er binnenin, maar ook aan de buitenkant hangend; bespeeld door het instrument te schudden of rond te draaien.
Categorie: Geluidsmiddelen > slagtrommen.

rattenstaarten
Grove ronde éénzijdig gekapte vijlen, die worden gebruikt om pengaten af te werken en voor het vormen van de zool en het spiegat van een schaaf.
Categorie: Gereedschap en Uitrusting > vijlen: houtwerkingsgereedschap.

ratten
Knaagdier van de familie van de muizen.
Categorie: dieren > zoogdieren.